Οι κατασκευαστικές εργασίες των Α/Γ και των συνοδών τους έργων είναι ιδιαίτερα εκτεταμένες και απαιτούν μεγάλης κλίμακας επεμβάσεις και θεμελιώσεις. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την εκτροπή ή την αδυναμία συλλογής υδάτων που τροφοδοτούν το σύνολο των πηγών και αποτελούν το 80% των πηγών τροφοδοσίας με καλής ποιότητας νερό για ύδρευση και άρδευση. Αντιλαμβανόμαστε συνεπώς ότι οποιαδήποτε επέμβαση στην κατεύθυνση ροής και στην κίνηση των επιφανειακών υδάτων, που είναι δεδομένη από την τοποθέτηση των  γιγαντο-ανεμογεννητριών σε συστοιχίες στην ίδια υδρολογική λεκάνη και στο ίδιο βεβαίως υδατικό σύστημα έχει τεράστιες επιπτώσεις στην δίαιτα αλλά και στην απόληψη, εν συνέχεια, αυτών των κρίσιμων υδατικών αποθεμάτων.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα που μειώνει σε τρομακτικό ποσοστό τα ύδατα προς χρήση στα κατάντη στις πηγές υδροληψίας είναι οι νέες διαδρομές που ακολουθούν αυτά, στην πορεία τους στους μεγάλους υδάτινους αποδέκτες με τελικό προορισμό στη θάλασσα. Άρα με απλούς επιστημονικούς όρους αυξάνεται η απορροή και μειώνεται η κατείσδυση σε κρίσιμους υδατικούς όγκους των ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων, που είναι ιδιαίτερα πλούσια στα μεγαλύτερα υψόμετρα λόγω της σημαντικής αύξησης της βροχομετρικής βαθμίδας, όσο ανεβαίνουμε. Οι επιπτώσεις είναι τεράστιες στο υδατικό δυναμικό προς χρήση ειδικά σε περιόδους λειψυδρίας. Απλούστατα το νερό ακολουθεί νέες διαδρομές και πηγαίνει ταχύτατα στη θάλασσα από πριν, δημιουργώντας ευκολότερα πλημμύρες και πολύ μικρότερη εναποθήκευση.

Τα φράγματα και όλα τα υδροληπτικά έργα κατάντη έχουν μεγάλο οικονομικό κόστος, είναι ελλειμματικά και δεν αποδίδουν τους αναμενόμενους υδατικούς πόρους για τους οποίους σχεδιάστηκαν και δαπανήθηκαν δισεκατομμύρια ευρώ. Το κόστος στην τοπική οικονομία τεράστιο με την ενίσχυση των υποδομών με νέα έργα.

Η τεκμηρίωση όλων αυτών είναι δεδομένη μέσα σε ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες που συνδυάζουν υδρολογικά δεδομένα και η κείμενη νομοθεσία δίνει τη δυνατότητα αποκλεισμού τέτοιων καταστροφικών ΑΠΕ όπως είναι ένα σημαντικό ποσοστό των αιολικών που με σκανδαλώδη ευκολία τροποποιούν τα υδατικά συστήματα και τις χρήσεις γης παραβαίνοντας την υφιστάμενη κατάσταση αειφορίας των υδατικών διαμερισμάτων σε αρκετές περιπτώσεις.

Σαφώς και υπάρχουν και μπορούν να τεκμηριωθούν ειδικές μελέτες για την άρτια και επιστημονική αποτροπή τους.  Εκεί που τα οφέλη είναι μηδαμινά για την τοπική κοινωνία και κυρίως για την εθνική οικονομία. Τα έργα κλιματικής προσαρμογής απαιτούν δισεκατομμύρια ευρώ και ιδιαίτερα αυτά που έχουν σχέση με την ενίσχυση των υδατικών πόρων όπως φράγματα και πρόσφατα οι ενεργοβόρες αφαλατώσεις, άρα ποιος ο λόγος να επιταχύνουμε ή να απαξιώσουμε την ύπαρξη τους.

Μιχαήλ Δ. Αντωνόπουλος
Γεωλόγος – Γεωτεχνικός Περιβάλλοντος M.Sc.

Το άρθρο ΑΠΕ και υδροληπτικά έργα υποβαθμίζουν τις ελληνικές κορυφογραμμές εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Ελλειμματική η διαχείριση των  υδατικών πόρων.                      

Βιώσιμοι υδροφόροι ορίζοντες και μικρά φράγματα η λύση.

Οι σημερινές ανάγκες στην χρήση ύδατος είναι τεράστιες και τείνουν αυξανόμενες με την αύξηση και συσσώρευση του πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα, τον υπερτουρισμό και την υπερκατανάλωση κυρίως σε αγαθά μη πρωτεύουσας σημασίας.  Παράγοντες φυσικά που επιτείνουν τη λειψυδρία είναι η κλιματική αλλαγή με τις υψηλές μισές θερμοκρασίες, τα τροποποιημένα υδατικά συστήματα από πυρκαγιές κυρίως, εγκατάσταση ανεμογεννητριών,  και βεβαίως η αλλαγή χρήσης σε δασικές εκτάσεις η γεωργικές εκτάσεις υψηλής παραγωγικότητας. Το στοιχεία κατανάλωσης είναι τρομακτικά. 

15.000 λίτρα η 15 τόνοι νερό για ένα κιλό μοσχαρίσιο κρέας

10.000 λίτρα για ένα κιλό λάδι.

11.000 λίτρα για ένα παντελόνι τζίν 

140.000  λίτρα/ εβδομάδα για 4 μελή Ευρωπαϊκή οικογένεια.

Μέση απώλεια δικτύων μεταφοράς και διανομής ύδατος σε δήμους 50 % έως 60%.

θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι το μισό θα φτάσει στις βρύσες μας, από την πηγή υδροληψίας και μάλιστα στην διπλή τιμή γιατί χρεωνόμαστε και αυτό που «χάνεται».

Στην άρδευση η σπατάλη και γενικότερα οι απώλειες είναι περισσότερο αυξημένες. Το αρδευτικό νερό αντιστοιχεί στο 80 % της ετήσιας συνολικής κατανάλωσης μας.  Συνεπώς είναι επιτακτική ανάγκη για σύγχρονα δίκτυα, φράγματα, επαναχρησιμοποίηση, και στροφή σε βιώσιμους υδροφόρους ορίζοντες.

Τι ορίζουμε όμως ως βιώσιμο υδροφορέα, πως προστατεύετε από την υπεράντληση και τους ρύπους.

Ένα υδατικό σύστημα όπως αυτά που αναφέρονται στα διαχειριστικά σχέδια λεκανών απορροής, παρακολουθείτε από την κοινοτική νομοθεσία και προστατεύετε από μια σειρά διατάξεων αλλά και από την σύγχρονη περιβαλλοντική νομοθεσία ώστε να προσαρμόζεται η χρήση του νερού ανάλογα με την κλιματική αλλαγή και την κάλυψη των αδειοδοτημένων υδατικών αναγκών. Η ανθεκτικότητα του υδατικού συστήματος  ενός υπόγειου υδροφόρου κρίνεται από την ποσότητα ετησίως που δεν αναπληρώνεται σε ένα υδρολογικό κύκλο. Ίσως χρειαστούν πολύ περισσότεροι μερικές φορές.

Χωρίς φράγματα  και βιάσιμους υδροφόρους ορίζοντες δεν θα υπήρχε νερό στις σύγχρονες κοινωνίες.

Το μεγάλο ερώτημα που αναδύεται από την διαχείριση του νερού στη χώρα μας είναι το γεγονός ότι παρότι υπάρχει νομοθεσία και παρακολούθηση των υδάτων σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα μια χώρα με μεγάλα υδατικά αποθέματα έχει τρομερή έλλειψη νερού ενώ τα ποτάμια της έχουν σημαντικές παροχές διαχρονικά.  Όταν βρέχει έχουμε τόσο πολύ που πνιγόμαστε!  Επιβάλλεται δε άμεσα να τιθασεύσουμε τα φυσικά φαινόμενα, όποια και αν είναι, ότι και αν απαιτηθεί.

Το πρόβλημα της έλλειψης νερού είναι γνωστό και σχετίζεται με την αυθαίρετη χρήση και μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων νερού, χωρίς περιβαλλοντικές δεσμεύσεις και έρευνες.  Αποτέλεσμα είναι να έχουμε ραγδαία ταπείνωση της στάθμης ύδατος στους υδροφόρους κάτω από το όριο βιωσιμότητας που σημαίνει ότι αυτό που παίρνουμε ετησίως δεν αναπληρώνεται σε ένα υδρολογικό κύκλο. Σε μερικές δε περιπτώσεις ίσως χρειαστούν πολύ περισσότεροι. Το είδαμε πέρυσι στην  Ιβηρική χερσόνησο και φέτος στη βόρεια και ανατολική Ευρώπη, στην Ελλάδα και σε άλλες Μεσογειακές χώρες, κυρίως στα ανατολικά.  

Η λύση βρίσκεται στην αποθήκευση, στην επαναχρησιμοποίηση, στην στροφή σε οικολογικά προϊόντα, σε αλλαγή καταναλωτικού μοντέλου, με μικρότερες καταναλώσεις, σε εκσυγχρονισμό δικτύων και σε μοντέλα προσομοίωσης με εναλλακτικές λύσεις.

Οι περιπτώσεις που αναφέρονται όλο και πιο συχνά αφορούν νερό της βρύσης που δεν πίνεται η δεν υπάρχει στην χειρότερη περίπτωση.  Οι νέες γεωτρήσεις επιτείνουν το πρόβλημα, λόγω του φαινομένου της υπεράντλησης και της επακόλουθης υφαλμύρωσης των παράκτιων υδροφόρων οριζόντων.   

Όταν  είναι ελλειμματικός η μη βιώσιμος ο υδροφόρος παράλληλα πέφτουν και τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά.  Αυξάνονται τα νιτρικά, η αλατότητα και οι συγκέντρωση φωσφορικών αλάτων και σύγχρονων ρύπων όπως είναι τα φυτοφάρμακα.

Οι εντατικές καλλιέργειες απαιτούν όχι μόνο υπερκατανάλωση ύδατος αλλά και φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων.  

Ειδικά τα λιπάσματα είναι ένας ύπουλος εχθρός της ποιότητας  νερού γιατί διαλύεται εύκολα σε αυτόν και αυξάνεται με την μείωση της ποσότητας του επειδή καθιζάνει όταν αυξάνει το ph.

Πώς λοιπόν αντιμετωπίσουμε την λειψυδρία και προσαρμοζόμαστε καλύτερα στην κλιματική αλλαγή. Φράγματα  κυρίως με μειωμένο μέγεθος είναι η βέλτιστη λύση επιστημονικά λύση ειδικά για την Ελλάδα. Τα φαραωνικά φράγματα των εκατομμυρίων κυβικών μέτρων σήμερα δεν είναι δυνατόν να γεμίσουν με την κλιματική αλλαγή που βιώνουμε. Τα περισσότερα στην Κρήτη και πέρυσι στην Ισπανία παρέμειναν άδεια η δεν γέμισαν ποτέ.

Τα περισσότερα και μικρότερα φράγματα προκρίνονται για περιοχές της Πελοποννήσου γιατί έχουμε πολλές μικρές λεκάνες και ορεινό ανάγλυφο. Περιοχές με υδατοστεγανά πετρώματα όπως ο φλύσχης είναι πολύ συνηθισμένα στις λεκάνες απορροής της Πελοποννήσου.  Αναφέρονται στην βιβλιογραφία δεκάδες θέσεις που πληρούν ανάλογα κριτήρια.  Δυτική Μεσσηνία, Κορινθία, ορεινή Ηλεία. Έχουν αξιόλογες θέσεις για μικρά φράγματα. Το ίδιο ισχύει για πολλές περιοχής της δυτικής Ελλάδας. Επειδή γεμίζουν εύκολα και υπάρχει το ανάλογο γεωλογικό και γεωμορφολογικό υπόβαθρο, σε αντίθεση με την ανατολική νησιωτική χώρα, που προτείνεται το μοντέλο των λιμνοδεξαμενών και της αφαλάτωσης.

Σε κάθε περίπτωση ο σχεδιασμός θα προβλέπεται για κάλυψη υδρευτικών αναγκών τουλάχιστον 50 έτη από σήμερα. 

Οι μεγάλοι δήμοι βεβαίως θα πρέπει να συντάξουν «μάστερ πλάν» για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας και να το καταθέσουν για χρηματοδότηση.

Από Μ. Δ. Αντωνόπουλο, γεωλόγο – γεωτεχνικό σύμβουλο περιβάλλοντος. Μ.Sc. 

Το άρθρο Μικρά φράγματα, Βιώσιμοι υδροφόροι ορίζοντες. Αποτελεσματικότητα στη διαχείριση του νερού. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Λαμβάνει υπόψη τις άμεσες και τις έμμεσες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Τα αέρια του θερμοκηπίου από τους ελαιώνες που πρέπει να ληφθούν υπόψη περιλαμβάνουν αυτά που εκπέμπονται απευθείας μέσω της καύσης ορυκτών καυσίμων ή την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνεται από τα γεωργικά μηχανήματα καθώς επίσης και εκείνα που απελευθερώνονται έμμεσα από την παραγωγή λιπασμάτων & φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται.

Παρά το γεγονός ότι άλλα μόρια αερίων του θερμοκηπίου (μεθάνιο, οξείδια του αζώτου, κ.λπ.) έχουν πολύ μεγαλύτερη επίδραση από το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂), η παγκόσμια ποσότητα CO₂ που απελευθερώνεται το μετατρέπει σε αέρια του θερμοκηπίου που συμβάλλουν περισσότερο στην κλιματική αλλαγή.

ΠΗΓΗ Ή ΚΑΤΑΒΟΘΡΑ

Οι ροές άνθρακα που παράγονται στους ελαιώνες είναι βασικοί παράγοντες στην ικανότητα αυτών των γεωργικών συστημάτων να δεσμεύουν ή να απελευθερώνουν CO₂. Οι λύσεις διαχείρισης που θα εφαρμοστούν θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το μέγεθος τέτοιων ροών. Όταν ένας ελαιώνας απελευθερώνει περισσότερα αέρια του θερμοκηπίου (κυρίως CO₂) από αυτά που συλλαμβάνει και αποθηκεύει, συμπεριφέρεται ως καθαρή ΠΗΓΗ CO₂, επιταχύνοντας την κλιματική αλλαγή. Αντίθετα, όταν αποθηκεύει περισσότερο CO₂ από ότι απελευθερώνει, συμπεριφέρεται ως καθαρή ΚΑΤΑΒΟΘΡΑ CO₂, συμβάλλοντας στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.

Οι μελλοντικές γεωργικές πολιτικές της ΕΕ θα επιβραβεύουν τους ελαιώνες που λειτουργούν ως καταβόθρες CO₂ και θα επιβάλλουν ποινή σε αυτούς που συμπεριφέρονται ως καθαρές πηγές CO₂.

Να σημειωθεί ότι στην ΕΕ, ο γεωργικός τομέας είναι δεύτερος ως προς τις καθαρές συνεισφορές CO₂ στην κλιματική αλλαγή (που αντιπροσωπεύει περίπου το 11% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου), μετά τον κλάδο της παραγωγής ενέργειας ο οποίος είναι ο μεγαλύτερος ρυπαντής της ατμόσφαιρας στην Ευρώπη (Στατιστικά στοιχεία 2019).

Μεγάλο μέρος του αντίκτυπου του γεωργικού τομέα στην κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να αντισταθμιστεί μέσω της εφαρμογής καλύτερων πρακτικών διαχείρισης και βιώσιμων τεχνολογικών λύσεων. Αυτό μπορεί να εφαρμοστεί για παράδειγμα στους ελαιώνες: αν υποτεθεί ότι οι 2.5 εκατομμύρια τόνοι απορριμμάτων κλαδέματος που παράγονται ετησίως στους ελαιώνες της Ανδαλουσίας καίγονταν εξ ολοκλήρου, αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση στην ατμόσφαιρα 4.22 εκατομμυρίων τόνων CO₂, που θα ήταν το ισοδύναμο του 36% των εκπομπών του συνόλου της ισπανικής γεωργίας, κτηνοτροφίας και τους τομείς της αλιείας κατά το 2020. Και αυτό λαμβάνοντας υπόψη μόνο τα υπολείμματα του κλαδέματος !!

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟΝ ΕΛΑΙΩΝΑ: Ο ελαιώνας στον οποίο εφαρμόζονται βιώσιμες τεχνολογικές λύσεις δεσμεύει ετησίως έως και 10 τόνους περισσότερο CO₂ ανά στρέμμα από αυτόν που δεν εφαρμόζονται.

ΜΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟΝ ΕΛΑΙΩΝΑ: Ελαιοκαλλιεργητές που εφαρμόζουν βιώσιμα τεχνολογικές λύσεις θα κερδίζουν περίπου 1.080 ευρώ ανά εκτάριο, ενώ όσοι εφαρμόζουν συμβατικές πρακτικές θα λαμβάνουν μόνο περίπου 250 ευρώ ανά εκτάριο.

Συμπερασματικά, η βιώσιμη παραγωγή ελαιολάδου και διαχείριση των ελαιώνων απορροφά CO₂ από την ατμόσφαιρα. Επιπροσθέτως, αυξάνονται οι εισροές CO₂ σε σχέση τις εκροές CO₂ σε έναν ελαιώνα που εφαρμόζονται πρακτικές βιώσιμης διαχείρισης συμβάλλοντας στην μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος άνθρακα, που είναι και το ζητούμενο πλέον για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Πηγή: https://sustainolive.eu

Το άρθρο Αποτύπωμα άνθρακα: Το παράδειγμα του ελαιώνα εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Η αναστροφή των αρνητικών περιβαλλοντικών εξελίξεων συζήτηθηκε πρόσφατα στην ετήσια συνάντηση του ευρωπαϊκού προγράμματος Sustain Olive, στα  Χανιά, μεταξύ 21 εταίρων από όλες σχεδόν τις Μεσογειακές χώρες. Στη συνάντηση συμμετείχε και ο πρόεδρος του ΑΣ Καλαμάτας Γεωλόγος – γεωτεχνικός περιβάλλοντος, επιστημονικός σύμβουλος Μιχαήλ Αντωνόπουλος.

Αναφέρθηκε ότι οι ακραίες καιρικές συνθήκες επηρεάζουν βέβαια και την Ελλάδα, αλλά η περίπτωση της Ισπανίας ξεχωρίζει διότι παράγει περίπου το 50% της παγκόσμιας σοδειάς ελιών, αλλά και πλήττεται από το δεύτερο κύμα καύσωνα φέτος. Ήδη προβλεπόταν πως η παραγωγή φέτος θα αυξηθεί μόλις κατά 28% σε σχέση με το 2022, καταγράφοντας τη μικρότερη βελτίωση της τελευταίας δεκαετίας περίπου.

Το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου προέβλεψε ότι η ισπανική παραγωγή θα ανέλθει στους 850,000 τόνους έναντι του μέσου όρου των 1,3 εκατ. τόνων. Πέρυσι, η παραγωγή έφτασε μόλις στους 660.000 τόνους. Ακόμη πιο προβληματικό είναι το γεγονός ότι η πρόβλεψη αυτή δημοσιεύθηκε πριν το τρέχον κύμα του καύσωνα.

Παράγοντες της βιομηχανίας ανησυχούν ότι η παραγωγή ενδέχεται να συρρικνωθεί περαιτέρω λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, που φτάνουν έως και 43 βαθμούς αυτή την εβδομάδα, καθώς τα δέντρα ρίχνουν τους άγουρους καρπούς προκειμένου να διατηρήσουν την υγρασία.  

Το σημαντικότερο από όλα είναι ότι μαζί με τη μείωση των αποθεμάτων σε ελαιόλαδο μειώνεται εξίσου και η αποθηκευτικότητα του νερού στους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες και στις μεγάλες επιφανειακές υδατοδεξαμενές των χωρών της Μεσογείου . 

Επειδή όμως η γενικότερη τάση του Μεσογειακού κλίματος την τρέχουσα περίοδο προβλέπει λίγα διαστήματα από πολύ έντονες βροχοπτώσεις η μεγαλύτερα από πολύ μικρές, αναμένεται η επιμήκυνση των δυσμενών καιρικών φαινομένων και των επιπτώσεων αυτών σε όλες σχεδόν τις καλλιέργειες.

Επιπροσθέτως είναι δεδομένη η αύξηση στην κατανάλωση υδάτινων πόρων για μια σειρά από λόγους με κυριότερο αυτόν της αύξηση της εξατμισοδιαπνοής.

Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε ότι μεγάλες εκτάσεις με ελαιόδεντρα στην Ισπανία εγκαταλείπονται με προοπτική αλλαγή χρήσης ιδιαίτερα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη αλλαγή στην εξέλιξη των ατμοσφαιρικών φαινομένων.

Δεδομένου όμως ότι οι σοδειές αναμένεται να συρρικνωθούν στην Ισπανία, αλλά και την Ιταλία και την Πορτογαλία, είναι πιθανό πως θα υπάρξει έλλειψη στα ράφια και συνεπώς περαιτέρω άνοδος των τιμών. Οι τιμές χονδρικής έχουν ήδη διπλασιαστεί από την αρχή του 2022.

Ένα ακόμη πρόβλημα που ανακύπτει είναι ότι η φθινοπωρινή σοδειά θα είναι έτοιμη το νωρίτερο τον Νοέμβριο, ενώ η περυσινή παραγωγή αναμένεται να έχει εξαντληθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο εάν συνεχίσει να υπάρχει το ίδιο επίπεδο κατανάλωσης. 

Επίσης τα  ώριμα φρούτα μπορεί να καούν. Υπάρχει σίγουρα ανησυχία για την παραγωγή της βιομηχανικής ντομάτας.

«Θα δούμε μια δύσκολη κατάσταση τους επόμενους μήνες. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η βιομηχανία του ελαιολάδου βρίσκεται σε κρίση. Παρότι οι τιμές είναι πολύ ψηλά, κανείς δεν πλουτίζει από την καταστροφή ή την αλλαγή στο φυσικό περιβάλλον».

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο Καύσωνας και ελαιοκαλλιέργεια. Κανείς δεν πλουτίζει από την καταστροφή στο περιβάλλον. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Δεκάδες χιλιάδες τόνοι φυτοφαρμάκων, η χρήση των οποίων έχει απαγορευθεί στην Ευρωπαϊκή Ενωση, εξάγονται σε τρίτες χώρες από χώρες της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, όπως αποκάλυψε η Greenpeace. Πρόκειται για νεονικοτινοειδή, στη χρήση των οποίων οφείλεται, σύμφωνα με τους επιστήμονες, και η δραστική μείωση των μελισσών και των αναγκαίων εντόμων επικονιαστών.

Η έρευνα της δημοσιογραφικής ομάδας της Greenpeace Μεγάλης Βρετανίας και της ελβετικής ΜΚΟ Public Eye βασίζεται, σύμφωνα με την οργάνωση, σε επίσημα στοιχεία: σε κοινοποιήσεις εξαγωγών που ελήφθησαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (ECHA) και τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Βελγίου, της Αυστρίας και της Ουγγαρίας, στο πλαίσιο των κανόνων για την ελευθερία της πληροφόρησης. Η έρευνα έδειξε ότι οι εταιρείες σχεδίαζαν να εξάγουν 13.274 τόνους φυτοφαρμάκων με βάση τα νεονικοτινοειδή από 13 χώρες της Ε.Ε. το 2021.

Οι μεγαλύτεροι εξαγωγείς ήταν το Βέλγιο, η Γαλλία, η Ισπανία και η Γερμανία. Ωστόσο, εξαγωγές έκαναν και η Ολλανδία, η Αυστρία, η Ουγγαρία, η Ελλάδα και η Δανία. Συγκεκριμένα μάλιστα η Ελλάδα γνωστοποίησε εξαγωγές 223 τόνων φυτοφαρμάκων συνολικά, οι οποίοι περιείχαν περίπου 43 τόνους απαγορευμένων νεονικοτινοειδών ουσιών. Οι ακριβείς ποσότητες που τελικά εξήχθησαν ενδέχεται να είναι περισσότερες ή λιγότερες εφόσον τα τελικά στοιχεία εξαγωγών μπορεί να διαφέρουν από τις ποσότητες που δηλώθηκε ότι θα εξαχθούν, ωστόσο οι αποκλίσεις δεν είναι δραματικές.

Στη Βραζιλία

«Σχεδόν το μισό από αυτό το τοξικό φορτίο προοριζόταν για τη Βραζιλία, με προγραμματισμένες εξαγωγές συνολικού ύψους 6.272 τόνων. Η Βραζιλία φιλοξενεί το 20% της βιοποικιλότητας στον κόσμο, αλλά έχει πολύ πιο αδύναμους κανονισμούς από την Ε.Ε. σχετικά με το ποια φυτοφάρμακα μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Υπάρχουν πολλές αναφορές για μεγάλο αριθμό μελισσών που πεθαίνουν στη Βραζιλία, εν μέρει ως αποτέλεσμα της έκθεσης στα νεονικοτινοειδή», τονίζεται από την Greenpeace.

Φυτοφάρμακα που ευθύνονται για τη δραστική μείωση των μελισσών «κατευθύνονται» σε τρίτες χώρες.

Τα συγκεκριμένα φυτοφάρμακα είναι τα τρία βασικά νεονικοτινοειδή –ιμιδακλοπίδη (imidacloprid), κλοθειανιδίνη (clothianidin) και θειαμεθοξάμη (thiamethoxam)–, η χρήση των οποίων απαγορεύτηκε το 2018 από την Ε.Ε. σε όλες τις καλλιέργειες και χρήσεις, εκτός από τα κλειστά θερμοκήπια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε ανακοίνωσή της ανέφερε ότι η έκθεση των μελισσών στα βλαπτικά φυτοφάρμακα στα θερμοκήπια δεν είναι μεγάλη, οπότε και μπορούν να χρησιμοποιούνται.

Τα νεονικοτινοειδή είναι το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο είδος εντομοκτόνου στη Γη και χρησιμοποιείται σε πολλές καλλιέργειες φρούτων, λαχανικών και δημητριακών, τα πλέον δημοφιλή τρόφιμα στον κόσμο. Πολλά επιστημονικά στοιχεία έχουν δείξει ότι μπορούν να προκαλέσουν μεγάλη ζημιά στις μέλισσες. Ομως, τα νεονικοτινοειδή απορροφούνται επίσης από το έδαφος και τα ξυλώδη φυτά και στη συνέχεια περνάνε σε ποτάμια και υπόγεια ύδατα και παραμένουν στο περιβάλλον για πολλά χρόνια.

Δημόσια διαβούλευση

Εως τις 31 Ιουλίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θέσει σε δημόσια διαβούλευση το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί νομοθεσία που απαγορεύει την εξαγωγή απαγορευμένων στην Ε.Ε. φυτοφαρμάκων σε άλλες χώρες.

Πηγή: www.kathimerini.gr

Το άρθρο Φυτοφάρμακα: Είναι απαγορευμένα και τοξικά, αλλά τα… εξάγουμε εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, κήρυξε την 20ή Μαΐου Παγκόσμια Ημέρα των Μελισσών. Στο Ψήφισμα της 20ής Δεκεμβρίου 2017, τονίζεται η επείγουσα ανάγκη να προστατευθούν οι μέλισσες και οι άλλοι επικονιαστές και επισημαίνονται οι κίνδυνοι που συνεπάγεται ενδεχόμενη εξαφάνισή τους.

Χωρίς τις μέλισσες η τροφή μας θα περιορίζονταν σε καλαμπόκι, ρύζι και σιτάρι! 

Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες το 84% από τα καλλιεργούμενα φυτά χρειάζονται τη μέλισσα για επικονίαση ενώ το 80% της άγριας βλάστησης οφείλεται στις μέλισσες! Γενικότερα τα έντομα αυτά, που θεωρούνται τα σπουδαιότερα από οικονομικής άποψης για τον άνθρωπο, συμμετέχουν άμεσα ή έμμεσα στο 15- 30% της παραγωγής τροφίμων.

Σε αυτό το πλανήτη που ζούμε, μέσα σε πορεία εκατομμυρίων χρόνων έχει αναπτυχθεί μια σχέση μεταξύ φυτών και μελισσών που εντυπωσιάζει! Οι μέλισσες μεταφέρουν την γύρη από λουλούδι σε λουλούδι, και έτσι “ζευγαρώνουν” τα άνθη μεταξύ τους. Οι μέλισσες είναι κατασκευασμένες να ζευγαρώνουν δεκάδες χιλιάδες άνθη μέσα στην μικρή ζωή που τους δίνεται, και ας μας φαίνεται παράξενο αυτό είναι μεγαλειώδες! Διότι όταν πάψει να συμβαίνει η γονιμοποίηση, τα φυτά δεν θα μπορούν να δημιουργήσουν καρπούς (φαγητό) και κατά συνέπεια να διαιωνίσουν το είδος τους (σπόρους). Δηλαδή χωρίς τις μέλισσες δεν θα υπάρχει φαγητό, ένα αργό τέλος για όλους μας!

Το 1/3 των τροφίμων που παράγονται σήμερα παγκοσμίως συνδέονται με την επικονίαση από τις μέλισσες, ενώ από τα 90 καλλιεργούμενα είδη φυτών, τα 70 έχουν ανάγκη τη μέλισσα.

Εάν οι μέλισσες αφανιστούν, οι 71 από τις 100 πιο σημαντικές φυτικές καλλιέργειες παγκοσμίως που επικονιάζονται από τις μέλισσες, θα αρχίσουν να εξαφανίζονται και αυτές. Ειδικότερα, καρποί όπως τα μήλα, οι φράουλες και τα αμύγδαλα θα εμφανίσουν απότομη πτώση. Η εξαφάνιση των μελισσών όμως θα έχει και καταστροφικές επιπτώσεις στην οικονομία, αν αναλογιστούμε ότι η οικονομική αξία της επικονίασης των μελισσών αποτιμάται σε € 265 δις το χρόνο παγκοσμίως.

Ευτυχώς για εμάς η μέλισσα είναι ένα ανθεκτικό και ευπροσάρμοστο στις αντιξοότητες και ανθρώπινες αυθαιρεσίες έντομο.

Η γλυκόζη και η φρουκτόζη στο μέλι είναι στην πιο απλή τους μορφή. Τόσο εύπεπτες για τον οργανισμό που μπορούν να κάνουν ένα πραγματικό θαύμα. Δεν υπάρχει ουδεμία σχέση με τη ζάχαρη που καταστρέφει τα όργανα και την εύρυθμη λειτουργία τους. Το μέλι όταν μπαίνει στον οργανισμό, αναγνωρίζεται ως «βιολογικό προϊόν» και η γλυκόζη που απορροφάται στο αίμα γίνεται με μέτρο (παίρνει όση έχει ανάγκη ο οργανισμός) και όχι ανεξέλεγκτη όπως συμβαίνει με τη ζάχαρη.

Αυτές πρόκειται για πολύ σημαντικές ανακαλύψεις που μας θυμίζουν για άλλη μια φορά την ανεκτίμητη αξία που έχει το ελληνικό μέλι και ότι πρέπει να καταναλώνεται οπωσδήποτε δύο φορές κάθε ημέρα.

Tην περίοδο του καλοκαιριού μια κυψέλη περιέχει:

• 1 Βασίλισσα
• 250-300 κηφήνες
• 60.000 εργάτριες μέλισσες (από τις οποίες οι 20.000 είναι συλλέκτριες)

Εργασίες που κάνει μια εργάτρια μέλισσα ανάλογα με την ηλικία της

Ηλικία σε ημέρες:

• 1-2 Καθαρίζει κελιά και διατηρεί ζεστό το γόνο
• 3-11 Ταΐζει τον γόνο
• 12-17 Παράγει κερί, χτίζει κηρήθρες, μεταφέρει τροφές στην κυψέλη
• 18-21 Φρουρός στην είσοδο της κυψέλης
• 21-40 Συλλέκτρια νέκταρος, γύρης, πρόπολης, νερού
• 35-45 Τέλος της ζωής της

Η υγεία των μελισσών είναι ένα πολύπλοκο ζήτημα.

Η μεγαλύτερη απειλή για τις μέλισσες προέρχεται από τα χημικά φυτοφάρμακα, υψηλής τοξικότητας που χρησιμοποιούνται, στις βιομηχανικές καλλιέργειες. Αυτά τα πολύ επικίνδυνα φυτοφάρμακα, έχουν την ιδιότητα να κυκλοφορούν σε όλα τα μέρη του φυτού. Παράνομα ραντίσματα γίνονται παντού και σκοτώνουν τις μέλισσες, κάτι που θα πρέπει να σταματήσει.

Οι μέλισσες προσλαμβάνουν τα φυτοφάρμακα από την γύρη και το νέκταρ κάτι που βλάπτει ανεπανόρθωτα το νευρικό τους σύστημα και πολύ συχνά τις οδηγεί στο θάνατο. Οι ολοένα περισσότερες μονοκαλλιέργειες που προωθεί η βιομηχανική γεωργία και που έχουν οδηγήσει στη μείωση της βιοποικιλότητας και την καταστροφή πλούσιων σε ποικιλία οικοσυστημάτων είναι ένας βασικός παράγοντας.

Οι μονοκαλλιέργειες αποτελούν μεγάλο κίνδυνο γιατί οι μέλισσες για να επιβιώσουν θα πρέπει να τρέφονται από μια μεγάλη ποικιλία ανθοφόρων φυτών.

Το σύνδρομο CCD ή Σύνδρομο Εγκατάλειψης Αποικιών Κυψελών

Η ζοφερή πραγματικότητα είναι ότι οι μέλισσες πεθαίνουν με ταχύτατους ρυθμούς, απειλώντας με εξαφάνιση την αγροτική παραγωγή και πολλά είδη φυτών που χρειάζονται επικονίαση για να αναπαραχθούν.

Σε κάποιες περιοχές παραπάνω από το 40% των κυψελών είναι πλέον άδειες. Στην Ισπανία εκατοντάδες χιλιάδες αποικίες έχουν… χαθεί, στην Πολωνία το ποσοστό απώλειας των μελισσών υπερβαίνει το 40%, ενώ ανάλογα προβλήματα αναφέρονται και από την Ελλάδα, τη Σουηδία, την Ιταλία και την Πορτογαλία.

Ένα μόνο μελίσσι γονιμοποιεί 300 εκ. άνθη τη μέρα!

Στην Κίνα στην επαρχία Σιτσουάν- από την δεκαετία του ’80- που τα φυτοφάρμακα εξάλειψαν τις μέλισσες, η επικονίαση της αγροτικής παραγωγής γίνεται με το χέρι, χρησιμοποιώντας βούρτσες με φτερά!

Στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια και στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα διαπιστώθηκε ότι υπάρχει σχέση μεταξύ του ισραηλινού φαρμάκου IAPV (Israel acute paralysis virus) και του συνδρόμου CCD.

Βρήκαν επίσης και ίχνη από Clothianidin, ένα φάρμακο που σκοτώνει παράσιτα, ζιζάνια, το οποίο το έχει κατασκευάσει η Bayer και το οποίο σχετίζεται με την απώλεια χιλιάδων μελισσιών σε Γαλλία και Γερμανία.

Πως ξεκίνησε όμως η παραγωγή του;

Το σιτάρι αποτελεί βασική τροφή για τα γουρούνια και της αγελάδες και όχι μόνο. Στην ουσία ότι τρώμε βασίζεται στο σιτάρι. Το σιτάρι όμως έχει έναν εχθρό, ένα ζιζάνιο.

Το ζιζάνιο αυτό (diabrotica) που προκαλεί τον θάνατο του σιταριού. Οι αγρότες άρχισαν να παραπονιούνται γιατί η σοδειά τους μειωνόταν. Έτσι το 2003 με έγκριση της Γερμανικής Κυβέρνησης η Bayer κυκλοφόρησε το Clothianidin. Τα πειράματα που είχαν κάνει έδειχναν ότι πέρα από το ζιζάνιο τίποτα άλλο δεν θα πάθει κάτι ή τουλάχιστον έτσι λέγανε.

Επιστήμονες αναφέρουν ότι οι μέλισσες και τα άλλα έντομα συνήθως αφήνουν τις εγκαταλειμμένες κυψέλες άθικτες. Κοντινοί πληθυσμοί από μέλισσες ή παράσιτα θα κυρίευαν φυσιολογικά μια τέτοια κυψέλη για να εκμεταλλευτούν τις προμήθειες μελιού και γύρης από τις μέλισσες που πέθαναν για κάποιους λόγους, όπως το υπερβολικό κρύο του χειμώνα.

Η αποφυγή όμως που δείχνουν οι μέλισσες και τα παράσιτα για τις άδειες κυψέλες μοιάζει σαν να υπάρχει κάτι τοξικό στην αποικία που απομακρύνει όποιον πλησιάσει.

Το 2007 το Γερμανικό σιτάρι μολύνθηκε από το ζιζάνιο για να το σώσει η Γερμανία διάταξε τον ψεκασμό του. Μετά από ένα χρόνο υπολογίζεται ότι πεθάναν 330 εκ. μέλισσες Η Γερμανική κυβέρνηση αναγκάστηκε να δώσει αποζημίωση στους αγρότες και να σταματήσει την χρήση του Clothianidin.

Όλη αυτή η κατάσταση οδήγησε την Bayer στην συνέχεια να αναπτύξει το πρόγραμμα Bee Care. Ετσι έχει αναπτύξει σημαντικό ερευνητικό έργο μέσα από τα κέντρα Bee Care σε Ευρώπη και Αμερική. Πέραν αυτού, διενεργεί σε βάθος έρευνα για τα χαρακτηριστικά των φυτοπροστατευτικών προϊόντων και των καλλιεργειών με βιοτεχνολογία από τα πρώιμα στάδια ανάπτυξής τους για να διασφαλίσει ότι δεν επηρεάζουν αρνητικά τα είδη που δεν αποτελούν στόχο όπως οι μέλισσες, όταν βέβαια τα προϊόντα της εταιρίας εφαρμόζονται σύμφωνα με τις συγκεκριμένες οδηγίες ετικέτας. Τα προϊόντα με βάση τα νεονικοτινοειδή έχουν αντικαταστήσει πολλά παλαιότερα φυτοπροστατευτικά προϊόντα χάρη στην αποτελεσματικότητά τους στη διαχείριση επιβλαβών εντόμων, της άριστης ασφάλειας του χρήστη και του σχετικά ευνοϊκού περιβαλλοντολογικού προφίλ, που σημαίνει σημαντική μείωση της ποσότητας δραστικών ουσιών στο περιβάλλον.

Ο κίνδυνος για την εξαφάνιση των μελισσιών και κατ΄επέκταση της ζωής, είναι υπαρκτός. Το μέλλον της γεωργίας στην Ελλάδα και παγκοσμίως βασίζεται αποκλειστικά στη βιώσιμη ανάπτυξη. Απαιτούνται καινοτόμες λύσεις διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών σε συνδυασμό με άρτια τεχνική υποστήριξη του παραγωγού για να χτίσουμε το μέλλον της γεωργίας.

Της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου.
Πηγή: medlabnews.gr

Το άρθρο Περιβαλλοντική διαταραχή με μη αναστρέψιμες επιπτώσεις για την βιοποικιλότητα η εξαφάνιση των μελισσών εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Οι σημαντικότεροι παράγοντες που ασκούν πίεση στη βιοποικιλότητα είναι οι αλλαγές στη χρήση της γης (π.χ. αποψίλωση, εντατική μονοκαλλιέργεια, αστικοποίηση), η άμεση εκμετάλλευση όπως η θήρα και η υπεραλίευση, η κλιματική αλλαγή, η ρύπανση και τα χωροκατακτητικά ξένα είδη. Η έντονη οικονομική, τεχνολογική και βιομηχανική ανάπτυξη των τελευταίων χρόνων γίνεται συχνά χωρίς να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, οι οποίες τις τελευταίες δεκαετίες πήραν ανησυχητικές διαστάσεις. Οι πρώτες επιπτώσεις έγιναν εμφανείς στη βιοποικιλότητα, καθώς μειώθηκαν ή εξαφανίστηκαν ορισμένοι πληθυσμοί ευπαθών ειδών φυτών και ζώων λόγω της τροποποίησης των χαρακτηριστικών των οικοσυστημάτων και της δημιουργίας νέων συνθηκών, στις οποίες οι συγκεκριμένοι οργανισμοί δεν έχουν αναπτύξει μηχανισμούς προσαρμογής. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες που προκαλούν περιβαλλοντικές μεταβολές και απειλούν τη βιοποικιλότητα είναι πολλές. Από τις σημαντικότερες είναι η ρύπανση της ατμόσφαιρας, των υδάτων και των χερσαίων εδαφών, η αυξανόμενη θερμοκρασία του πλανήτη, η αλόγιστη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, η καταστροφή των βιοτόπων για τη δημιουργία τεχνικών έργων ή γεωργικών εκτάσεων αλλά και η διαρροή ραδιενέργειας στο περιβάλλον. Αιτίες πρόκλησης των παραπάνω φαινομένων είναι η άδικη κατανομή πόρων, η έλλειψη γνώσης για τη βιοποικιλότητα, η αντικατάσταση των παλαιών τεχνολογιών µε καινούργιες αλλά και η χωροχρονική διάσταση μεταξύ λήψεως αποφάσεων και των επιπτώσεών τους.

Σημαντικός αριθμός αγροοικοσυστημάτων στα οποία ασκείται πολυκαλλιέργεια ή εκτατική μονοκαλλιέργεια (π.χ. εκτατικοί ελαιώνες, συγκαλλιέργεια με αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, διατήρηση των ωφέλιμων εντόμων, βιολογική καλλιέργεια) χαρακτηρίζονται από αξιόλογο πλούτο ειδών της άγριας χλωρίδας και πανίδας, συχνά συγκρίσιμο, αν όχι μεγαλύτερο, από τον συναντώμενο στα γειτνιάζοντα φυσικά οικοσυστήματα. Καλλιεργείται μεγάλος αριθμός ειδών και ποικιλιών φυτών προερχομένων από εγχώριο αβελτίωτο γενετικό υλικό που έχει ως θετική συνέπεια την διατήρηση της βιοποικιλότητας. Ο συνδυασμός της γεωγραφικής θέσης της Ελλάδας μεταξύ τριών ηπείρων (Ευρώπη, Ασία, Αφρική), το ιδανικό μεσογειακό κλίμα, το έντονο ανάγλυφο, οι δαντελωτέ ακρογιαλιές, τα χιλιάδες νησιά και η πλούσια παλαιογεωγραφική ιστορία του ελληνικού χώρου δημιούργησαν οικότοπους ζωτικής σημασίας στην Ευρώπη και τον κόσμο, τους οποίους έχουμε την ευθύνη να προστατεύσουμε και να διατηρήσουμε.

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο Βιοποικιλότητα και παράγοντες που την απειλούν εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

The olive grove sector, and especially that of olive oil, is a leading economic actor for its ability to generate employment (more than 1,000,000 annual peonads), being the economic livelihood of large areas of the Mediterranean basin and one of the sectors responsible for the brake of rural depopulation. On the other hand, olive cultivation is also the predominant landscape of these areas. In addition, the olive oil sector represents an important source of healthy foods and is appreciated around the world as an integral element of the Mediterranean diet model, which since 2013 is an intangible cultural heritage of the UNESCO and becomes a hallmark for some regions of the Mediterranean basin.

The SUSTAINOLIVE consortium is part of the PRIMA program funded by the European Union. It is made up of 22 entities from Spain, Portugal, Italy, Greece, Tunisia and Morocco and includes 8 universities, 4 research centers, 9 olive growers associations and a company for the dissemination and promotion of the olive grove sector. In this way a high degree of complementary multi and inter-disciplinarity is achieved by including olive growers, agronomists, soil ecologists, ecophysiologists, entomologists, botanists, process engineers, surveyors, landscape ecologists, biochemists, sociologists and historians, among others, in the consortium.

Through the SUSTAINOLIVE program, the environmental problems arising from olive cultivation are highlighted, as well as the sustainable technological solutions that can be applied to an olive grove.

Environmental problems

Sustainable technology solutions

Among the elements that will be part of the sustainable technological solutions adapted to the great diversity of conditions of the olive groves of the Mediterranean Basin include:

SPONTANEOUS OR SEEDED TEMPORARY GREEN COVERS
They provide a series of synergistic relationships with other ecosystem services, improving the infiltration and availability of water and nutrients in the soil, improving fertility and indirect pest control (among others), and also provide food for livestock.

LIVESTOCK INTEGRATION
Livestock integration provides effective control of unwanted plants with low risk of erosion, fertilization without external inputs and the maintenance of important biodiversity and landscape values. In addition, it is an interesting economic alternative for monocultures of olive groves.

PRUNING TREES AND DESTINATION OF PRUNING WASTE
Crushing and incorporation into the soil as quilting of olive tree pruning waste promotes nutrient retention and provides habitats for the edaphic community, resulting in an increase in biodiversity. In addition, it increases soil organic matter and other indicators of soil fertility and contributes to carbon sequestration in soil.

ORGANIC FERTILIZATION
The positive effects of the use of organic fertilization (green manure, manure and other by-products of the mill industry) are widely recognized in the improvement of some ecosystem services, such as nutrient retention and reduction of their loss, contributing to the reduction of environmental pollution, protection of biodiversity, and closing of nutrient cycles.

LANDSCAPE DIVERSITY
Practices aimed at recovering the traditional characteristics of the landscape, such as hedges, ponds or strips of wild flowers, which increase the natural value of olive groves and play an important role in reducing soil erosion. Many of these measures are subsidized by the Common European Agricultural Policy (CAP, pilar II).

SUSTAINABLE USE OF WATER
The design of deficit irrigation systems and regimes is a solid strategy that would help save water in overexploited areas. Currently, the irrigation of many olive groves usually has little agronomic basis, in terms of quantities and times of water application, and many farmers use more water than is really required or desired. SUSTAINOLIVE will promote the rational use of water in the irrigation of olive groves.

Source: www.sustainolive.eu

Το άρθρο SUSTAINOLIVE: The importance of sustainable olive cultivation in the Mediterranean basin εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Ο ελαιοκομικός τομέας και ιδιαίτερα εκείνος του ελαιολάδου, είναι ένας κορυφαίος με οικονομικούς όρους παράγοντας καθώς έχει την ικανότητα να δημιουργεί θέσεις απασχόλησης (περισσότερες από 1.000.000 ετησίως), που αποτελούν οικονομικό μέσο διαβίωσης σε μεγάλες περιοχές  της λεκάνης της Μεσογείου και ένας από τους τομείς που είναι υπεύθυνος για τη παρεμπόδιση της εγκατάλειψης της υπαίθρου. Από την άλλη πλευρά, η ελαιοκαλλιέργεια αποτελεί το κυρίαρχο τοπίο σ’ αυτές τις περιοχές. Επιπλέον, ο τομέας του ελαιόλαδου αποτελεί σημαντική πηγή για τροφές που θεωρούνται υγιεινές και εκτιμάται σε όλο τον κόσμο ως αναπόσπαστο στοιχείο του Μεσογειακού τρόπου διατροφής, που από το 2013 είναι άυλη πολιτιστική κληρονομιά της UNESCO και καθίσταται το σήμα κατατεθέν ορισμένων περιοχών της λεκάνης της Μεσογείου.

Η κοινοπραξία SUSTAINOLIVE αποτελεί μέρος του προγράμματος PRIMA που χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αποτελείται από 22 φορείς από την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ιταλία, την Ελλάδα, την Τυνησία και το Μαρόκο και περιλαμβάνει 8 πανεπιστήμια, 4 ερευνητικά κέντρα, 9 ενώσεις ελαιοκαλλιεργητών και μια εταιρεία για τη διάδοση και την προώθηση του έργου στον ελαιοκομικό τομέα. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται ένας υψηλός βαθμός συμπληρωματικής πολλαπλής συμμετοχής και διεπιστημονικότητα με την συμμετοχή, μεταξύ άλλων, ελαιοκαλλιεργητών, γεωπόνων, οικολόγων, οικοφυσιολόγων, εντομολόγων, βοτανολόγων, μηχανικών, τοπογράφων, περιβαλλοντολόγων, βιοχημικών, κοινωνιολόγων και ιστορικών στην κοινοπραξία.

Μέσα από το πρόγραμμα SUSTAINOLIVE αναδεικνύονται τα περιβαλλοντικά προβλήματα που προκύπτουν από την καλλιέργεια της ελιάς αλλά και οι αειφόρες τεχνολογικές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν σε έναν ελαιώνα.

Περιβαλλοντικά προβλήματα

Αειφόρες τεχνολογικές λύσεις

Μεταξύ των στοιχείων που θα αποτελέσουν μέρος των αειφόρων τεχνολογικών λύσεων,  προσαρμοσμένες στη μεγάλη ποικιλομορφία των συνθηκών των ελαιώνων της λεκάνης της Μεσογείου, περιλαμβάνονται:

Εδαφοκάλυψη με αυτοφυή βλάστηση ή με σπορά παρέχοντας μια σειρά από συνεργιστικές δράσεις με άλλες λειτουργίες του οικοσυστήματος, βελτιώνοντας τη διήθηση και τη διαθεσιμότητα του νερού και των θρεπτικών στοιχείων στο έδαφος, βελτιώνοντας τη γονιμότητα και (μεταξύ άλλων) τον έμμεσο έλεγχο των φυτοπαθογόνων αποτελώντας ταυτόχρονα τροφή για τα ζώα.

Ενσωμάτωση της κτηνοτροφίας παρέχοντας αποτελεσματικό έλεγχο των ανεπιθύμητων φυτών (ζιζανίων) με χαμηλό κίνδυνο διάβρωσης, επιτρέποντας τη λίπανση χωρίς εξωτερικές εισροές και συμβάλλοντας σημαντικά στη διατήρηση της βιοποικιλότητας καθώς και του τοπίου. Επιπλέον, αποτελεί μια ενδιαφέρουσα οικονομικά εναλλακτική λύση για ελαιώνες όπου εφαρμόζεται μονοκαλλιέργεια.

Κλάδεμα των δένδρων και αξιοποίηση των υποπροϊόντων κλαδέματος, καθώς ο θρυμματισμός και η ενσωμάτωση στο έδαφος των κλαδεμάτων της ελιάς προωθεί τη διατήρηση των θρεπτικών στοιχείων και παρέχει οικοτόπους για το εδαφικό μικροβιακό φορτίο, με αποτέλεσμα την αύξηση της βιοποικιλότητας. Επιπλέον, αυξάνει την οργανική ουσία του εδάφους και άλλους δείκτες γονιμότητας αυτού και συμβάλλει στη δέσμευση του άνθρακα στο έδαφος.

Οργανική λίπανση, αφού τα θετικά οφέλη της (χλωρή λίπανση, κοπριά και άλλα παραπροϊόντα των ελαιοτριβείων) αναγνωρίζονται ευρέως στη βελτίωση ορισμένων παραμέτρων του οικοσυστήματος, όπως η διατήρηση των θρεπτικών στοιχείων και η μείωση της απώλειάς τους, η μείωση της περιβαλλοντικής ρύπανσης, η προστασία της βιοποικιλότητας και η ολοκλήρωση του κύκλου των θρεπτικών στοιχείων.

Ποικιλομορφία τοπίου. Πρακτικές που στοχεύουν στην ανάκτηση των παραδοσιακών χαρακτηριστικών του τοπίου, όπως φυτοφράκτες, περιοχές ή λωρίδες με άγρια βλάστηση, που αυξάνουν τη φυσική αξία των ελαιώνων και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη μείωση της διάβρωσης του εδάφους. Πολλά από αυτά τα μέτρα επιδοτούνται από την Κοινή ευρωπαϊκή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ, πυλώνας II).

Αειφόρος χρήση του νερού. Ο σχεδιασμός των συστημάτων ελλειμματικής άρδευσης είναι μια σταθερή στρατηγική που θα βοηθούσε στην εξοικονόμηση νερού σε περιοχές με υπεράρδευση. Επί του παρόντος, η άρδευση πολλών ελαιώνων γίνεται συνήθως χωρίς τη χρήση γεωπονικών γνώσεων, όσον αφορά τις ποσότητες και το χρόνο άρδευσης, ενώ πολλοί παραγωγοί χρησιμοποιούν περισσότερο νερό από ό, τι είναι πραγματικά απαραίτητο ή επιθυμητό. Το πρόγραμμα SUSTAINOLIVE θα προωθήσει την ορθολογική χρήση του νερού  στην άρδευση των ελαιώνων.

Πηγή: www.sustainolive.eu

Γράφει η συντακτική ομάδα του www.ppellados.gr

Το άρθρο SUSTAINOLIVE: Η σημασία της αειφόρου ελαιοκομίας στη λεκάνη της Μεσογείου εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

 Για την επίτευξη αυτού του στόχου, είναι απαραίτητο να βελτιωθεί η φυσική περιβαλλοντική ρύθμιση, η βελτιστοποίηση των εισροών, η ανάπτυξη νέων συστημάτων καλλιέργειας και η χρήση τεχνολογιών προσαρμοσμένων σε αυτόν τον μετασχηματισμό. Με αυτόν τον τρόπο, ο γενικός στόχος του SUSTAINOLIVE είναι να προάγει τη βιωσιμότητα του κλάδου του ελαιολάδου μέσω της εφαρμογής και προώθησης συνόλων καινοτόμων και βιώσιμων λύσεων σε πρακτικές διαχείρισης, βασισμένες σε αγροοικολογικές έννοιες και αποτελεσματικές και ενεργές ανταλλαγές, γνώση των κύριων παραγόντων στον κλάδο.

Για την επίτευξη αυτού του γενικού στόχου έχουν καθοριστεί οι ακόλουθοι ειδικοί στόχοι:

·         Ενσωμάτωση οικολογικής, εδαφικής και κοινωνικοοικονομικής γνώσης για τον σχεδιασμό και την αξιολογήση βιώσιμων στρατηγικών και μεθόδων στην ελαιοκαλλιέργεια με βάση αγροοικολογικές έννοιες

·         Παροχή συστάσεων διαχείρισης για τη βελτίωση της διατήρησης του εδάφους και της αποτελεσματικής χρήσης του νερού

·         Καθοδήγηση και διευκόλυνση μιας πιο βιώσιμης χρήσης της γης και του τοπίου μέσω της προώθησης της διαφοροποίησης του αγροοικοσυστήματος της ελιάς

·         Προώθηση της εφαρμογής βιώσιμων γεωργικών συστημάτων που είναι οικονομικά και τεχνικά βιώσιμα

·         Προώθηση και ανάπτυξη της βιώσιμης χρήσης ειδών που αποτελούν μέρος υποεκμεταλλεύσιμων ποωδών καλύψεων που είναι τα πλέον κατάλληλα για μεσογειακές συνθήκες

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο SustainOlive: Βιώσιμες λύσεις για την ελαιοκομία εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.