Κλιματική αλλαγή: καταστροφή καλλιεργειών, μείωση παραγωγικότητας, επιβάρυνση ζωικής παραγωγής.

Υπερπληθυσμό: αυξανόμενη ζήτηση σε πρωτεΐνη και βασικά τρόφιμα που ξεπερνά τις δυνατότητες προσφοράς.

Γεωπολιτικές κρίσεις & ενέργεια: διαταραχές σε αλυσίδες εφοδιασμού, αυξημένο κόστος παραγωγής.

Κερδοσκοπία: ενδιάμεσοι και μεγάλα δίκτυα λιανικής φουσκώνουν τεχνητά τις τελικές τιμές.

Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός «διατροφικού συνδρόμου έλλειψης βασικών αγαθών», όπου οι κοινωνίες δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν πρόσβαση σε επαρκή και ποιοτική τροφή.

Ο αντίποδας: Ο μεσσηνιακός κάμπος ως πρότυπο αυτάρκειας

Μέσα σε αυτό το διεθνές περιβάλλον αβεβαιότητας, η Μεσσηνία διαθέτει ένα μοναδικό στρατηγικό πλεονέκτημα: τον εύφορο κάμπο που διαρρέεται από τον Πάμισο και τον Άρι ποταμό.

Πλεονεκτήματα Μεσσηνίας:

1. Υδατικοί πόροι

Η παρουσία του Παμίσου και του Άρι εξασφαλίζει πλούσια αποθέματα επιφανειακών και υπόγειων νερών.

Το νερό είναι το κυρίαρχο αγαθό που καθιστά τον κάμπο βιώσιμο και παραγωγικό.

2. Γόνιμα εδάφη

Αλλουβιακές αποθέσεις χιλιάδων ετών δημιουργούν πλούσιο υπέδαφος, ιδανικό για καλλιέργειες.

3. Ποικιλία καλλιεργειών

Ελαιώνες κορυφαίας ποιότητας (ΠΟΠ Καλαμάτας).

Οπωροκηπευτικά και όσπρια που μπορούν να καλύψουν βασικές ανάγκες.

Δυνατότητες για νέες καλλιέργειες υψηλής ζήτησης (π.χ. αρωματικά φυτά, super foods).

4. Δυνατότητα αυτάρκειας & εξαγωγών

Η Μεσσηνία μπορεί να καλύψει τις τοπικές διατροφικές ανάγκες.

Παράλληλα να αποτελέσει πηγή νέου εισοδήματος για τον παραγωγό, μέσα από οργανωμένη εξαγωγική στρατηγική.

Στρατηγική Προτεραιότητα: Προστασία του νερού

Το κύριο αγαθό που έχουμε και πρέπει να προστατεύσουμε είναι το νερό.

Χωρίς καθαρό και επαρκές νερό, κανένα αγροτικό πλεονέκτημα δεν μπορεί να διατηρηθεί.

Απαιτείται υδρογεωλογική μελέτη για αειφορική διαχείριση.

Προστασία από ρύπανση, υπεράντληση και κακή διαχείριση.

Συμπέρασμα

Την ώρα που η ανθρωπότητα απειλείται από μια διατροφική κρίση λόγω κλιματικής αλλαγής και υπερπληθυσμού, η Μεσσηνία μπορεί να δείξει τον δρόμο:

Αυτάρκεια στην κάλυψη βασικών διατροφικών αναγκών.

Εξαγωγές ποιοτικών προϊόντων με διεθνή αξία.

Βιώσιμη ανάπτυξη με κεντρικό άξονα την προστασία του νερού.

Η Μεσσηνία δεν είναι απλώς ένας κάμπος. Είναι ένας φυσικός «διατροφικός πυλώνας» που μπορεί να μετατρέψει την κρίση σε ευκαιρία για τον τόπο και τον παραγωγό.

Γράφει ο Μιχάλης Αντωνόπουλος
Γεωλόγος – Γεωτεχνικός Περιβάλλοντος 

Το άρθρο Η άνοδος των τιμών και ο κίνδυνος διατροφικής κρίσης εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, ο ίδιος ο Περιφερειάρχης αποδέχεται έναν σχεδιασμό που αντί να μειώνει τα απορρίμματα, τα μετατρέπει σε καύσιμη ύλη. Ακόμη πιο επισφαλής και ασύμβατη επιστημονικά, είναι η στάση του Δημάρχου Καλαμάτας, που με την “υπογραφή” του στο Ευρωπαϊκό Κλιματικό Συμβόλαιο, δεσμεύτηκε ότι η πόλη θα είναι μία από τις 100 κλιματικά ουδέτερες της Ευρώπης έως το 2030. Και σήμερα, μην αντιδρώντας τον σχεδιασμό καύσης, ανατρέπει αυτόν τον στόχο, όχι μόνο για την Καλαμάτα αλλά και για τη θέση της σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, μια και εκπομπές αερίων ρύπων και συγκεκριμένα CO₂ δεν επιτρέπονται.

Η καύση RDF/SRF σημαίνει εκπομπές CO₂, οι οποίες ακυρώνουν κάθε κλιματική δέσμευση. Σημαίνει ότι αντί να περιορίσουμε τα απορρίμματα με πρόληψη και ανακύκλωση, θα εξασφαλίζουμε πάντα αρκετά για να «ταΐζουμε» τους κλιβάνους και τους εργολάβους. Και βέβαια, σημαίνει πολυετείς συμβάσεις με υψηλό κόστος για τους δήμους και τελικά, για τους πολίτες.

Η Ευρωπαϊκή ιεράρχηση αποβλήτων είναι πολύ σαφής. Πρώτα η πρόληψη, μετά η επαναχρησιμοποίηση, έπειτα η ανακύκλωση. Η καύση βρίσκεται χαμηλότερα, σχεδόν στον πάτο. Όποιος τη βαφτίζει «καθαρή λύση», παραπλανά.      

Απέναντι σε αυτή την ανατροπή, η απάντηση είναι ξεκάθαρη.  Υποχρεωτική διαλογή στην πηγή, με χωριστή συλλογή βιοαποβλήτων, ανακυκλώσιμων και ειδικών ρευμάτων.

Στη συνέχεια, το υπόλειμμα, μετά από ανάκτηση υλικών, να καταλήγει μόνο σε ΧΥΤΥ, αδρανοποιημένο και ασφαλές ή σε χρήση χώρων πλήρωσης που απαιτούν εξομάλυνση του αναγλύφου. Ακολουθεί η θέσπιση δεσμευτικών στόχων, τουλάχιστον 65% ανακύκλωση και κομποστοποίηση έως το 2030.

Τέλος, στην κλιματική αλλαγή που ξοδεύονται εκατομμύρια ευρώ δεν είναι δυνατόν να θερμαίνουμε το ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον του τόπου μας και ειδικά της ευρύτερης περιοχής του λεκανοπεδίου της Τρίπολης μετά και την γνώση που αποκτήσαμε από τη λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων στην Μεγαλόπολη.

Αυτή πρέπει να είναι η πραγματική περιβαλλοντική πολιτική του 21ου αιώνα. Όχι νέες «πυρές» μεταμφιεσμένες σε εργοστάσια «ενεργειακής αξιοποίησης». Η Πελοπόννησος δεν πρέπει να γίνει ο καυστήρας της χώρας.  

Μιχάλης Αντωνόπουλος

Γεωλόγος – Γεωτεχνικός Περιβάλλοντος

Το άρθρο Η καύση απορριμμάτων στην Τρίπολη ακυρώνει το Κλιματικό Συμβόλαιο της Καλαμάτας, των 100 Ευρωπαϊκών πόλεων για το 2030. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Στις περιοχές που θα κινδυνεύσουν σε περίπτωση ακραίων βροχοπτώσεων είναι η Καλαμάτα, σύμφωνα με το διευθυντή του Εργαστηρίου Μελέτης και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών στο ΕΚΠΑ, δρα Χαράλαμπο Κράνη, ο οποίος σε μια μεγάλη συνέντευξη στο «News247.gr» εξηγεί τι συμβαίνει στην Ελλάδα και αν υπάρχει… σωσμός.

Με αφορμή τις δηλώσεις του κ. Κράνη, ο γεωλόγος – γεωτεχνικός Περιβάλλοντος, Μιχάλης Αντωνόπουλος, μιλώντας στο «Θάρρος» χαρακτηρίζει την Καλαμάτα ευάλωτη σε πλημμύρες, βρίσκει ομοιότητες με την πόλη Βαλένθια στην Ισπανία και τονίζει πως από τις φονικές πλημύρες του 2016 τίποτα από ό,τι συνετέλεσε σε αυτή την καταστροφή δεν έχει διορθωθεί.

Όπως λέμε Νέδοντας…
Στη συνέντευξή του ο κ. Κράνης αναφέρεται εκτενώς στην περίπτωση της Αθήνας και ειδικά στον Κηφισό, τονίζοντας ότι το κύριο πρόβλημα που υπάρχει στο ποτάμι της Αθήνας -και σε όποιο άλλο ποτάμι έχουμε «θάψει» σε αυτήν τη χώρα, σε αστικές περιοχές, όπως λέει χαρακτηριστικά- είναι ότι δε διατηρήθηκε η ζώνη υπερχείλισης.

Ο δρ. Κράνης εξηγεί απλά και κατανοητά το δεδομένο που «δένει» τα χέρια αυτών που αναζητούν λύσεις. «Ένα ποτάμι έχει μία φυσική λεκάνη, έχει μία φυσική κοίτη απορροής. Αυτή η φυσική κοίτη απορροής τι είναι ουσιαστικά; Είναι ο αγωγός μεταφοράς όχι μόνο νερού, αλλά και φερτών υλών: στη “φυσική” του κατάσταση, το ποτάμι μεταφέρει ίζημα, αλλά στις περιπτώσεις των ρεμάτων μας (που δυστυχώς είναι πολλές) παρασύρονται και μεταφέρονται υλικά που έχουμε παράνομα απορρίψει είτε στις όχθες ή ακόμα και μέσα στην κοίτη (μπάζα, σκουπίδια…).

Το ποτάμι έχει μια συγκεκριμένη δυνατότητα παροχής, όπως ένας σωλήνας -μεταφέρει κάτι, κάποιο υλικό. Από τη στιγμή που εγώ θα αλλοιώσω τα χαρακτηριστικά αυτής της κοίτης του, επηρεάζω αυτήν τη δυνατότητα.

Πώς την έχω αλλοιώσει; Πρώτον, έχω τσιμεντώσει τις κοίτες. Από τη στιγμή που θα τσιμεντώσω πλήρως την κοίτη ενός ποταμού, μειώνω τη δυνατότητα κατείσδυσης -κάποια ποσότητα νερού κατεισδύει, δηλαδή μπαίνει στο έδαφος. Επιπλέον, αυξάνω την ταχύτητα ροής του νερού, άρα και τη δυνατότητά του να διαβρώσει, με αποτέλεσμα συχνά να παρατηρούνται αστοχίες στα πρανή, ακόμα και αν αυτά έχουν επενδυθεί.

Οι φυσικές κοίτες σπανιότατα είναι ευθύγραμμες. Ακολουθούν μία πορεία κυματοειδή και η ταχύτητα ροής του ποταμού ρυθμίζεται με φυσικό τρόπο. Έχουμε, δηλαδή, σημεία που το ποτάμι ρέει πιο ήπια όπως μεταφέρει το νερό του και τα υλικά του.

Επίσης, κάθε μεγάλο ποτάμι σε συνθήκη πλημμυρικής παροχής έχει τη δυνατότητα να ξεχειλίσει -όλα τα ποτάμια ξεχειλίζουν. Τι συμβαίνει σε αυτήν την περίπτωση; Υπάρχει μια ζώνη εκατέρωθεν του ποταμού, που είναι η ζώνη υπερχείλισης. Το πλάτος αυτής της ζώνης εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του ποταμού (μπορεί να είναι και αρκετές εκατοντάδες μέτρα σε μεγάλα ρέματα) και οφείλουμε να την έχουμε ελεύθερη», σημειώνει ο καθηγητής.

Και η Καλαμάτα
Όπως λέει ο δρ, Κράνης, αντιμετωπίζουμε κι ένα ακόμα πρόβλημα: «Έχουμε μεγάλα θέματα στις αστικές περιοχές με την οριοθέτηση ρεμάτων. Η οριοθέτηση ενός ρέματος που έχει πάρα πολλές παραμέτρους, είναι ένα πράγμα που γίνεται δύσκολα, δύσκαμπτα και απαιτεί πολύ χρόνο».

«Το θέμα είναι να προστατεύσουμε περιοχές που είναι υπό ανάπτυξη, που δομούνται για λόγους κατοικίας ή άλλους, ώστε να τις σώσουμε. Εμείς όμως, συνεχίζουμε να επεκτεινόμαστε χωρίς σχετικές προφυλάξεις» σημειώνει ο ειδικός.

«Γνωρίζω ότι υπάρχει μια κίνηση από το αρμόδιο υπουργείο προς αυτήν την κατεύθυνση, αλλά δεν ξέρω σε ποιο βαθμό έχει ωριμάσει αυτή η κατάσταση και πώς μπορούν να υλοποιηθούν, δεδομένου του πλέγματος όλων αυτών των διαδικασιών (νομοθετικό, κατασκευαστικό κ.λπ.). Είναι πάρα πολύ δύσκολα τα πράγματα. Τουλάχιστον ας σώσουμε ό,τι δεν έχει καταστραφεί ακόμα».

Μάλιστα, ο κ. Κράνης υπογραμμίζει ότι έχουμε αλλοιώσει τραγικά το περιβάλλον, ενώ επικεντρώνεται στα ποτάμια που διατρέχουν πόλεις όπως ο Κηφισός, καθώς επηρεάζουν έμμεσα ή άμεσα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού. Γι’ αυτό, όπως λέει, την ίδια ώρα, αντίστοιχο πρόβλημα αντιμετωπίζουν η Πάτρα, η Καλαμάτα και η Κόρινθος –και να μην ξεχνάμε τις πόλεις της Θεσσαλίας που επλήγησαν από πρόσφατα πλημμυρικά φαινόμενα.

Τι γίνεται τώρα
Ο δρ Κράνης ισχυρίζεται ότι «μια πρακτική λύση θα ήταν να κάνουμε καινούργιες μελέτες, για τη λεκάνη απορροής των ποταμών που έχουμε τσιμεντώσει. Να δούμε αν μπορούμε να απελευθερώσουμε κάποια ρέματα.

Πέραν των κτηρίων που υπάρχουν στα όρια των ρεμάτων, σε διάφορες περιοχές υπάρχουν σπίτια κυριολεκτικά μέσα στην κοίτη του ποταμού. Αυτά δε θα έπρεπε καν να υπάρχουν. Η ελληνική Πολιτεία, ωστόσο, διαχρονικά τα κράτησε, τα νομιμοποίησε και έτσι τώρα οι ιδιοκτήτες μπορούν να πουν ότι δεν γκρεμίζουν κάτι που είναι νόμιμο εδώ και 50 χρόνια».

Το δεδομένο, ωστόσο, είναι ότι «τον τελευταίο καιρό ζούμε συνεχώς ακραία φαινόμενα, που πολλές φορές είναι και απρόβλεπτα. Είδατε τι έγινε στη Βαλένθια. Μιλάμε για φαινόμενα περιοδικότητας 50, 100 ή 500 χρόνων, αλλά αυτό είναι μια απλή στατιστική. Τα “ξερά” νούμερα δε μας λένε συνήθως πολλά πράγματα, ειδικά την εποχή των έντονων κλιματικών φαινομένων που εκδηλώνονται άτακτα. Ωστόσο, εάν μιλάμε για έργα που μπορούν να καλύψουν και να αντιμετωπίσουν στατιστικά φαινόμενα 500 χρόνων, αναφερόμαστε σε φαραωνικά έργα από ένα σημείο κι έπειτα, τα οποία είναι εξαιρετικά δύσκολο να υλοποιηθούν, για τεχνικούς, οικονομικούς, αλλά και νομικούς περιορισμούς.

Πιθανότατα, λοιπόν, θα πρέπει να γίνουν βιώσιμες και εφαρμόσιμες παρεμβάσεις μικρότερης κλίμακας, που θα έχουν να κάνουν με άλλα πράγματα, όπως η απελευθέρωση κάποιων κλάδων ώστε να ρέουν ελεύθερα, η βελτίωση της απορροής των ομβρίων, μέσα από κατάλληλα υδραυλικά έργα. Σε κάθε περίπτωση είναι ένα σύνθετο πλέγμα, ειδικά σε δομημένα περιβάλλοντα.

Εκτιμώ ότι τα πολύ έντονα δομημένα περιβάλλοντα, όπως η Αθήνα, είναι σε μεγάλο βαθμό καταδικασμένα. Θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε νομικά ζητήματα, νομοτεχνικά, οικονομικά, τεχνικά, ιδιοκτησιακά κ.ά., τη στιγμή που αν πάμε να κάνουμε διαπλάτυνση δρόμου και “πέσουμε” σε αυθαίρετο, χρειάζονται δέκα χρόνια για να το απαλλοτριώσουμε.

Μπορούμε έτσι να περισώσουμε ό,τι μπορούμε και σταδιακά να κάνουμε μικρά έργα στον αστικό ιστό, που θα αποτελέσουν μια μικρή ανακουφιστική δικλείδα. Οπωσδήποτε θα πρέπει να προχωρήσουμε και σε μεγαλύτερες παρεμβάσεις, αλλά για εμένα αυτό είναι το πολύ μεγάλο στοίχημα, που πολύ φοβάμαι ότι δεν μπορεί να κερδηθεί εύκολα», καταλήγει ο κ. Κράνης.

Δεν έχει γίνει τίποτα από το 2016
Αναφερόμενος στο ζήτημα της Καλαμάτας ο γεωτεχνικός Περιβάλλοντος, Μιχάλης Αντωνόπουλος, τονίζει ότι η πόλη μας είναι ευάλωτη σε πλημμύρες και, δυστυχώς, το παρελθόν το έχει αποδείξει, ενώ και η γεωμορφολογία της ενισχύει τον εν λόγω ισχυρισμό. «Κι αν παρατηρήσουμε τη Βαλένθια, θα διαπιστώσουμε ότι έχουμε πολλά κοινά στοιχεία με τη μορφολογία της Καλαμάτας, ενώ και οι δύο έχουν ένα μεγάλο ποτάμι που διασχίζει την πόλη», προσθέτει.

Επίσης, παρατηρεί ότι η Καλαμάτα είναι από τις πόλεις που έχει το μεγαλύτερο ποσοστό της δομημένης έκτασής της σε χαρακτηρισμένη ζώνη δυνητικού κινδύνου πλημμύρας. «Και μάλιστα, αυτές οι ζώνες έχουν καθορισθεί για πλημμυρικά μοντέλα πολύ μικρότερα από αυτά που είδαμε στη Βαλένθια ή στη Θεσσαλία. Η Καλαμάτα έχει υστέρηση σε έργα αντιπλημμυρικής προστασίας και το κυρίαρχο, το μεγάλο αντιπλημμυρικό έργο, δεν έχει γίνει ακόμα. Και δυστυχώς, σε ό,τι δημιούργησε πρόβλημα στις πλημμύρες του 2016, δεν έχει γίνει κάτι για να αρθεί αυτή η επικινδυνότητα»,  υπογραμμίζει ο κ. Αντωνόπουλος.

Της Βίκυς Βετουλάκη

Πηγή: www.tharrosnews.gr

Το άρθρο Η Καλαμάτα στις περιοχές που κινδυνεύουν αν βρέξει ακραία εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Πολλά έχουν αλλάξει σε πολύ μικρό διάστημα. Οι αλλαγές στο ανθρωπογενές και φυσικό περιβάλλον είναι ταχύτατες αλλά παράλληλα ακραίες και επαναλαμβανόμενες όλο και συχνότερα.
Η μικροκλιματική αλλαγή είναι ένα τεχνητό μετεωρολογικό φαινόμενο που περιγράφεται για πρώτη φορά.
Αναφέρεται σε αλλαγές που προκαλούνται από συστοιχίες ανεμογεννητριών, γιγαντιαίων διαστάσεων που αναπτύσσονται σε χαμηλού ύψους ορεινούς όγκους πλησίον παραθαλάσσιων περιοχών.
 Ομάδα δηλαδή αιολικών πάρκων σε μικρή απόσταση μεταξύ τους, αλληλεπιδρούν η συνεργάζονται τρόπο τινά, με αποτέλεσμα τη σημαντικά αισθητή μεταβολή του μικροκλίματος.
Αυτές οι αλλαγές έχουν αλυσιδωτές περιβαλλοντικές επιπτώσεις με απόληξη τον ίδιο τον άνθρωπο, που κατοικεί στη ζώνη ευρύτερης επιρροής των δραστηριοτήτων αυτών.
Συγκεκριμένα η προτεινόμενη ζώνη εγκατάστασης, αιολικών πάρκων στα ορεινά της δυτικής Μάνης, σε ευρέως γνωστή με ισχυρή βιοποικιλότητα, ζώνη Νατουρα, δημιουργούν σοβαρότατα προβλήματα ανθεκτικότητας των φυσικών περιβαλλοντικών δομών.
Ο λόγος λοιπόν της υψηλής επικινδυνότητας υποβάθμισης, δεν αξιολογείται στην υπό διαβούλευση ΜΠΕ του έργου.
Δεν γίνεται αναφορά στο σύνολο των αιολικών πάρκων ως τεχνητό ενεργειακό κέντρο που διαφοροποιεί της μικροκλιματικες συνθήκες, όχι μεμονωμένα, αλλά συνολικά με αλληλεπιδράσεις και συνδυαστικά, λόγω της γειτνίασης του ενός αιολικού πάρκου με το άλλο.
Αυτό συνιστά μια μεγάλη υποτίμηση της αθροιστικης μεταβολής των περιβαλλοντικών δεικτών και παραμέτρων κλιματικής προσαρμογής.
Υποτιμήθηκε συνεπώς το σύνολο των επιπτώσεων που χαρακτηρίζουν αντίστοιχα έργα και δραστηριότητες.
Βεβαίως το γεγονός έχει ιδιαίτερη σημασία γιατι δυστυχώς θα φέρει μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στην βιοποικιλότητα της ζώνης Νατουρα 2000. 
Παράλληλα θα προκαλέσει μόνιμες αλλαγές στη δίαιτα των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα τροποποιημένο υδατικό σύστημα, πολύ περισσότερο υποβαθμισμένο σε σύγκριση και με αυτό των καμένων δασών.
Τα τεχνικά έργα και η λειτουργία των γιγαντιαίων ανεμογεννητριών που λειτουργούν στην ουσία ως υδατοανεμοφρακτες σε μεγάλη επιφανειακή έκταση θα αλλοιώσουν σημαντικά την γεωμορφολογία του εδάφους σε κρίσιμο χώρο ανάπτυξης της χλωρίδας και της πανίδας.
 Η υγρασία του εδάφους κατάντη της κίνησης του ανέμου, θα εξαντληθεί ταχύτερα και οι ζώνες αυτές θα γίνουν ευάλωτες σε περισσότερες αναφλέξεις.
Η θερμοκρασία θα ανέλθει σημαντικά σε μεγαλύτερο ποσοστό, σχεδόν τριπλάσιο της κλιματικής αλλαγής.
Η περίφημη ζώνη Νατουρα της δυτικής Μάνης θα αποτελεί παρελθόν και θα αναφέρεται μόνο στην βιβλιογραφία.  
Αν ποτέ απομακρυνθούν οι κατασκευές, η διάβρωση και αποσάθρωση του εδάφους θα είναι τόσο μεγάλη και βαθιά που δεν θα μπορεί να υποστηρίξει κανενός είδους χλωρίδας.
Ακόμα και αν μεταφέρουν τα φορητά μεταλλικά μέρη των κατασκευών, δεν θα είναι ποτέ εφικτό να εξομαλυνθούν οι επιπτώσεις από την ισχυρή σκυροδέτηση του μητρικού πετρώματος στήριξης.  Που σημαίνει ότι τα φυσικά ύδατα δεν θα μπορέσουν ποτέ να κατεισδυσουν και να εμπλουτίσουν το υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα.
Η απουσία βιώσιμου υδροφόρου και η μερική υποβάθμιση του, θα έχει ως αποτέλεσμα την στείρευση πηγών, αλλά και την πρόκληση εντονότερων πλημμυρικών φαινομένων.
Συνεπώς αν θα μπορούσαν οι θετικές επιπτώσεις να αντισταθμίσουν όλα τα παραπάνω που περιληπτικά αναφέρονται, θα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρον να το γνωρίζουν οι κάτοικοι των γύρω παραδοσιακών και τουριστικών οικισμών ανατολικής και δυτικής Μάνης. Σημειωτέον ότι μετά την εγκατάσταση και λειτουργία όλων των αιολικών πάρκων θα αλλάξουν οι χρήσεις γης σε τεράστιες εκτάσεις, αφού είναι δεδομένο ότι θα έχει δημιουργηθεί ένα τροποποιημένο υδατικό ισοζύγιο που δεν θα μπορεί να υποστηρίξει της σημερινές χρήσεις γης συμπεριλαμβανομένης και της ήπιας αγροτουριστικης ανάπτυξης.
Η Ελλάδα είναι μια χώρα που δεν έχει ερευνήσει επιστημονικά το φαινόμενο ταχύτατης ανάπτυξης αιολικών πάρκων σε τόσο μεγάλο βαθμό.  Οι ΜΠΕ και οι μελέτες ΕΟΑ δηλαδή περιβαλλοντικές και οικολογικής αξιολόγησης από ιδιώτες που ζητούν την εκμετάλλευση, δεν αποτελούν ασφαλή επιστημονική προσέγγιση στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Φορείς και διακεκριμένοι επιστήμονες καταθέτουν όλο και πιο συχνά διαφορετικές επιστημονικές τεκμηριώσεις.
Ας τους προσέξουμε. Η φύση έχει και αυτή τα όρια της, που κατά γενική ομολογία τα έχουμε ήδη ξεπεράσει.

Το άρθρο Τα αιολικά της Μάνης αλλάζουν το μικροκλίμα. Χιλιάδες στρέμματα θα αλλάξουν χρήσεις γης. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Ελλειμματική η διαχείριση των  υδατικών πόρων.                      

Βιώσιμοι υδροφόροι ορίζοντες και μικρά φράγματα η λύση.

Οι σημερινές ανάγκες στην χρήση ύδατος είναι τεράστιες και τείνουν αυξανόμενες με την αύξηση και συσσώρευση του πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα, τον υπερτουρισμό και την υπερκατανάλωση κυρίως σε αγαθά μη πρωτεύουσας σημασίας.  Παράγοντες φυσικά που επιτείνουν τη λειψυδρία είναι η κλιματική αλλαγή με τις υψηλές μισές θερμοκρασίες, τα τροποποιημένα υδατικά συστήματα από πυρκαγιές κυρίως, εγκατάσταση ανεμογεννητριών,  και βεβαίως η αλλαγή χρήσης σε δασικές εκτάσεις η γεωργικές εκτάσεις υψηλής παραγωγικότητας. Το στοιχεία κατανάλωσης είναι τρομακτικά. 

15.000 λίτρα η 15 τόνοι νερό για ένα κιλό μοσχαρίσιο κρέας

10.000 λίτρα για ένα κιλό λάδι.

11.000 λίτρα για ένα παντελόνι τζίν 

140.000  λίτρα/ εβδομάδα για 4 μελή Ευρωπαϊκή οικογένεια.

Μέση απώλεια δικτύων μεταφοράς και διανομής ύδατος σε δήμους 50 % έως 60%.

θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι το μισό θα φτάσει στις βρύσες μας, από την πηγή υδροληψίας και μάλιστα στην διπλή τιμή γιατί χρεωνόμαστε και αυτό που «χάνεται».

Στην άρδευση η σπατάλη και γενικότερα οι απώλειες είναι περισσότερο αυξημένες. Το αρδευτικό νερό αντιστοιχεί στο 80 % της ετήσιας συνολικής κατανάλωσης μας.  Συνεπώς είναι επιτακτική ανάγκη για σύγχρονα δίκτυα, φράγματα, επαναχρησιμοποίηση, και στροφή σε βιώσιμους υδροφόρους ορίζοντες.

Τι ορίζουμε όμως ως βιώσιμο υδροφορέα, πως προστατεύετε από την υπεράντληση και τους ρύπους.

Ένα υδατικό σύστημα όπως αυτά που αναφέρονται στα διαχειριστικά σχέδια λεκανών απορροής, παρακολουθείτε από την κοινοτική νομοθεσία και προστατεύετε από μια σειρά διατάξεων αλλά και από την σύγχρονη περιβαλλοντική νομοθεσία ώστε να προσαρμόζεται η χρήση του νερού ανάλογα με την κλιματική αλλαγή και την κάλυψη των αδειοδοτημένων υδατικών αναγκών. Η ανθεκτικότητα του υδατικού συστήματος  ενός υπόγειου υδροφόρου κρίνεται από την ποσότητα ετησίως που δεν αναπληρώνεται σε ένα υδρολογικό κύκλο. Ίσως χρειαστούν πολύ περισσότεροι μερικές φορές.

Χωρίς φράγματα  και βιάσιμους υδροφόρους ορίζοντες δεν θα υπήρχε νερό στις σύγχρονες κοινωνίες.

Το μεγάλο ερώτημα που αναδύεται από την διαχείριση του νερού στη χώρα μας είναι το γεγονός ότι παρότι υπάρχει νομοθεσία και παρακολούθηση των υδάτων σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα μια χώρα με μεγάλα υδατικά αποθέματα έχει τρομερή έλλειψη νερού ενώ τα ποτάμια της έχουν σημαντικές παροχές διαχρονικά.  Όταν βρέχει έχουμε τόσο πολύ που πνιγόμαστε!  Επιβάλλεται δε άμεσα να τιθασεύσουμε τα φυσικά φαινόμενα, όποια και αν είναι, ότι και αν απαιτηθεί.

Το πρόβλημα της έλλειψης νερού είναι γνωστό και σχετίζεται με την αυθαίρετη χρήση και μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων νερού, χωρίς περιβαλλοντικές δεσμεύσεις και έρευνες.  Αποτέλεσμα είναι να έχουμε ραγδαία ταπείνωση της στάθμης ύδατος στους υδροφόρους κάτω από το όριο βιωσιμότητας που σημαίνει ότι αυτό που παίρνουμε ετησίως δεν αναπληρώνεται σε ένα υδρολογικό κύκλο. Σε μερικές δε περιπτώσεις ίσως χρειαστούν πολύ περισσότεροι. Το είδαμε πέρυσι στην  Ιβηρική χερσόνησο και φέτος στη βόρεια και ανατολική Ευρώπη, στην Ελλάδα και σε άλλες Μεσογειακές χώρες, κυρίως στα ανατολικά.  

Η λύση βρίσκεται στην αποθήκευση, στην επαναχρησιμοποίηση, στην στροφή σε οικολογικά προϊόντα, σε αλλαγή καταναλωτικού μοντέλου, με μικρότερες καταναλώσεις, σε εκσυγχρονισμό δικτύων και σε μοντέλα προσομοίωσης με εναλλακτικές λύσεις.

Οι περιπτώσεις που αναφέρονται όλο και πιο συχνά αφορούν νερό της βρύσης που δεν πίνεται η δεν υπάρχει στην χειρότερη περίπτωση.  Οι νέες γεωτρήσεις επιτείνουν το πρόβλημα, λόγω του φαινομένου της υπεράντλησης και της επακόλουθης υφαλμύρωσης των παράκτιων υδροφόρων οριζόντων.   

Όταν  είναι ελλειμματικός η μη βιώσιμος ο υδροφόρος παράλληλα πέφτουν και τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά.  Αυξάνονται τα νιτρικά, η αλατότητα και οι συγκέντρωση φωσφορικών αλάτων και σύγχρονων ρύπων όπως είναι τα φυτοφάρμακα.

Οι εντατικές καλλιέργειες απαιτούν όχι μόνο υπερκατανάλωση ύδατος αλλά και φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων.  

Ειδικά τα λιπάσματα είναι ένας ύπουλος εχθρός της ποιότητας  νερού γιατί διαλύεται εύκολα σε αυτόν και αυξάνεται με την μείωση της ποσότητας του επειδή καθιζάνει όταν αυξάνει το ph.

Πώς λοιπόν αντιμετωπίσουμε την λειψυδρία και προσαρμοζόμαστε καλύτερα στην κλιματική αλλαγή. Φράγματα  κυρίως με μειωμένο μέγεθος είναι η βέλτιστη λύση επιστημονικά λύση ειδικά για την Ελλάδα. Τα φαραωνικά φράγματα των εκατομμυρίων κυβικών μέτρων σήμερα δεν είναι δυνατόν να γεμίσουν με την κλιματική αλλαγή που βιώνουμε. Τα περισσότερα στην Κρήτη και πέρυσι στην Ισπανία παρέμειναν άδεια η δεν γέμισαν ποτέ.

Τα περισσότερα και μικρότερα φράγματα προκρίνονται για περιοχές της Πελοποννήσου γιατί έχουμε πολλές μικρές λεκάνες και ορεινό ανάγλυφο. Περιοχές με υδατοστεγανά πετρώματα όπως ο φλύσχης είναι πολύ συνηθισμένα στις λεκάνες απορροής της Πελοποννήσου.  Αναφέρονται στην βιβλιογραφία δεκάδες θέσεις που πληρούν ανάλογα κριτήρια.  Δυτική Μεσσηνία, Κορινθία, ορεινή Ηλεία. Έχουν αξιόλογες θέσεις για μικρά φράγματα. Το ίδιο ισχύει για πολλές περιοχής της δυτικής Ελλάδας. Επειδή γεμίζουν εύκολα και υπάρχει το ανάλογο γεωλογικό και γεωμορφολογικό υπόβαθρο, σε αντίθεση με την ανατολική νησιωτική χώρα, που προτείνεται το μοντέλο των λιμνοδεξαμενών και της αφαλάτωσης.

Σε κάθε περίπτωση ο σχεδιασμός θα προβλέπεται για κάλυψη υδρευτικών αναγκών τουλάχιστον 50 έτη από σήμερα. 

Οι μεγάλοι δήμοι βεβαίως θα πρέπει να συντάξουν «μάστερ πλάν» για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας και να το καταθέσουν για χρηματοδότηση.

Από Μ. Δ. Αντωνόπουλο, γεωλόγο – γεωτεχνικό σύμβουλο περιβάλλοντος. Μ.Sc. 

Το άρθρο Μικρά φράγματα, Βιώσιμοι υδροφόροι ορίζοντες. Αποτελεσματικότητα στη διαχείριση του νερού. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Λαμβάνει υπόψη τις άμεσες και τις έμμεσες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Τα αέρια του θερμοκηπίου από τους ελαιώνες που πρέπει να ληφθούν υπόψη περιλαμβάνουν αυτά που εκπέμπονται απευθείας μέσω της καύσης ορυκτών καυσίμων ή την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνεται από τα γεωργικά μηχανήματα καθώς επίσης και εκείνα που απελευθερώνονται έμμεσα από την παραγωγή λιπασμάτων & φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται.

Παρά το γεγονός ότι άλλα μόρια αερίων του θερμοκηπίου (μεθάνιο, οξείδια του αζώτου, κ.λπ.) έχουν πολύ μεγαλύτερη επίδραση από το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂), η παγκόσμια ποσότητα CO₂ που απελευθερώνεται το μετατρέπει σε αέρια του θερμοκηπίου που συμβάλλουν περισσότερο στην κλιματική αλλαγή.

ΠΗΓΗ Ή ΚΑΤΑΒΟΘΡΑ

Οι ροές άνθρακα που παράγονται στους ελαιώνες είναι βασικοί παράγοντες στην ικανότητα αυτών των γεωργικών συστημάτων να δεσμεύουν ή να απελευθερώνουν CO₂. Οι λύσεις διαχείρισης που θα εφαρμοστούν θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το μέγεθος τέτοιων ροών. Όταν ένας ελαιώνας απελευθερώνει περισσότερα αέρια του θερμοκηπίου (κυρίως CO₂) από αυτά που συλλαμβάνει και αποθηκεύει, συμπεριφέρεται ως καθαρή ΠΗΓΗ CO₂, επιταχύνοντας την κλιματική αλλαγή. Αντίθετα, όταν αποθηκεύει περισσότερο CO₂ από ότι απελευθερώνει, συμπεριφέρεται ως καθαρή ΚΑΤΑΒΟΘΡΑ CO₂, συμβάλλοντας στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.

Οι μελλοντικές γεωργικές πολιτικές της ΕΕ θα επιβραβεύουν τους ελαιώνες που λειτουργούν ως καταβόθρες CO₂ και θα επιβάλλουν ποινή σε αυτούς που συμπεριφέρονται ως καθαρές πηγές CO₂.

Να σημειωθεί ότι στην ΕΕ, ο γεωργικός τομέας είναι δεύτερος ως προς τις καθαρές συνεισφορές CO₂ στην κλιματική αλλαγή (που αντιπροσωπεύει περίπου το 11% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου), μετά τον κλάδο της παραγωγής ενέργειας ο οποίος είναι ο μεγαλύτερος ρυπαντής της ατμόσφαιρας στην Ευρώπη (Στατιστικά στοιχεία 2019).

Μεγάλο μέρος του αντίκτυπου του γεωργικού τομέα στην κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να αντισταθμιστεί μέσω της εφαρμογής καλύτερων πρακτικών διαχείρισης και βιώσιμων τεχνολογικών λύσεων. Αυτό μπορεί να εφαρμοστεί για παράδειγμα στους ελαιώνες: αν υποτεθεί ότι οι 2.5 εκατομμύρια τόνοι απορριμμάτων κλαδέματος που παράγονται ετησίως στους ελαιώνες της Ανδαλουσίας καίγονταν εξ ολοκλήρου, αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση στην ατμόσφαιρα 4.22 εκατομμυρίων τόνων CO₂, που θα ήταν το ισοδύναμο του 36% των εκπομπών του συνόλου της ισπανικής γεωργίας, κτηνοτροφίας και τους τομείς της αλιείας κατά το 2020. Και αυτό λαμβάνοντας υπόψη μόνο τα υπολείμματα του κλαδέματος !!

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟΝ ΕΛΑΙΩΝΑ: Ο ελαιώνας στον οποίο εφαρμόζονται βιώσιμες τεχνολογικές λύσεις δεσμεύει ετησίως έως και 10 τόνους περισσότερο CO₂ ανά στρέμμα από αυτόν που δεν εφαρμόζονται.

ΜΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟΝ ΕΛΑΙΩΝΑ: Ελαιοκαλλιεργητές που εφαρμόζουν βιώσιμα τεχνολογικές λύσεις θα κερδίζουν περίπου 1.080 ευρώ ανά εκτάριο, ενώ όσοι εφαρμόζουν συμβατικές πρακτικές θα λαμβάνουν μόνο περίπου 250 ευρώ ανά εκτάριο.

Συμπερασματικά, η βιώσιμη παραγωγή ελαιολάδου και διαχείριση των ελαιώνων απορροφά CO₂ από την ατμόσφαιρα. Επιπροσθέτως, αυξάνονται οι εισροές CO₂ σε σχέση τις εκροές CO₂ σε έναν ελαιώνα που εφαρμόζονται πρακτικές βιώσιμης διαχείρισης συμβάλλοντας στην μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος άνθρακα, που είναι και το ζητούμενο πλέον για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Πηγή: https://sustainolive.eu

Το άρθρο Αποτύπωμα άνθρακα: Το παράδειγμα του ελαιώνα εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Νέα δεδομένα δημιουργούνται με την κλιματική προσαρμογή που απαιτείται για το 2030.  Η αύξηση των τιμών ενέργειας σε συνδυασμό με τα συγκοινωνιακά ζητήματα που υπάρχουν στις σύγχρονες πόλεις επαναπροσδιορίζουν τους στόχους μας στα κλιματικά συμβόλαια και στη σχέση μας με τους δημότες.

Η Καλαμάτα είναι βεβαίως μια από τις γρηγορότερα εξελισσόμενες σύγχρονες πόλεις με έμφαση στους συγκοινωνιακούς κόμβους, το λιμάνι, το αεροδρόμιο, το υδατοδρόμιο, τους αυτοκινητόδρομους και τις υποδομές για οχήματα σταθερής τροχιάς.

Υπάρχει όμως και έντονος προβληματισμός για θέσεις στάθμευσης, ανυπαρξία χώρων, στενοί δρόμοι και σοκάκια, κυκλοφοριακή συμφόρηση και δυσκολία μετακίνησης σε συνδυασμό με υψηλή επικινδυνότητα στο οδικό δίκτυο.  

Μια νέα συγκοινωνιακή μελέτη δύσκολα θα έφερνε οριστικές λύσεις και καθαρά περιβαλλοντικά αποτελέσματα. 

Ο στόχος σήμερα είναι μονόδρομος. Αφήνουμε το αυτοκίνητο και χρησιμοποιούμε μέσα μαζικής μεταφοράς με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και μηδενικούς ρύπους.

Στην κατεύθυνση αυτή προτάθηκε πρόσφατα στο ΔΣ του Δήμου Καλαμάτας η εκπόνηση περιβαλλοντικής προμελέτης προέγκρισης χωροθέτησης ενός τέτοιου μέσου και δραστηριότητας.

Η μελέτη θα περιλαμβάνει τον αρχικό σχεδιασμό στην υφιστάμενη γραμμή του ΟΣΕ από αεροδρόμιο έως υδατοδρόμιο, και σε δεύτερη φάση την επέκταση της γραμμής στον άξονα της Ναυαρίνου μέχρι το ξενοδοχείο Φιλοξένια και προς βορρά μέχρι την κεντρική αγορά, στη θέση του νότιου πάρκινγκ, στην καρδιά δηλαδή της πόλης. Από εκεί πας παντού με αφετηρία τον σταθμό των ΚΤΕΛ. 

Τα μέσα που θα χρησιμοποιηθούν θα είναι σε μέγεθος μικρών λεωφορείων και ηλεκτρικά με επαναφορτιζόμενες μπαταρίες όπως ακριβώς τα σύγχρονα ηλεκτρικά οχήματα. Η παροχή θα είναι από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ο φορέας διαχείρισης των γραμμών θα είναι το Αστικό ΚΤΕΛ Καλαμάτας στα πρότυπα των γραμμών εκμετάλλευσης των αστικών λεωφορείων σήμερα.  Ενδέχεται να συμμετέχουν και άλλοι φορείς. 

Ήδη η σημερινή διοίκηση κατόπιν συζητήσεων έχει ενδιαφερθεί για μια τέτοια νέα προοπτική, εκφράζοντας το ενδιαφέρον της.

Το ίδιο ανέφερε στο πρόσφατο ΔΣ ο δήμαρχος Καλαμάτας κύριος Βασιλόπουλος κατόπιν της πρότασης που κατατέθηκε από τον ανεξάρτητο δημοτικό σύμβουλο και Γεωτεχνικό περιβάλλοντος κ. Μιχάλη Αντωνόπουλο.

Σε κάθε περίπτωση η λειτουργία μια τέτοιας γραμμής ενός ιδιαίτερα φιλικού μέσου μεταφοράς είναι απόλυτα εφικτή και ιδανική για μια πόλη σαν την Καλαμάτα. 

Θα λύσει πολλαπλά συγκοινωνιακά ζητήματα. Θα τύχει άμεσης εκμετάλλευσης από το αστικό ΚΤΕΛ και αποδοχής από το σύνολο των δημοτών αλλά και των δημοτικών παρατάξεων.

Η χρηματοδότηση είναι δεδομένη απο το ταμείο ανάκαμψης για την επέκταση των γραμμών. Όσο αναφορά τις αρχικές δαπάνες λειτουργίας και αναβάθμισης του υφιστάμενου δικτύου του ΟΣΕ, θα καλυφθούν από τους πόρους της κλιματικά ουδέτερης πόλης και επιχορήγησης του δήμου για την λειτουργία των νέων γραμμών του αστικού ΚΤΕΛ. 

Η μεγαλύτερη συνεπώς πρόκληση για την Καλαμάτα του 2030.

Το άρθρο Η νέα γραμμή τραμ και η κλιματικά ουδέτερη Καλαμάτα εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Αντιπλημμυρικά έργα: “Αποκλειστικά επιστημονικά και όχι πολιτικά τα κριτήρια για να γνωμοδοτήσουμε ως Δημοτικό Συμβούλιο για το μέλλον της πόλης μας”

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής έχουν ήδη επηρεάσει ολόκληρο τον πλανήτη, καθώς βρισκόμαστε όλο και πιο συχνά αντιμέτωποι με ακραίες καιρικές συνθήκες όπως η ξηρασία, η υπερβολική ζέστη, οι δυνατές βροχές, οι πλημμύρες και οι κατολισθήσεις. Άλλες συνέπειες της ραγδαίας κλιματικής αλλαγής είναι η αύξηση της στάθμης της θάλασσας, η μείωση των υδατικών αποθεμάτων στην ξηρά, η οξύνιση των θαλασσών και η απώλεια βιοποικιλότητας. Προκειμένου να περιοριστεί η παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου – όριο που η Διακυβερνητική Επιτροπή για την κλιματική αλλαγή κρίνει ως ασφαλές – κρίνεται αναγκαία η επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως τα μέσα του 21ου αιώνα.

“Στους στόχους αυτούς για τον δήμο Καλαμάτας, έχει προταθεί η αξιοποίηση των μεγάλων απορροών του Ταϋγέτου αλλά και των σημαντικών πηγών του Πηδήματος και του Αγίου Φλώρου, που δίνουν την ευκαιρία για τη δημιουργία φραγμάτων, τεχνητών λιμνών και υδάτινων πάρκων”.

Η κατανάλωση ενέργειας για ύδρευση, θα γίνεται με μηδενικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, λόγω της υδροκίνησης καθώς και της συγκράτησης των υδάτων που ενισχύουν αειφόρα το φυσικό περιβάλλον χωρίς τις εκπομπές ρύπων. Η διατήρηση της βιοποικιλότητας και η ενίσχυση των δασικών εκτάσεων απορροφούν εκατοντάδες τόνους διοξειδίου του άνθρακα. Γεγονός που σταθεροποιεί η καθυστερεί σημαντικά την αύξηση της θερμοκρασίας στην ευρύτερη περιοχή. Όσον αναφορά τα ύδατα είναι σημαντικό να επισημάνουμε προτάσεις για την πλήρη αξιοποίηση και εκμετάλλευση τους μέσω της ανακύκλωσης και της επαναχρησιμοποίησης. Επίσης όπως αναφέραμε με συνεχείς παρεμβάσεις θα πρέπει τα πλεονάζοντα ύδατα της πλημμυρικής παροχής να μένουν σε λεκάνες ανάσχεσης η φράγματα και λιμενοδεξαμενές προκείμενου να κάνουμε αποθήκευση και τεχνητό εμπλουτισμό και να καθυστερούν να φτάσουν στην θάλασσα.
Η επάρκεια του Νέδοντα και κατ’ επέκταση η επάρκεια της περιβαλλοντικής μελέτης των αντιπλημμυρικών έργων είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό θέμα για το δήμο Καλαμάτας.

“Οι μελέτες αυτού του αντικειμένου απαιτούν διερεύνηση σε βάθος και εξειδικευμένα κριτήρια και μοντέλα προσομοίωσης. Κρίνονται αποκλειστικά από επιστημονικά και όχι πολιτικά κριτήρια για να γνωμοδοτήσουμε με ασφάλεια ως ΔΣ για το μέλλον της πόλης μας”.

Η σημαντικότερη παράμετρος στην ΜΠΕ που θα έπρεπε να εξεταστεί είναι η απώλεια υδατικών αποθεμάτων στο υπέδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα της πεδινής ζώνης της Καλαμάτας και της λεκάνης του Νέδοντα, λόγω ταχείας μεταφοράς του νερού στη θάλασσα. Αποτέλεσμα είναι το έλλειμμα αυτό σε μια ήδη υποβαθμισμένη ζώνη που είναι στο κόκκινο λόγω έλλειψης νερού να μετατραπεί σε μείζον περιβαλλοντικό ζήτημα από την εισχώρηση του θαλάσσιου νερού στο υπέδαφος της Καλαμάτας, προκειμένου να ισορροπήσει την αλλαγή που θα επιφέρει το άνοιγμα και η διεύρυνση του Νέδοντα.

Όλα αυτά θα έχουν άμεσες αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής, με αύξηση της αλατότητας, ταπείνωση της στάθμης του υδροφόρου ορίζοντα, μείωση και υποβάθμιση της αγροτικής παραγωγής, αλάτωση των εδαφών, αλλαγή σε χλωρίδα και πανίδα, ερημοποίηση και πολλά άλλα.

“Προφανώς θα πρέπει να προταθεί η λύση που έχει εξετάσει ήδη η δημοτική αρχή με την εισήγηση για την κατασκευή φράγματος στην περιοχή της Αρτεμισίας, όπως προσδιορίζεται στην αναγνωριστική υδρογεωλογική έκθεση που κατατέθηκε για την εξομάλυνση των επιπτώσεων και έγινε αποδεκτή με ενδιαφέρον ως εναλλακτική πρόταση από τον κύριο Καρνέση υπεύθυνο του φορέα υλοποίησης του έργου από το ΥΠΕΚΑ”.

Ο ίδιος μου ζήτησε να του αποστείλουμε την σχετική υδρογεωλογική έκθεση που προτείναμε στη συνάντηση που έγινε πριν ένα χρόνο στο δημαρχείο με αντικείμενο την ΜΠΕ, και την αποδοχή της πρότασης με τη σύμφωνη γνώμη των παρατάξεων του δημοτικού συμβουλίου.

Στην υδρογεωλογική έκθεση προσδιορίζεται με μεγάλη σαφήνεια ότι ένα ποσοστό της τάξης του 20% του συνολικού όγκου των νερών της πλημμυρικής παροχής είναι αυτό που δεν επαρκεί να διέλθει από τη σημερινή διατομή του χειμάρρου”.

Αν λοιπόν αυτή τη ποσότητα, την κρατήσουμε και την αποθηκεύσουμε με ένα μικρό φράγμα στην περιοχή Αρτεμισίας που διέρχεται και ο κύριος όγκος των υδάτων της λεκάνης απορροής, δεν θα δημιουργηθεί το παραμικρό πρόβλημα πλημμύρας. Επιπροσθέτως θα έχουμε πολλές θετικές επιπτώσεις και ελάχιστες ίσως και μηδενικές αρνητικές. Δηλαδή τεχνητό εμπλουτισμό των υδροφόρων στρωμάτων, λεκάνη κατάκλισης για αναψυχή και δραστηριότητες περιβάλλοντος, ποσότητες για άρδευση και ύδρευση ακόμα και της Καλαμάτας με φυσική ροή. Δυνατότητα παραγωγής ενέργειας και πολλά άλλα.

Με δυσκολία θα βρούμε μη αναστρέψιμες αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε ένα τόσο σημαντικό αναπτυξιακό έργο για τον Ταΰγετο και το δήμο Καλαμάτας.
Ακόμα και αρνητικές επιπτώσεις που σχετίζονται με οικονομικά μεγέθη και κριτήρια κατασκευής και λειτουργίας του υδραυλικού έργου κατασκευής ταμιευτήρα εμπλουτισμού – άρδευσης – ύδρευσης.

“Συνεπώς η πρόταση κατασκευής του φράγματος ανοίγει το δρόμο για την διάσωση της Καλαμάτας και την απαλλαγή της από το φόβο της πλημμύρας”.

Επίσης τα άλλα γειτονικά υδατορέματα θα μπορούν να διευθετηθούν ανάλογα, μέσα από την υφιστάμενη κοίτη του χειμάρρου, όταν δεν μπορούν να εκφορτιστούν από τη δική τους που είναι ήδη διευθετημένη και διέρχονται από τον αστικό ιστό.
Η αναπτυξιακή προοπτική του τόπου μας προχωρά μέσα από σύγχρονα έργα υποδομής που προσαρμόζονται στις απαιτήσεις της κλιματικής αλλαγής και της ενεργειακής και επισιτιστικής κρίσης που απειλεί το σημερινό άνθρωπο.

Το άρθρο Η πρόταση κατασκευής φράγματος ανοίγει το δρόμο για τη διάσωση της Καλαμάτας και την απαλλαγή της από το φόβο της πλημμύρας εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ταξιδιών (ETC), ο αριθμός των ανθρώπων
που αναμενόταν να ταξιδέψει στην περιοχή της Μεσογείου από τον Ιούνιο έως τον
Νοέμβριο έχει ήδη μειωθεί κατά 10% σε σύγκριση με το περασμένο έτος.
Όσο περίεργο και αν φαίνεται, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Δανία και η Τσεχία αποτελούν πλέον νέους καλοκαιρινούς προορισμούς. Ακόμη και στην Μεσσηνία, ο
κόσμος προτιμάει τις ορεινές περιοχές προκειμένου να αποφύγει την ζέστη. 
Ο τουριστικός κλάδος πιστεύει ότι μόνο η ποιότητα και η βιωσιμότητα των προορισμών μπορούν να σώσουν την κατάσταση, ώστε οι τουρίστες να μπορούν να
απολαύσουν «το πιο δροσερό καλοκαίρι της ζωής τους», αλλά βεβαίως και την ασφάλειά
τους. Χαρακτηριστικές είναι οι αποφάσεις λιμενικών αρχών στη Νάξο και τα Κουφονήσια
που απαγορεύουν πλέον τη χρήση πλωτών μέσων στην περιοχή τους.
Είναι αναμφισβήτητο ότι όλες οι παράκτιες περιοχές της Μεσογείου και  πρωτίστως
της χώρας μας με τα περισσότερα χιλιόμετρα ακτών θα αντιμετωπίσουν τα μεγαλύτερα
περιβαλλοντικά προβλήματα από τις αλλαγές που βιώνουμε.

Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, η αύξηση της θερμοκρασίας, η επιταχυνόμενη τήξη
των πάγων  η συρρίκνωση της αγροτικής παραγωγής λόγω ακραίων επαναλαμβανόμενων
ατμοσφαιρικών φαινομένων μεγαλύτερης διάρκειας και συχνότητας, δημιουργούν
ασφυκτικές πιέσεις, κυρίως στις παράκτιες περιοχές με πολύ χαμηλά υψόμετρα.  
Αν συμπεριλάβουμε και τις ιδιαίτερα ακραίες δυσμενείς συνθήκες με επακόλουθο τις
ανεξέλεγκτες πυρκαγιές στις αγροτοδασικές ζώνες κατά την περίοδο που διανύουμε,
αντιλαμβανόμαστε ότι οι καταστροφές αυτές φοβίζουν ανεπανόρθωτα τα εκατομμύρια
τουριστών που επισκέπτονται την κάθε Μεσογειακή χώρα και την δική μας.
Οι παράκτιες ζώνες έχουν την μεγαλύτερη  δόμηση και επισκεψιμότητα, με συγκέντρωση σχεδόν
του συνόλου του πληθυσμού τους θερινούς μήνες.  
Η πρόσβαση και η κατοικία σήμερα είναι εφικτή, αλλά τα επόμενα 100 χρόνια θα
δυσκολέψει σταδιακά και οι πληττόμενες περιοχές θα καταστούν δυσπρόσιτες με σημαντικές
γεωμορφολογικές αλλαγές, με αποτέλεσμα την ερημοποίηση της εσωτερικής αλλά και της
παράκτιας ζώνης.

Ακόμα και η επάρκεια αγαθών και ασφαλούς κατοικίας και υποδομών θα είναι υπό
αμφισβήτηση.
Άρα θα υπάρξουν σημαντικές μεταβολές και μετακίνηση του ενδιαφέροντος σε περιοχές που
θα καλύπτουν πλέον υψηλά περιβαλλοντικά κριτήρια.
Ίσως δημιουργηθεί και ένα νέο τουριστικό προϊόν, αυτό του αειφόρου τουρισμού που θα έχει
μόνο θετικές και όχι αρνητικές συνέπειες στο ήδη διαταραγμένο φυσικό περιβάλλον.
Δηλαδή μηδενικά απόβλητα και ρύπους, χρήση αποκλειστικά ανανεώσιμων πηγών
ενέργειας, αειφόρα συστήματα διαβίωσης και εξασφάλιση της βιοποικιλότητας,
αντιμετώπιση των χωροκατακτητικών ειδών κλπ.
Αυτός λοιπόν ο τουρισμός θα είναι ευπρόσδεκτος και επωφελής. 
Το μοντέλο “άλλοι παίρνουν τα χρήματα και άλλοι παίρνουν τα απόβλητα και την απώλεια
των φυσικών πόρων” δεν είναι αποδεκτό.
Αρκεί να σκεφτούμε ότι η πρόληψη απαιτεί επενδύσεις, που εξοικονομούν πολλαπλάσια
ποσά που απαιτούνται για την αποκατάσταση των φυσικών καταστροφών από πυρκαγιές και
πλημμύρες που είναι συχνότερες και οι πιο καταστροφικές για το άνθρωπο και το φυσικό
περιβάλλον.

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο Κλιματική κρίση και τουρισμός στη Μεσόγειο εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Η αναστροφή των αρνητικών περιβαλλοντικών εξελίξεων συζήτηθηκε πρόσφατα στην ετήσια συνάντηση του ευρωπαϊκού προγράμματος Sustain Olive, στα  Χανιά, μεταξύ 21 εταίρων από όλες σχεδόν τις Μεσογειακές χώρες. Στη συνάντηση συμμετείχε και ο πρόεδρος του ΑΣ Καλαμάτας Γεωλόγος – γεωτεχνικός περιβάλλοντος, επιστημονικός σύμβουλος Μιχαήλ Αντωνόπουλος.

Αναφέρθηκε ότι οι ακραίες καιρικές συνθήκες επηρεάζουν βέβαια και την Ελλάδα, αλλά η περίπτωση της Ισπανίας ξεχωρίζει διότι παράγει περίπου το 50% της παγκόσμιας σοδειάς ελιών, αλλά και πλήττεται από το δεύτερο κύμα καύσωνα φέτος. Ήδη προβλεπόταν πως η παραγωγή φέτος θα αυξηθεί μόλις κατά 28% σε σχέση με το 2022, καταγράφοντας τη μικρότερη βελτίωση της τελευταίας δεκαετίας περίπου.

Το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου προέβλεψε ότι η ισπανική παραγωγή θα ανέλθει στους 850,000 τόνους έναντι του μέσου όρου των 1,3 εκατ. τόνων. Πέρυσι, η παραγωγή έφτασε μόλις στους 660.000 τόνους. Ακόμη πιο προβληματικό είναι το γεγονός ότι η πρόβλεψη αυτή δημοσιεύθηκε πριν το τρέχον κύμα του καύσωνα.

Παράγοντες της βιομηχανίας ανησυχούν ότι η παραγωγή ενδέχεται να συρρικνωθεί περαιτέρω λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, που φτάνουν έως και 43 βαθμούς αυτή την εβδομάδα, καθώς τα δέντρα ρίχνουν τους άγουρους καρπούς προκειμένου να διατηρήσουν την υγρασία.  

Το σημαντικότερο από όλα είναι ότι μαζί με τη μείωση των αποθεμάτων σε ελαιόλαδο μειώνεται εξίσου και η αποθηκευτικότητα του νερού στους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες και στις μεγάλες επιφανειακές υδατοδεξαμενές των χωρών της Μεσογείου . 

Επειδή όμως η γενικότερη τάση του Μεσογειακού κλίματος την τρέχουσα περίοδο προβλέπει λίγα διαστήματα από πολύ έντονες βροχοπτώσεις η μεγαλύτερα από πολύ μικρές, αναμένεται η επιμήκυνση των δυσμενών καιρικών φαινομένων και των επιπτώσεων αυτών σε όλες σχεδόν τις καλλιέργειες.

Επιπροσθέτως είναι δεδομένη η αύξηση στην κατανάλωση υδάτινων πόρων για μια σειρά από λόγους με κυριότερο αυτόν της αύξηση της εξατμισοδιαπνοής.

Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε ότι μεγάλες εκτάσεις με ελαιόδεντρα στην Ισπανία εγκαταλείπονται με προοπτική αλλαγή χρήσης ιδιαίτερα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη αλλαγή στην εξέλιξη των ατμοσφαιρικών φαινομένων.

Δεδομένου όμως ότι οι σοδειές αναμένεται να συρρικνωθούν στην Ισπανία, αλλά και την Ιταλία και την Πορτογαλία, είναι πιθανό πως θα υπάρξει έλλειψη στα ράφια και συνεπώς περαιτέρω άνοδος των τιμών. Οι τιμές χονδρικής έχουν ήδη διπλασιαστεί από την αρχή του 2022.

Ένα ακόμη πρόβλημα που ανακύπτει είναι ότι η φθινοπωρινή σοδειά θα είναι έτοιμη το νωρίτερο τον Νοέμβριο, ενώ η περυσινή παραγωγή αναμένεται να έχει εξαντληθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο εάν συνεχίσει να υπάρχει το ίδιο επίπεδο κατανάλωσης. 

Επίσης τα  ώριμα φρούτα μπορεί να καούν. Υπάρχει σίγουρα ανησυχία για την παραγωγή της βιομηχανικής ντομάτας.

«Θα δούμε μια δύσκολη κατάσταση τους επόμενους μήνες. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η βιομηχανία του ελαιολάδου βρίσκεται σε κρίση. Παρότι οι τιμές είναι πολύ ψηλά, κανείς δεν πλουτίζει από την καταστροφή ή την αλλαγή στο φυσικό περιβάλλον».

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο Καύσωνας και ελαιοκαλλιέργεια. Κανείς δεν πλουτίζει από την καταστροφή στο περιβάλλον. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.