Κλιματική αλλαγή: καταστροφή καλλιεργειών, μείωση παραγωγικότητας, επιβάρυνση ζωικής παραγωγής.

Υπερπληθυσμό: αυξανόμενη ζήτηση σε πρωτεΐνη και βασικά τρόφιμα που ξεπερνά τις δυνατότητες προσφοράς.

Γεωπολιτικές κρίσεις & ενέργεια: διαταραχές σε αλυσίδες εφοδιασμού, αυξημένο κόστος παραγωγής.

Κερδοσκοπία: ενδιάμεσοι και μεγάλα δίκτυα λιανικής φουσκώνουν τεχνητά τις τελικές τιμές.

Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός «διατροφικού συνδρόμου έλλειψης βασικών αγαθών», όπου οι κοινωνίες δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν πρόσβαση σε επαρκή και ποιοτική τροφή.

Ο αντίποδας: Ο μεσσηνιακός κάμπος ως πρότυπο αυτάρκειας

Μέσα σε αυτό το διεθνές περιβάλλον αβεβαιότητας, η Μεσσηνία διαθέτει ένα μοναδικό στρατηγικό πλεονέκτημα: τον εύφορο κάμπο που διαρρέεται από τον Πάμισο και τον Άρι ποταμό.

Πλεονεκτήματα Μεσσηνίας:

1. Υδατικοί πόροι

Η παρουσία του Παμίσου και του Άρι εξασφαλίζει πλούσια αποθέματα επιφανειακών και υπόγειων νερών.

Το νερό είναι το κυρίαρχο αγαθό που καθιστά τον κάμπο βιώσιμο και παραγωγικό.

2. Γόνιμα εδάφη

Αλλουβιακές αποθέσεις χιλιάδων ετών δημιουργούν πλούσιο υπέδαφος, ιδανικό για καλλιέργειες.

3. Ποικιλία καλλιεργειών

Ελαιώνες κορυφαίας ποιότητας (ΠΟΠ Καλαμάτας).

Οπωροκηπευτικά και όσπρια που μπορούν να καλύψουν βασικές ανάγκες.

Δυνατότητες για νέες καλλιέργειες υψηλής ζήτησης (π.χ. αρωματικά φυτά, super foods).

4. Δυνατότητα αυτάρκειας & εξαγωγών

Η Μεσσηνία μπορεί να καλύψει τις τοπικές διατροφικές ανάγκες.

Παράλληλα να αποτελέσει πηγή νέου εισοδήματος για τον παραγωγό, μέσα από οργανωμένη εξαγωγική στρατηγική.

Στρατηγική Προτεραιότητα: Προστασία του νερού

Το κύριο αγαθό που έχουμε και πρέπει να προστατεύσουμε είναι το νερό.

Χωρίς καθαρό και επαρκές νερό, κανένα αγροτικό πλεονέκτημα δεν μπορεί να διατηρηθεί.

Απαιτείται υδρογεωλογική μελέτη για αειφορική διαχείριση.

Προστασία από ρύπανση, υπεράντληση και κακή διαχείριση.

Συμπέρασμα

Την ώρα που η ανθρωπότητα απειλείται από μια διατροφική κρίση λόγω κλιματικής αλλαγής και υπερπληθυσμού, η Μεσσηνία μπορεί να δείξει τον δρόμο:

Αυτάρκεια στην κάλυψη βασικών διατροφικών αναγκών.

Εξαγωγές ποιοτικών προϊόντων με διεθνή αξία.

Βιώσιμη ανάπτυξη με κεντρικό άξονα την προστασία του νερού.

Η Μεσσηνία δεν είναι απλώς ένας κάμπος. Είναι ένας φυσικός «διατροφικός πυλώνας» που μπορεί να μετατρέψει την κρίση σε ευκαιρία για τον τόπο και τον παραγωγό.

Γράφει ο Μιχάλης Αντωνόπουλος
Γεωλόγος – Γεωτεχνικός Περιβάλλοντος 

Το άρθρο Η άνοδος των τιμών και ο κίνδυνος διατροφικής κρίσης εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, ο ίδιος ο Περιφερειάρχης αποδέχεται έναν σχεδιασμό που αντί να μειώνει τα απορρίμματα, τα μετατρέπει σε καύσιμη ύλη. Ακόμη πιο επισφαλής και ασύμβατη επιστημονικά, είναι η στάση του Δημάρχου Καλαμάτας, που με την “υπογραφή” του στο Ευρωπαϊκό Κλιματικό Συμβόλαιο, δεσμεύτηκε ότι η πόλη θα είναι μία από τις 100 κλιματικά ουδέτερες της Ευρώπης έως το 2030. Και σήμερα, μην αντιδρώντας τον σχεδιασμό καύσης, ανατρέπει αυτόν τον στόχο, όχι μόνο για την Καλαμάτα αλλά και για τη θέση της σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, μια και εκπομπές αερίων ρύπων και συγκεκριμένα CO₂ δεν επιτρέπονται.

Η καύση RDF/SRF σημαίνει εκπομπές CO₂, οι οποίες ακυρώνουν κάθε κλιματική δέσμευση. Σημαίνει ότι αντί να περιορίσουμε τα απορρίμματα με πρόληψη και ανακύκλωση, θα εξασφαλίζουμε πάντα αρκετά για να «ταΐζουμε» τους κλιβάνους και τους εργολάβους. Και βέβαια, σημαίνει πολυετείς συμβάσεις με υψηλό κόστος για τους δήμους και τελικά, για τους πολίτες.

Η Ευρωπαϊκή ιεράρχηση αποβλήτων είναι πολύ σαφής. Πρώτα η πρόληψη, μετά η επαναχρησιμοποίηση, έπειτα η ανακύκλωση. Η καύση βρίσκεται χαμηλότερα, σχεδόν στον πάτο. Όποιος τη βαφτίζει «καθαρή λύση», παραπλανά.      

Απέναντι σε αυτή την ανατροπή, η απάντηση είναι ξεκάθαρη.  Υποχρεωτική διαλογή στην πηγή, με χωριστή συλλογή βιοαποβλήτων, ανακυκλώσιμων και ειδικών ρευμάτων.

Στη συνέχεια, το υπόλειμμα, μετά από ανάκτηση υλικών, να καταλήγει μόνο σε ΧΥΤΥ, αδρανοποιημένο και ασφαλές ή σε χρήση χώρων πλήρωσης που απαιτούν εξομάλυνση του αναγλύφου. Ακολουθεί η θέσπιση δεσμευτικών στόχων, τουλάχιστον 65% ανακύκλωση και κομποστοποίηση έως το 2030.

Τέλος, στην κλιματική αλλαγή που ξοδεύονται εκατομμύρια ευρώ δεν είναι δυνατόν να θερμαίνουμε το ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον του τόπου μας και ειδικά της ευρύτερης περιοχής του λεκανοπεδίου της Τρίπολης μετά και την γνώση που αποκτήσαμε από τη λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων στην Μεγαλόπολη.

Αυτή πρέπει να είναι η πραγματική περιβαλλοντική πολιτική του 21ου αιώνα. Όχι νέες «πυρές» μεταμφιεσμένες σε εργοστάσια «ενεργειακής αξιοποίησης». Η Πελοπόννησος δεν πρέπει να γίνει ο καυστήρας της χώρας.  

Μιχάλης Αντωνόπουλος

Γεωλόγος – Γεωτεχνικός Περιβάλλοντος

Το άρθρο Η καύση απορριμμάτων στην Τρίπολη ακυρώνει το Κλιματικό Συμβόλαιο της Καλαμάτας, των 100 Ευρωπαϊκών πόλεων για το 2030. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

 Λόγοι απόρριψης της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. από την Διοίκηση.

Η Μελέτη που αξιολογούμε κατόπιν σχετικής τιμητικής πρότασης της δημοτικής αρχής Δυτικής Μάνης, αναφέρεται λεπτομερώς στον «κύριο εξοπλισμό και τα βασικά συνοδά έργα του ΑΣΠΗΕ» ως εξής: 

 • Τριάντα επτά (37) ανεμογεννήτριες, τύπου Vestas V136/4.2 MW με ύψος πυλώνα ίσο με 82 m και διάμετρο ρότορα 136 m.

• Τριάντα επτά (37) πλατείες ανέγερσης Α/Γ, με συνολική επιφάνεια κατάληψης 361.147,64 m2 

• Τριάντα επτά (37) επιφάνειες καταστρώματος Α/Γ, συνολικής έκτασης 197.350,60 m2 

• Έργα βελτίωσης υφιστάμενων και διάνοιξης νέων δρόμων 48.788,47 m, που θα εκτείνονται σε περίπου 508,000  m2

• Υπόγεια διασύνδεση μέσης τάσης (ΜΤ) 33 kV 

• Υποσταθμός ανύψωσης τάσης 33/150 kV, εντός κατάλληλης, μη δασικού χαρακτήρα έκτασης, με κωδική ονομασία «Υ/Σ MORES II», για τη διασύνδεση του έργου με το Διασυνδεδεμένο Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ). 

• Τρεις (3) οικίσκοι ελέγχου

· Οι Α/Γ θα συνδέονται μεταξύ τους μέσω νέας εσωτερικής οδοποιίας

· Η διασύνδεση του αιολικού πάρκου της περιοχής με τον νέο Υ/Σ 150/33 kV «ΚΥΤ MORES II» θα γίνει μέσω εγκατάστασης υπόγειου και εναέριου κυκλώματος.

Θα δοθεί ιδιαίτερα προσοχή σε στοιχεία που αναφέρονται στο κύριο αντικείμενο μας και εστιάζουν στο τμήμα του δήμου δυτικής Μάνης και του δυτικού Ταϋγέτου.

Εκ των ανωτέρω, προκύπτει ότι αφενός παραβιάζονται οι διατάξεις της δασικής νομοθεσίας και δη οι προδιαγραφές των δασικών δρόμων Γ’ Κατηγορίας, σύμφωνα με τις οποίες θα πρέπει να αδειοδοτούνται και να κατασκευάζονται τα έργα οδοποιίας εντός δασικών εκτάσεων, όπως το υπό κρίση.

Επίσης αφετέρου προκύπτει η ανάγκη σύνταξης αναγνωριστικής γεωλογικής μελέτης οδοποιίας γιατί τα γεωμετρικά στοιχεία της οδού πρόσβασης (νέα χάραξη και υπό βελτίωση χάραξη) αλλά κυρίως το ύψος των ορυγμάτων στα πρανή και των επιχωμάτων σε συνδυασμό με τη φύση των γεωλογικών σχηματισμών, απαιτούν την σύνταξη γεωλογικής μελέτης για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της χάραξης αλλά και της διεύρυνσης της οδού όπου απαιτείται με ασφάλεια.

Δεδομένου ότι το προβλεπόμενο και μη αποτυπωμένο οδικό δίκτυο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για κίνηση οχημάτων βαρέως τύπου και δεδομένου ότι στο μέλλον θα απαιτηθεί συχνή πρόσβαση των συνεργείων συντήρησης, πυρασφάλειας, και τέλος μετά από κάποια χρόνια αντικατάστασης η αποξήλωσης.

Άρα οι προβλεπόμενοι οδοί πρόσβασης ακόμα και αν χαρακτηριστούν δασικοί, λόγο της διεύρυνσης και των όσων αναφέρθηκαν ανωτέρω απαιτούν την εκπόνηση αναγνωριστικής γεωλογικής μελέτης τουλάχιστον.

Οι γεωλογικές μελέτες που απαιτούνται κατά ελάχιστο, αντιστοιχούν στις ακόλουθες Τεχνικές Προδιαγραφές : ΟΔΙΚΑ ΕΡΓΑ Υ. Α. με αρ. ΔΜΕΟ/δ/ο/212/27.02.2004 περί “Έγκρισης Οδηγιών Μελετών Οδικών Έργων, (Ο.Μ.Ο.Ε.) – Τεύχος 11, Γεωλογικών – Γεωτεχνικών”.

Κατά συνέπεια, η υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. η οποία ρητά προβλέπει έργα οδοποιίας σε οιαδήποτε φάση αδειοδότησης παραβλέπει την αναγκαιότητα εκπόνησης αναγνωριστικής γεωλογικής μελέτης, για την τεκμηρίωση της καταλληλότητας αλλά και της εφικτής πρόσβασης σε πρανή και κορυφές με ιδιαίτερα μεγάλης κλίσεις και ασταθείς γεωλογικά σχηματισμούς. Για το λόγο αυτό της αβεβαιότητας αλλά και της πολύ πιθανής πρόκλησης σοβαρών επιπτώσεων που δεν έχουν αξιολογηθεί και διερευνηθεί σε αυτή την κρίσιμη φάση του προτεινόμενου έργου, η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως την αρνηθεί την έγκρισή της.

3. Σκόπιμη παράλειψη της περιγραφής των χαρακτηριστικών των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων των περιοχών υλοποίησης του κυρίως έργου αλλά και των συνοδών έργων της οδοποιίας πρόσβασης και (φυσικά) των εκτιμώμενων επιπτώσεων του υπό κρίση έργου ως προς αυτά.

1. Ως προς τα επιφανειακά ύδατα.
Προβλέπεται ότι η εκάστοτε Μ.Π.Ε. θα πρέπει να περιέχει:
Περιγραφή του επιφανειακού φυσικού ή τεχνητού υδρογραφικού δικτύου στην περιοχή μελέτης, με ειδική αναφορά στις λεκάνες απορροής, στις πηγές, σε αποδέκτες, στους συντελεστές κατείσδυσης και σε άλλα χαρακτηριστικά που επιδρούν καθοριστικά στη μορφή του δικτύου
Περιγραφή των υφισταμένων χρήσεων, θεσμοθετημένων και πραγματικών, των επιφανειακών υδατικών πόρων
Παρουσίαση των διαθέσιμων ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων στις κύριες ροές και στα ύδατα που επηρεάζονται από το έργο ή τη δραστηριότητα.
Διαθέσιμες διαχρονικές μεταβολές και τάσεις εξέλιξης της ποιότητας και ποσότητας των επιφανειακών υδάτων».

Πλην όμως, σε ευθεία αντίθεση με τα ανωτέρω, στην οικεία παράγραφο της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. απουσιάζει εντελώς η περιγραφή των ποιοτικών και ποσοτικών χαρακτηριστικών και των ιδιοτήτων του υδρογραφικού δικτύου, του υδατικού δυναμικού, των μόνιμων και περιοδικών υδατορεμάτων, καθώς και εν γένει των επιφανειακών υδάτων των περιοχών υλοποίησης του κυρίως έργου αλλά και των συνοδών έργων της οδοποιίας (εσωτερικής και πρόσβασης). Δεδομένου δε ότι σύμφωνα με το συνημμένο απόσπασμα – χάρτη έχουν τοποθετηθεί τα δεκάδες μικρά και μεγάλα υδατορέματα που διασχίζουν όχι μόνο το οδικό δίκτυο πρόσβασης που προβλέπεται αλλά και το υφιστάμενο με τα γήπεδα τοποθέτησης των Α/Γ.

Έτσι, παραβιάζεται η «Ως προς τις επιπτώσεις στα επιφανειακά ύδατα» αναφορά, σύμφωνα με την οποία:
Εκτιμώνται οι επιπτώσεις του έργου στο υδρογραφικό δίκτυο, όπως αυτές προκύπτουν από άμεσες παρεμβάσεις (διευθετήσεις, γεφυρώσεις, υδροληψίες κ.ά.) και έμμεσες μεταβολές (αφαίρεση βλάστησης από παρόχθιες ζώνες ή από σημαντικές εκτάσεις της λεκάνης απορροής κ.λπ.)
Εκτιμώνται οι επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα υδατικού δυναμικού και στις ενδεχόμενες εποχικές μεταβολές της, για την τροφοδοσία των υφιστάμενων χρήσεων μετά την υλοποίηση του έργου
Εκτιμώνται οι μεταβολές που αναμένονται λόγω του έργου στα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά των επηρεαζόμενων μόνιμων και περιοδικών υδατορεμάτων.
Προσεγγίζεται η επίδραση του έργου ή της δραστηριότητας στις τάσεις μελλοντικής εξέλιξης της ποιότητας και ποσότητας των επιφανειακών υδάτων»,
Από τη στιγμή, δηλαδή, που στην υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. δεν παρατίθεται κανένα από τα ως άνω προαπαιτούμενα στοιχεία των επιφανειακών υδάτων που βρίσκονται πλησίον των περιοχών υλοποίησης του κυρίως έργου αλλά και εντός της περιοχής υλοποίησης των συνοδών έργων της οδοποιίας πρόσβασης, είναι αυτονόητο ότι δεν λαμβάνει χώρα ούτε και η αναγκαία αξιολόγηση – εκτίμηση των επιπτώσεων του υπό κρίση έργου ως προς αυτά.

Το σημαντικότερο από όλα που αφορά την δίαιτα των επιφανειακών υδάτων που είναι ιδιαίτερα κρίσιμη σε ζώνες προστασίας Natura 2000, είναι η μη προβλεπόμενη αδειοδότηση, σύμφωνα με το Ν. 4258/2014 οριοθέτηση, η διευθέτηση των υδατορεμάτων που τέμνουν εγκάρσια της οδούς διάνοιξης, πρόσβασης και κυρίως βρίσκονται εντός η σε άμεση γειτνίαση με τη θέση εγκατάστασης των Α/Γ.
Σαφώς προβλέπεται από τη νομοθεσία η αδειοδότηση με σύνταξη υδρολογικής και υδραυλικής μελέτης και δεν υπάρχει καμιά εξαίρεση για αυτή την κατηγορία των έργων.
Συνεπώς η απουσία τους θα πρέπει από μόνη της και μόνο να είναι λόγος ακύρωσης της ΜΠΕ μέχρι να προσδιοριστούν επαρκώς οι διατομές των υδατορεμάτων και οι γραμμές πλημμύρας αυτών.
Ακολουθεί το σχετικό άρθρο του νόμου, που διευκρινίζει ποιες κατηγορίες έργων εξαιρούνται.
Επίσης στο συνημμένο υδρολογικό χάρτη των υδατορεμάτων του όρους Γαιδουροβούνι διακρίνεται ευκρινώς το σύνολο των υδατορεμάτων στη θέση ανάπτυξης του έργου αλλά και στη συμβολή αυτών με τις βεβαιωμένες οδούς πρόσβασης η τις νέες διανοίξεις. Με σημαντικότερο υδατόρεμα μόνιμης ροής το ρέμα Νούπαντης που εκβάλει στον όρμο Τραχήλας του ανατολικού Μεσσηνιακού κόλπου, αποστραγγίζει μια μεγάλη λεκάνη που έχει αρχή στη θέση κατασκευής και έδρασης των Α/Γ και βρίσκεται σαφώς σε ζώνη προστασίας Νatura 2000 που σημαίνει ότι και τα ύδατα αυτά προστατεύονται από τη σχετική νομοθεσία με δεσμεύσεις και επιπλέον διατάξεις σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο νόμο 4258/2014 και στις ερμηνευτικές του διατάξεις.
Σημειωτέον ότι εδώ έχουμε σημαντική υπόγεια κατείσδυση λόγω της παρουσίας καρστικών σχηματισμών. Σημαντικές εμφανίσεις καρστικών κοιλωμάτων σε όλο το εύρος της επιφάνειας και ιδιαίτερα σημαντική υπόγεια κατάληξη ενός μοναδικού υπογείου υδατορέματος στην θέση Καταφύγι, που είναι βέβαιο ότι τροφοδοτείται από τα υπόγεια ύδατα της ζώνης Νατούρα και της επιμέρους υδρολογικής λεκάνης που περιλαμβάνει κυρίως το Γαιδουροβούνι.
Αυτά τα υπόγεια «ποτάμια» αναμένεται να κλείσουν (φραγή) αν κατασκευαστεί το έργο από τα φερτά υλικά εκσκαφών που θα «διαρρέουν» μέσα στις κοίτες των υδατορεμάτων και στα έγκοιλα των επιφανειακών καρστικών σχηματισμών, μια και δεν προβλέπεται η απομάκρυνση τους αλλά και ίσως δεν είναι δυνατή λόγο της μεγάλης μορφολογικής κλίσης στις κορυφές τοποθέτησης των Α/Γ.

Άρθρο 4 του Ν. 4258/14
Εξαιρέσεις από την Οριοθέτηση

Δεν απαιτείται οριοθέτηση των υδατορεμάτων:
1.1. Για την εκτέλεση των πάσης φύσεως εργασιών άρσης προσχώσεων, εξαιρουμένων των αμμοληψιών, καθαρισμού κοίτης, συντήρησης και αποκατάστασης, καθώς και επισκευής υφισταμένων αντιπλημμυρικών έργων. Ως καθαρισμός – άρση προσχώσεων κοίτης υδατορέματος νοείται κάθε έργο, με εξαίρεση τις αμμοληψίες, που αποσκοπεί στον καθαρισμό της κοίτης από φερτά υλικά ή άλλα εμπόδια που δυσκολεύουν την ελεύθερη απορροή των υδάτων του υδατορέματος.
1.2. Για την εκτέλεση εργασιών καθαίρεσης αυθαιρέτων κατασκευών.
1.3. Για την κατασκευή φραγμάτων ταμίευσης υδάτων, όπως άρδευσης, ύδρευσης, αντιπλημμυρικής προστασίας, εμπλουτισμού υδροφόρων οριζόντων προς παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και υδροληψιών, υδροηλεκτρικών σταθμών, εφόσον αυτοί βρίσκονται πάνω στο σώμα του φράγματος, και αναβαθμών συγκράτησης φερτών υλών στις ορεινές κοίτες.
1.4. Για την κατασκευή ή επισκευή ή καθαίρεση γεφυρών και οχετών, καθώς και άλλων έργων προστασίας θεμελιώσεων γεφυρών, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά συνοδεύονται από υδραυλική μελέτη με την οποία καθορίζονται οι γραμμές πλημμύρας για συγκεκριμένη περίοδο επαναφοράς και εντοπίζονται οι επιπτώσεις από την κατασκευή των έργων, στην ομαλή ροή των πλημμυρικών παροχών. Στην περίπτωση αυτή η πάκτωση των ακρόβαθρων των γεφυρών, υλοποιείται έξω από τις εν λόγω γραμμές πλημμύρας.
1.5. Για την κατασκευή έργων υποδομής που δεν επηρεάζουν την υφιστάμενη φυσική ή διαμορφωμένη κοίτη του υδατορέματος και γενικά την παροχετευτικότητά του, όπως σίφωνες και υπόγειοι αγωγοί, καθώς και αγωγοί υδροληψίας και διάθεσης αποβλήτων.
1.6. Για την κατασκευή των έργων ορεινής υδρονομίας, εκτός από τις περιπτώσεις που οι αρμόδιες δασικές υπηρεσίες τεκμηριωμένα κρίνουν απαραίτητη την οριοθέτηση, λόγω κατασκευής συγκεκριμένου έργου, καθώς και δασοτεχνικών έργων.
1.7. Για έργα και δραστηριότητες που εξυπηρετούν σκοπούς Εθνικής Άμυνας, καθώς και έργα ή δραστηριότητες που απαιτούνται για την άμεση αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών κατά τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 4014/2011.

2. Για μικρά υδατορέματα, όπως αυτά ορίζονται στην παρ. 2 του άρθρου 1 του παρόντος, δεν απαιτείται η οριοθέτησή τους. Κατ’ εξαίρεση και εφόσον συντρέχουν ειδικοί λόγοι προστασίας αυτών, είναι δυνατή η οριοθέτησή τους με απόφαση του Γενικού Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης η οποία εκδίδεται μετά από εισήγηση της Διεύθυνσης Υδάτων και της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στα άρθρα 2 και 3 του παρόντος. Για τις περιπτώσεις μικρών υδατορέματων, εντός της Περιφέρειας Αττικής απαιτείται και η σύμφωνη γνώμη της Κεντρικής Συντονιστικής Επιτροπής του άρθρου 140 του ν. 4070/2012 (Α’ 82).
   Επίσης στην έκδοση ερμηνευτικής απόφασης αναφορικά με την οριοθέτηση υδατορέματος σε περιοχές Natura και σε δάση  που προέβη το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αναφέρονται τα ακόλουθα.
   Πιο συγκεκριμένα, η απόφαση που υπογράφει ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ν. Ταγαράς, διευκρινίζει ότι κατά την ερμηνεία του δεύτερου εδαφίου της παρ. Α.4 του άρθρου 3 του ν. 4258/2014, όπως ισχύει, η διαδικασία επικύρωσης του καθορισμού οριογραμμών υδατορέματος πρέπει να γίνεται με προεδρικό διάταγμα και όσον αφορά στα τμήματα των ρεμάτων που εμπίπτουν σε δασικές περιοχές και περιοχές Natura.

Αποδεικνύεται, λοιπόν, έτι μία φορά ότι, πέραν όλων των άλλων, η υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. στερείται όχι μόνο της δέουσας επιστημονικής θεμελίωσης και τεκμηρίωσης, αλλά και της προβλεπόμενης αδειοδότησης των υδατορεμάτων που έπρεπε ήδη να έχει εξασφαλιστεί, σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία, εξ ου και αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως αρνηθεί την έγκρισή της.

2. Ως προς τα υπόγεια ύδατα.

Προβλέπεται ότι η εκάστοτε Μ.Π.Ε. θα πρέπει να περιέχει:
Περιγραφή των υδρογεωλογικών χαρακτηριστικών της περιοχής μελέτης με στοιχεία που αφορούν την έκταση και τα όρια της υδρολογικής και υδρογεωλογικής λεκάνης, τους συντελεστές εμπλουτισμού, το συνολικό όγκο υδατικών αποθεμάτων, τις αναμενόμενες στάθμες και τα σημεία εκφόρτισης του υπόγειου υδροφορέα
Περιγραφή των υφισταμένων χρήσεων, θεσμοθετημένων και πραγματικών, των υπόγειων υδατικών πόρων
Παρουσίαση των διαθέσιμων ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων στους κύριους υπόγειους υδροφορείς, καθώς και σε όσους επηρεάζονται από το έργο ή τη δραστηριότητα
Διαθέσιμες διαχρονικές μεταβολές και τάσεις εξέλιξης της ποιότητας και ποσότητας των υπόγειων υδάτων.
Ωστόσο, σε ευθεία αντίθεση με τα ανωτέρω, στην οικεία παράγραφο της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. απουσιάζει εντελώς η περιγραφή των υφισταμένων χρήσεων, θεσμοθετημένων και πραγματικών, των υπόγειων υδατικών πόρων, των διαθέσιμων ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων των κύριων υπόγειων υδροφορέων και εν γένει των υδρογεωλογικών χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων των υπόγειων υδάτων των περιοχών υλοποίησης των συνοδών έργων της οδοποιίας πρόσβασης, παρότι το υπό κρίση έργο σκοπείται να πραγματοποιηθεί στο Υπόγειο Υδατικό Σύστημα «Σύστημα Δυτ. Ταΰγετου» (GR0100090) του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Πελοποννήσου, σύμφωνα με παραδοχές της ίδιας της Μ.Π.Ε.
Έτσι, παραβιάζεται η παράγραφος «Ως προς τις επιπτώσεις στα υπόγεια ύδατα» του Παραρτήματος , σύμφωνα με την οποία:
Περιγράφεται η συσχέτιση των φάσεων κατασκευής και λειτουργίας του έργου με την υδρογεωλογία της περιοχής επιρροής του, εστιάζοντας κυρίως στον υποκείμενο υδροφορέα ή/και στις ροές τροφοδοσίας του
Ο βαθμός ανάλυσης της εκτίμησης των επιπτώσεων στα υπόγεια ύδατα θα πρέπει να είναι ανάλογος με το βαθμό της παραπάνω συσχέτισης
Εκτιμώνται οι επιπτώσεις στη στάθμη των επηρεαζόμενων υδροφορέων (υποκείμενου και κατάντη) και υπολογίζεται η διαθεσιμότητα υπόγειων υδάτων, με τις ενδεχόμενες εποχικές μεταβολές της, για την τροφοδοσία των υφιστάμενων χρήσεων μετά την υλοποίηση του έργου
Εκτιμώνται οι μεταβολές που αναμένονται λόγω του έργου στα ποιοτικά χαρακτηριστικά των επηρεαζόμενων υπόγειων υδάτων
Προσεγγίζεται η επίδραση του έργου ή της δραστηριότητας στις τάσεις μελλοντικής εξέλιξης της ποιότητας και ποσότητας των υπόγειων υδάτων».
Από τη στιγμή, δηλαδή, που στην υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. δεν παρατίθεται κανένα από τα ως άνω προαπαιτούμενα στοιχεία των υπόγειων υδάτων της περιοχής υλοποίησης του υπό κρίση έργου, είναι αυτονόητο ότι δεν λαμβάνει χώρα ούτε και η αναγκαία αξιολόγηση – εκτίμηση των επιπτώσεών του ως προς αυτά, όπως αποδεικνύεται, άλλωστε, και από το οικείο κεφάλαιο αυτής, όπου το μόνο που αρκείται να αναφέρει όλως γενικά και αόριστα ο φορέας του έργου είναι ότι:
Δεν αναμένεται να προκύψει καμία επίπτωση στην ποιότητα των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων κατά τη διάρκεια λειτουργίας του υπό μελέτη έργου.
Αυτό όμως είναι εντελώς αναπόδεικτο, γιατί οι συγκεκριμένες λεκάνες απορροής που προβλέπονται οι οδοί πρόσβασης η έργα θεμελίωσης και τοποθέτησης Α/Γ θα αποτελέσουν ένα τροποποιημένο υδατικό σύστημα, που θα επιφέρει αλλαγές στη δίαιτα των επιφανειακών και κυρίως των υπογείωνυδάτων γιατί α) θα μειωθεί δραματικά ο συντελεστής κατείσδυσης στο γεωλογικό σχηματισμό των καρστικών πετρωμάτων, που αποτελείται από ανθρακικούς σχηματισμούς που αναφέρονται ως πολύχρωμα μάρμαρα Ταϋγέτου, που καλύπτει σε μεγάλο ποσοστό το σύνολο της περιοχής των έργων που είναι σχηματισμός έντονα διαπερατός, επειδή οι εκατοντάδες τόνοι σκυροδέματος θα κλείσουν ερμητικά όλα τα στόμια και του πόρους του υπεδάφους στη ζώνη θεμελίωσης των Α/Γ και περιφερειακά αυτών σε μια πολύ μεγάλη έκταση της τάξης των 10 – 20 στρεμμάτων για κάθε μια από αυτές τουλάχιστον, και β) θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην φραγή των διερχόμενων ανέμων που συνήθως μεταφέρουν και μεγάλο όγκο ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων, που θα ανακόπτονται σε όλο το εύρος της ζώνης των Α/Γ και θα μηδενίζουν την ταχύτητα τους και τη ροή τους. Αυτό ισοδυναμεί με σημαντική αν όχι παντελή έλλειψη ύδατος πίσω από αυτές, μείωση της κατείσδυσηςτων υδάτων στο υπέδαφος, αλλαγή του μικροκλίματος και αύξηση της εξατμισοδιαπνοής. Δηλαδή μια κρίσιμη μάζα νερού χιλιάδων κυβικών μέτρων ετησίως θα απουσιάζει από την ετήσια τροφοδοσία και των εμπλουτισμό των μοναδικών υδροφόρων οριζόντων που αποθηκεύουν το νερό για τη λειτουργία των πηγών, την άρδευση και ύδρευση της περιοχής που αντιμετωπίζει ιδιαίτερα προβλήματα στις τ.κ. Πλάτσας, Πηγής, Νομιτσί, Λαγκάδας, της ΝΔης απόληξης του δήμου Δυτ. Μάνης και δυτικού Ταϋγέτου.
Επίσης από την εμφάνιση των σημείων υδροληψίας στο σχετικό http://lmt.ypeka.gr/public_view.html του ΥΠΕΝ «θέαση» υπάρχει ενδεικτικός χάρτης με τις υδροληψίες της εγγύτερης περιοχής σε βαθμό που έχουν μέχρι σήμερα καταχωρηθεί. Διαπιστώνεται ότι υπάρχει ένας πάρα πολύ μικρός αριθμός υδροληψιών που αποδεικνύει ότι το νερό είναι σε έλλειψη στην εγγύτερη και ευρύτερη περιοχή της ΔΕ Λεύκτρου και δη στην περιοχή του όρους Γαιδουροβούνι. Άλλωστε η περιοχή τα τελευταία χρόνια εμφανίζει καταγεγραμμένα σοβαρά προβλήματα υδροδότησης σύμφωνα με στοιχεία του Δήμου, λόγω και της ιδιαίτερα σημαντικής αύξησης των επισκεπτών τα τελευταία χρόνια κατά τους θερινούς μήνες.
Αποδεικνύεται, λοιπόν, έτι μία φορά ότι, πέραν όλων των άλλων, η υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. πάσχει επιστημονικής θεμελίωσης και τεκμηρίωσης, εξ ου και η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως αρνηθεί την έγκρισή της.

3. Παραβίαση των «Μορφολογικά και τοπιολογικά χαρακτηριστικά» και «Επιπτώσεις στα μορφολογικά και τοπιολογικά χαρακτηριστικά».
   Σύμφωνα με τα παραπάνω, εντός της εκάστοτε Μ.Π.Ε. θα πρέπει να:
   Καταγράφεται το συνολικό τοπίο αναφοράς και οι επιμέρους ενότητές του.
   Αναφέρονται εκτάσεις που σχετίζονται με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση του Τοπίου, η οποία κυρώθηκε με το ν. 3827/2010 (Α’ 30).
   Εντοπίζονται ενδεχόμενες τοπιολογικές εξάρσεις που συσχετίζονται με το έργο ή τη δραστηριότητα.
   Αναφέρονται στοιχεία της σημαντικότητας και της τρωτότητας του τοπίου.»
   Πλην όμως, στην υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. δεν γίνεται ούτε η δέουσα ως άνω ανάλυση των τοπιολογικών χαρακτηριστικών της περιοχής εγκατάστασης των κρινόμενων Α/Π, ούτε φυσικά και η βάσει αυτής αξιολόγηση των επιπτώσεών του ως προς αυτά.
   Το σημαντικότερο όλων που αποτελεί από μόνοτου μοναδικό φαινόμενο σε εγκατάσταση Αιολικού πάρκου τέτοιου μεγέθους με «Γιγαντοανεμογεννήτριες» είναι το γεγονός ότι ενώ το ύψος του όρους Γαιδουροβούνι είναι μεσοσταθμικά από τη βάση εξάπλωσης των οικισμών μέχρι 500 μέτρα υψηλοτέρα, θα έχει τις μεγαλύτερες δυνατές θηριώδεις θα τις ονομάζαμε Α/Γ που θα φθάνουν σε ύψος από τη βάση τους τα 200 μέτρα.
   Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η αναλογία όρος προς ανεμογεννήτρια περιορίζεται στο 500/200 δηλαδή 2.5/1. Ενώ στην πλειονότητα τους η σχέση εφαρμογής και εγκατάστασης αυτών είναι τουλάχιστον 5/1. Αποτελεί δε αυτό το γεγονός μοναδικό στα χρονικά σε περιοχή της Ευρώπης και μάλιστα σε ζώνη προστασίας Natura 2000, με τόσους παραδοσιακούς και σημαντικούς οικισμούς σε άμεση γειτνίαση στη ζώνη επιρροής του έργου.
   Ο δείκτης αυτός της σχέσης Ο/Α (Όρος σε μέτρα προς ανεμογεννήτρια σε ύψος) δεν νοείται και δεν προβλέπεται να είναι μόλις 2.1/1 σε παράκτιες περιοχές, γιατί έχει άμεσο αντίκτυπο στα τοπιολογικά χαρακτηριστικά και όχι μόνο. Επίσης αποκλείει τη μοναδική κορυφογραμμή και δεσμεύει τον κρίσιμο μοναδικό υδροκρίτη του όρους Γαιδουροβούνι μεταξύ των άλλων.
   Εξάλλου, η διαδικασία ένταξης τόσο φαραωνικών έργων στο περιβάλλον βασίζεται στην οπτική σύζευξή τους με τα τοπιολογικά στοιχεία της περιοχής εγκατάστασης, ενώ η αισθητική του τοπίου αξιολογείται σύμφωνα με τα βασικά στοιχεία του χώρου που γίνονται άμεσα αντιληπτά από τους κατοίκους της περιοχής του έργου και τους χρήστες, όπως στοιχεία του δομημένου και του φυσικού περιβάλλοντος, καθώς και τυχόν ιστορικά και πολιτιστικά στοιχεία της περιοχής.
   Ωστόσο, στην υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. δεν εκτίθενται και φυσικά δεν αξιολογούνται οι αυτονόητες αρνητικές επιπτώσεις των υπό κρίση Α/Π στο τοπίο, εξ ου και αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως αρνηθεί την έγκριση της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. και για το λόγο αυτό.
4. Παραβίαση της παραγράφου «Επιπτώσεις σχετικές με τα γεωλογικά, τεκτονικά και εδαφολογικά χαρακτηριστικά», αλλά και της παραγράφου «Σχέδια του έργου ή της δραστηριότητας»
   Η μη παρουσίαση χαρακτηριστικών της χάραξης και των διατομών της προς διάνοιξη οδοποιίας στην Μ.Π.Ε αλλά και η απουσία Τεχνικής Έκθεσης Οδοποιίας, αποτελεί σοβαρότατη έλλειψη, δεδομένου ότι με την χρήση των αναλυτικών διατομών σχεδιάζεται η ζώνη κατάληψης του έργου στις οριζοντιογραφίες.
   Μόνο έτσι θα ήταν δυνατό να γίνει γνωστό πως έχει σχεδιαστεί η οδός πρόσβασης και να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις των ορυγμάτων και των επιχωμάτων, δηλαδή τα προβλήματα τυχόν κατολισθήσεων και βραχοπτώσεων τα οποία θα προκαλέσουν, καθώς και η σημαντική αλλοίωση της γεωμορφολογίας και η μεταβολή του τοπίου στην περιοχή.
   Λόγω δε της σημασίας των διατομών της οδοποιίας για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων υπήρχε υποχρέωση παρουσίασης χαρακτηριστικών ορυγμάτων, επιχωμάτων και ένταξης διατομών στις Μ.Π.Ε. ήδη βάσει της εγκυκλίου 37/03-10-1994 (αρ.πρωτ. ΔΜΕΟ/δ/0/1158) «Προσωρινές προδιαγραφές για μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων από οδικά έργα» και φυσικά προβλέπεται και στην ως άνω υπ’ αριθ. οικ. 170225 από 20.1.2014 Απόφαση του Υπουργού Π.Ε.Κ.Α. και δη:
   (α) στο Παράρτημα 4.10, σύμφωνα με το οποίο:
   «Για έργα ή δραστηριότητες της 10ης Ομάδας «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας» της υ.α.1958/2012 (Β’ 21), το περιεχόμενο της ΜΠΕ όπως καθορίζεται στα Παραρτήματα 2 και 3 της παρούσας Απόφασης διαμορφώνεται με βάση και τις ακόλουθες διαφοροποιήσεις:…
   «Αναλυτική περιγραφή σχεδιασμού του έργου ή της δραστηριότητας», θα πρέπει να αναφερθούν όλα τα μεγέθη και χαρακτηριστικά του σχεδιασμού του έργου και των συνοδών του. Ειδικότερα απαιτούνται τουλάχιστον:
   Αναλυτική περιγραφή των συνοδών έργων οδοποιίας, καθώς και:
   Τυπικές διατομές.
   Δυσμενείς διατομές, όσον αφορά στις διαφοροποιήσεις στο ανάγλυφο.
   Μέτρα, δράσεις και παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων που έχουν ενταχθεί στο σχεδίασμά του έργου…»
   (β) στην παράγραφο «Σχέδια του έργου ή της δραστηριότητας» του Παραρτήματος σύμφωνα με την οποία:
   «Οι κατ’ ελάχιστο απαραίτητοι χάρτες και σχέδια αναφέρονται ακολούθως και θα πρέπει να συμπληρώνονται με το κατάλληλο κάθε φορά υλικό τεκμηρίωσης, είτε αυτό αφορά πρόσθετους χάρτες/σχέδια είτε προσθήκη πληροφοριών επί των παρακάτω χαρτών…
   Σχέδια του έργου ή της δραστηριότητας…
   Επιδράσεις στο ανάγλυφο (διατομές, εκσκαφές)…»
   Λόγω των ανωτέρω (μη παρουσίαση διατομών, έλλειψη παρουσίασης ορυγμάτων και επιχωμάτων οδοποιίας και ζώνης κατάληψης), στην Μ.Π.Ε. γίνεται σαφής υποεκτίμηση των επιπτώσεων στη γεωμορφολογία, στην γεωφυσική ευστάθεια της περιοχής επέμβασης, αλλά και στο τοπίο, κυρίως από τα έργα οδοποιίας. Το κρισιμότερο όλων είναι ότι απουσιάζει η αναγνωριστική γεωλογική μελέτη που είναι κρίσιμη σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία, η γεωτεχνική έρευνα και οι εργαστηριακές δοκιμές,λόγο της φύσης των πολλών ορυγμάτων και επιχωμάτων αλλά και των ασταθών γεωλογικών σχηματισμών που χαρακτηρίζονται από σειρές εφιπεύσεων (είδος ρηγματωδών φαινομένων ζωνών αστάθειας) που παρουσιάζουν έντονη διάβρωση, τεκτονισμό, καρστικοποιημένα πρανή και καταπτώσεις στη μάζα του όπως πρόεκυψε και από τη σχετική βιβλιογραφία αλλά και την αυτοψία σε όλο το μήκος της κατασκευής των έργων και των όποιων πιθανών οδών πρόσβασης σε αυτά.
5. Παραβίαση του Παραρτήματος, «Προδιαγραφές Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης (ΕΟΑ) για έργα και δραστηριότητες που βρίσκονται σε περιοχή του Δικτύου Natura 2000, για την οποία δεν προβλέπονται ειδικότερες πρόνοιες προστασίας και διαχείρισης ή δεν συντρέχουν ειδικές προϋποθέσεις».

Η τελικώς υποβληθείσα ΕΟΑ παραβιάζει τις εξής προβλέψεις.
(α) «Αποτύπωση των ανωτέρω πληροφοριών σε Χάρτες Τεκμηρίωσης», καθώς εντός της Ε.Ο.Α. απεικονίζονται ελλιπώς τα όρια των προστατευόμενων περιοχών και η εσωτερική τους χαρτογράφηση με τις κατανομές των τύπων οικοτόπων και ειδών και τα ενδιαιτήματά τους στην Περιοχή Μελέτης σε χάρτες ακατάλληλου υπόβαθρου και κλίμακας.
(β) «Αποτύπωση των ανωτέρω πληροφοριών σε Χάρτες Τεκμηρίωσης», καθώς εντός της Ε.Ο.Α. δεν απεικονίζονται ΚΑΘΟΛΟΥ οι κατανομές των τύπων οικοτόπων και ειδών και τα ενδιαιτήματά τους στην Περιοχή Έρευνας Πεδίου σε χάρτες κατάλληλου υπόβαθρου και κλίμακας.
(δ) Εντός της Ε.Ο.Α. δεν αναφέρονται οι κύριες πιέσεις – απειλές των τύπων οικοτόπων ή/και των ειδών για τα οποία έχει χαρακτηριστεί η ως άνω περιοχή NATURA 2000 ως ΕΖΔ.
Το πλέον σημαντικό στην Ειδική Οικολογική αξιολόγηση είναι η μεταβολή όχι μόνο των παραγόντων της κλιματικής αλλαγής σε μια ευάλωτη ζώνη της δυτικού Ταϋγέτου όπως περιγράφεται και στην πρόσφατη μελέτη “Υδροκλιματικά, βιοκλιματικά και γεωλογικά χαρακτηριστικά της Περιφέρειας Πελοποννήσου”, του καθηγητή κυρίου Χρήστου Ζερεφού, αλλά κυρίως της σημαντικής αλλαγής του μικροκλίματος εξαιτίας της εγκατάστασης και λειτουργίας των «Γιγαντοανεμογενητριών» που μηδενίζουν την κινητική ενέργεια του ανέμου με τις υγρές μάζες που μεταφέρει και την μετατρέπουν σε ηλεκτρική. Αυτό σημαίνει ότι βιοκλιματικά το πεδίο πίσω από τις Α/Γ θα έχει σημαντική μείωση της επιφανειακής υγρασίας κάτω από 8% στην ξηρή περίοδο, θα είναι ευάλωτο σε ανάφλεξη, δεν θα μπορέσει να υποστηρίξει την πανίδα τουλάχιστον από άποψηύδατος η δρόσου, και βεβαίως θα προκαλέσει σημαντική εξασθένιση και πιθανή εξαφάνιση της χλωρίδας και όλων των προστατευόμενωνφυτοκοινωνιών. Δυστυχώς η παράμετρος αυτή αγνοήθηκε παντελώς, παρά τα όσα αναφέρονται στη μελέτη του ακαδημαϊκού, καθηγητή κυρίου Ζερεφού. Στην πραγματικότητα αναιρεί τη λειτουργία της ζώνης προστασίας Natura 2000 στην πράξη, με οδυνηρές μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Επίσης θα πρέπει να αναφερθεί το γεγονός που προκύπτει και στην βιβλιογραφία ότι «ανεμογεννήτριες» σε μικρότερο μέγεθος χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα σε περιοχές με χαμηλές θερμοκρασίες το χειμώνα για την προστασία από τον παγετό σε δενδρώδεις η άλλες καλλιέργειες. Δηλαδή περιστρέφονται για την ανύψωση της θερμοκρασίας της επιφάνειας του εδάφους εκεί που λειτουργούν. Ονομάζονται δε και «ανεμομείκτες». Υπάρχει αντίστοιχη αναφορά για το ίδιο ζήτημα. από μελέτη ερευνητών του Harvard.

Παρ’ όλα αυτά, η Ε.Ο.Α. αποκρύπτει τα ανωτέρω δεδομένα, εξ ου και δεν προτείνει τα αναγκαία μέτρα αντιμετώπισης ή αντιστάθμισης των ως άνω σημαντικών αρνητικών επιπτώσεων.
Κατά συνέπεια, η υπό διαβούλευση Ε.Ο.Α. έχει συνταχθεί κατά παράβαση της σχετικής νομοθεσίας και άρα είναι πλημμελής και έωλη επιστημονικά, εξ ου και η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως αρνηθεί την έγκρισή της.

Επειδή, με τα ανωτέρω δεδομένα και εν όψει των προβλέψεων του ισχύοντος, μεταγενέστερου του Ειδικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ, Αναθεωρημένου Περιφερειακού Πλαισίου, στο οποίο ενισχύεται η προστασία των ορεινών όγκων, ιδίως των περιοχών Νατούρα, και των δασικών οικοσυστημάτων τους, η χωροθέτηση με την προσβαλλόμενη πράξη του επίδικου αιολικού σταθμού, ως νέου έργου ΑΠΕ, στη ζώνη άνω των 800 μ., η οποία αποτελεί κατ’ εξοχήν περιοχή φυσικού αποθέματος και μάλιστα εντός δασικής έκτασης, καθώς και η διάνοιξη νέας οδού, εντός δασικής και γεωλογικά δυσμενής ζώνης λόγο καρστικοποιημένων σχηματισμών στην επιφάνεια, έχρηζαν ειδικότερης αιτιολογίας αναφορικά με τη στάθμιση στην οποία προέβη η ΜΠΕ και ΕΟΑ σχετικά με το μέγεθος του κόστους ποιοτικά και ποσοτικά που συνεπάγεται αυτή για το περιβάλλον. Συνεπώς, η ΑΕΠΟ, με την οποία προτείνεται να αδειοδοτούνται τα επίδικα αιολικά πάρκα σε θέσεις άμεσης γειτνίασης με οικισμούς και μεταξύ τους θεωρείται ιδιαίτερα επισφαλής για την βιωσιμότητα του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος.

Καλαμάτα, 09.09.2024
Ο Γνωμοδοτών γεωλόγος – περιβαλλοντολόγος
ΜΙΧΑΗΛ Δ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΨΑΡΩΝ 16, ΚΑΛΑΜΑΤΑ 24100
Α.Μ. πτυχίου μελετητή 8823 – ΤΗΛ.: 6944144295
EMAIL: mix.anton63@gmail.com

Το άρθρο ΘΕΜΑ: ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΡΟΠΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΙΟΛΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΘΕΣΗ «ΓΑΙΔΟΥΡΟΒΟΥΝΙ» ΛΟΓΩ ΜΗ ΑΝΑΣΤΡΕΨΙΜΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Την έντονη και μαζική αντίδραση φορέων, συλλόγων και κατοίκων προκαλεί η πρόθεση της εταιρείας VOLTON να εγκαταστήσει 71 ανεμογεννήτριες ύψους 150 έως 170 μέτρων σε τέσσερα βουνά της κεντρικής Πελοποννήσου, κάποια από τα οποία είναι πολύ γνωστά και εμβληματικά. Στο μάτι του αιολικού κυκλώνα μπήκαν το Μαίναλο, ο Πάρνωνας, το Αρτεμίσιο και η Τσεμπερού. Το έργο, που φέρει τον τίτλο «MORES» και βρίσκεται εντός των Δήμων Τρίπολης, Άργους, Μυκηνών, Μεγαλόπολης και Βόρειας Κυνουρίας, προκαλεί δριμύτατες αντιδράσεις.

Η κορυφή του όρους Αρτεμίσιο, επάνω στην οποία θα τοποθετηθούν ανεμογεννήτριες

Μέρος του ενιαίου Αιολικού Σταθμού Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) και των συνοδών του έργων χωροθετείται εντός προστατευόμενων περιοχών του Δικτύου Νatura 2000, καθώς και λοιπών προστατευτικών καθεστώτων. Το έργο εμπίπτει εντός Ζώνης Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά (ΣΠΠ) και Καταφυγίου Άγριας Ζωής (ΚΑΖ). Καθώς οι πιθανότητες εκτοπισμού ειδών πανίδας ή και πρόσκρουσης ειδών ορνιθοπανίδας εντός των προστατευόμενων περιοχών ΖΕΠ, ΣΠΠ, ΚΑΖ που θα εγκατασταθεί το έργο, αλλά και μόλις 780 μέτρα μακριά από περιοχή Ειδικής Ζώνης Διατήρησης, είναι μεγάλες, είναι πιθανό οι προστατευόμενες περιοχές να απολέσουν τα χαρακτηριστικά για τα οποία εντάχθηκαν σε καθεστώς προστασίας και διατήρησης. Καθώς η περιοχή αφορά επί της ουσίας τέσσερα διαφορετικά βουνά, αναπόφευκτα οι αρνητικές επιπτώσεις του έργου μεγεθύνονται εκθετικά με επακόλουθες συνέπειες που θα εκτείνονται σε μεγάλη εμβέλεια, επηρεάζοντας δραστικά την πολύμορφη φυσιογνωμία της ευρύτερης περιοχής.

Σημειώνεται πως στην ΜΠΕ δεν αναφέρεται καθόλου ότι πλησίον της θέσης «Τσεμπερού» και εντός του Καταφυγίου Άγριας Ζωής (ΚΑΖ) του έργου λειτουργεί ήδη αιολικός σταθμός με 12 ανεμογεννήτριες. Επιπλέον, μεταξύ της θέσης «Τσεμπερού» και της Παλαιοχούνης έχουν λάβει βεβαίωση παραγωγού αιολικοί σταθμοί με συνολικά ακόμη 12 ανεμογεννήτριες και είναι σε αξιολόγηση αιολικοί σταθμοί με τέσσερις ανεμογεννήτριες. Πλησίον της θέσης «Βαλτέτσι» του έργου και μεταξύ Βαλτετσίου – Δόριζας, λειτουργούν ήδη αιολικοί σταθμοί με 14 ανεμογεννήτριες, ενώ πλησίον της θέσης «Βαλτέτσι» στο νότιο Μαίναλο έχει λάβει βεβαίωση παραγωγού αιολικός σταθμός με 54 ανεμογεννήτριες.

Εξάλλου, πλησίον της θέσης «Νεστάνη» του έργου λειτουργεί ήδη αιολικός σταθμός με 12 ανεμογεννήτριες, μεταξύ Καρυάς – Σχινοχωρίου έχει βεβαίωση παραγωγού αιολικός σταθμός με 12 ανεμογεννήτριες, πλησίον της θέσης «Νεστάνη» κοντά στο Κάστρο Μουχλί έχει άδεια εγκατάστασης αιολικός σταθμός με επτά ανεμογεννήτριες, ενώ βεβαίωση παραγωγού έχουν λάβει δύο αιολικοί σταθμοί με 16 ανεμογεννήτριες. Τέλος, πλησίον της θέσης «Άγιος Πέτρος» του συγκεκριμένου έργου και μεταξύ Άγιου Πέτρου – Δραγουνίου/ Άνω Δολιανών έχουν άδεια λειτουργίας δύο αιολικοί σταθμοί με οκτώ ανεμογεννήτριες, έχει άδεια εγκατάστασης αιολικός σταθμός με πέντε ανεμογεννήτριες, ενώ βεβαίωση παραγωγού έχει αιολικός σταθμός με τρεις ανεμογεννήτριες.

Όμως, παρά την πληθώρα των ανεμογεννητριών, η ΜΠΕ του έργου είναι ελλιπής ως προς την πληροφόρηση για δεκάδες αιολικούς σταθμούς στις ζώνες του έργου, ακόμη και πλησίον των θέσεών τους, γεγονός που καθιστά αδύνατη την ουσιαστική αξιολόγηση των σωρευτικών – συνεργιστικών επιπτώσεων του έργου. Κι αυτό, χωρίς να υπολογιστούν τα δεκάδες φωτοβολταϊκά και μονάδες αποθήκευσης στην περιοχή με αιτήσεις ή σε λειτουργία, που πολλαπλασιάζουν τις αρνητικές επιπτώσεις του συγκεκριμένου έργου.

Σε ότι αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην περιοχή και τα αντισταθμιστικά οφέλη, παρά τις αόριστες αναφορές που κάνει η ΜΠΕ, το έργο σε καμία περίπτωση δε διαφαίνεται ότι θα συμβάλλει στην ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας. Αφενός μεν οι θέσεις είναι εξαιρετικά λίγες και για μικρό χρονικό διάστημα, κατά το στάδιο κατασκευής και τα αντισταθμιστικά οφέλη είναι ασήμαντα και ανίκανα, είτε να κρατήσουν τους νέους ανθρώπους στην περιοχή, είτε να προσελκύσουν ανθρώπους σε αυτήν. Για παράδειγμα, οι 62 μόνιμές θέσεις εργασίας που επικαλείται η ΜΠΕ στην Εύβοια με πληθυσμό 210.815 κατοίκους αντιστοιχούν στο 0.000294% του πληθυσμού της. Αντίθετα, σε σύγκριση με άλλες οικονομικές δραστηριότητες, τα αιολικά εργοστάσια, εκτός του ότι προσφέρουν ελάχιστη απασχόληση, απειλούν να μειώσουν υφιστάμενες θέσεις εργασίας εξαιτίας της αρνητικής επίδρασης που έχουν στο φυσικό και πολιτιστικό τοπίο.

Συν τοις άλλοις, στη ΜΠΕ δεν εξετάζεται καν ο δυσμενής αντίκτυπος του έργου σε ανθρωπογενείς δραστηριότητες και άλλες χρήσεις γης, αφού σε αυτή αναφέρεται ότι «η εγκατάσταση και λειτουργία του υπό μελέτη έργου δεν αναμένεται να επιφέρει αλλαγή στις υφιστάμενες ανθρωπογενείς δραστηριότητες και χρήσεις γης της περιοχής , που, κατά κύριο λόγο, είναι η γεωργία και η κτηνοτροφία και, δευτερευόντως, η ενασχόληση με τις υλοτομικές εργασίες».

Όμως, αυτός ο ισχυρισμός καταρρίπτεται, αφού η μελισσοκομία της ευρύτερης περιοχής θα πληγεί άμεσα. Είναι ενδεικτικό ότι για τις επιπτώσεις των αιολικών στη μελισσοκομία, ο Μελισσοκομικός Σύλλογος της υπερφορτωμένης από αιολικά Καρύστου κάνει λόγο, μεταξύ άλλων, για σύννεφα σκόνης που επικάθονται στην μελισσοκομική χλωρίδα από τις εργασίες και τις συνεχείς διελεύσεις βαρέων οχημάτων, καθιστώντας αδύνατη τη συλλογή νέκταρ, για την εμφάνιση ασθενειών και για ανεξέλεγκτη εκρίζωση και καταστροφή μελισσοκομικών φυτών με αποτέλεσμα τη λιμοκτονία και εξόντωση των μελισσών.

Από την άλλη, η πίεση του έργου στην τοπική κτηνοτροφία δεν περιορίζεται στις ζώνες των έργων (οδοποιία, βάσεις ανεμογεννητριών, γήπεδα εγκατάστασης μηχανημάτων ανύψωσης κατά την εγκατάστασή τους), που έπειτα παραμένουν με υποτυπώδη ή και χωρίς βλάστηση, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή των αιολικών σταθμών, όπου η βόσκηση μπορεί μεν να επιτρέπεται, αλλά ο θόρυβος καθιστά εξαιρετικά δύσκολες τις συνθήκες, τόσο για τους κτηνοτρόφους όσο και για τα ζώα.

Άμεσα θα πληγεί και ο θεματικός ήπιος τουρισμός της περιοχής. Ενδεικτικό, τέσσερις χαρακτηρισμένοι παραδοσιακοί οικισμοί είναι εντός ακτίνας 6 χιλιομέτρων από το έργο (η ΜΠΕ δεν αναφέρει τις ακριβείς αποστάσεις), πέντε αρχαιολογικοί χώροι σε απόσταση 2,1 έως 5,4 χλμ. και έξι μνημεία σε απόσταση 0,5 έως 5.9 χλμ. Πέραν αυτών, στα τέσσερα βουνά που θα εγκατασταθούν οι ανεμογεννήτριες υπάρχει πυκνό πλέγμα πεζοπορικών μονοπατιών διεθνούς, εθνικής, περιφερειακής και τοπικής εμβέλειας και στην περιοχή έχουν αναπτυχθεί πολλές μορφές ήπιου εναλλακτικού τουρισμού όπως περιπατητικός, ορειβατικός, φυσιολατρικός, ιστορικός, αρχιτεκτονικός, πολιτισμικός, θρησκευτικός, αγροτουρισμός, γεωτουρισμός, αγροτουρισμός, αθλοτουρισμός, γαστρονομικός τουρισμός και υπαίθριων δραστηριοτήτων.

Όπως γίνεται καταφανές, όλα αυτά είναι εκ διαμέτρου αντίθετα με την εκβιομηχάνιση του περιβαλλοντικού κεφαλαίου και με την αύξηση των τεχνητών επιφανειών πάνω στα βουνά και σε δυσαρμονία με την υφιστάμενη αρχιτεκτονική και πολιτισμική χροιά της ευρύτερης περιοχής.

Το σχεδιαζόμενο έργο προκαλεί ισχυρές αντιδράσεις, ακόμη και από παραδοσιακούς συντηρητικούς πολίτες. Ενδεικτικό είναι το ψήφισμα των προέδρων οκτώ χωριών της Βόρειας Κυνουρίας (Καστρίου, Μεσσοράχης, Ελάτου, Ωριάς, Νέας Χώρας, Καράτουλας, Περδικόβρυσης, Αγίου Γεωργίου), στο οποίο διατρανώνουν την πλήρη αντίθεσή τους στην εγκατάσταση των αιολικών σταθμών στην περιοχή «Άγιος Πέτρος». Ομόφωνα αρνητική για τη ΜΠΕ του αιολικού σταθμού «MORES» είναι απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Μεγαλόπολης, το ίδιο και του Δημοτικού Συμβουλίου Βόρειας Κυνουρίας.

Για την υπόθεση έχουν κινητοποιηθεί οι δραστήριες συλλογικότητες SOS Μαίναλο και Κίνηση για την Προστασία των Νησίδων που συλλέγουν υπογραφές κατά του έργου.

Πηγή: www.efsyn.gr

Το άρθρο Αιολικός «κυκλώνας» στην κεντρική Πελοπόννησο εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Ελλειμματική η διαχείριση των  υδατικών πόρων.                      

Βιώσιμοι υδροφόροι ορίζοντες και μικρά φράγματα η λύση.

Οι σημερινές ανάγκες στην χρήση ύδατος είναι τεράστιες και τείνουν αυξανόμενες με την αύξηση και συσσώρευση του πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα, τον υπερτουρισμό και την υπερκατανάλωση κυρίως σε αγαθά μη πρωτεύουσας σημασίας.  Παράγοντες φυσικά που επιτείνουν τη λειψυδρία είναι η κλιματική αλλαγή με τις υψηλές μισές θερμοκρασίες, τα τροποποιημένα υδατικά συστήματα από πυρκαγιές κυρίως, εγκατάσταση ανεμογεννητριών,  και βεβαίως η αλλαγή χρήσης σε δασικές εκτάσεις η γεωργικές εκτάσεις υψηλής παραγωγικότητας. Το στοιχεία κατανάλωσης είναι τρομακτικά. 

15.000 λίτρα η 15 τόνοι νερό για ένα κιλό μοσχαρίσιο κρέας

10.000 λίτρα για ένα κιλό λάδι.

11.000 λίτρα για ένα παντελόνι τζίν 

140.000  λίτρα/ εβδομάδα για 4 μελή Ευρωπαϊκή οικογένεια.

Μέση απώλεια δικτύων μεταφοράς και διανομής ύδατος σε δήμους 50 % έως 60%.

θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι το μισό θα φτάσει στις βρύσες μας, από την πηγή υδροληψίας και μάλιστα στην διπλή τιμή γιατί χρεωνόμαστε και αυτό που «χάνεται».

Στην άρδευση η σπατάλη και γενικότερα οι απώλειες είναι περισσότερο αυξημένες. Το αρδευτικό νερό αντιστοιχεί στο 80 % της ετήσιας συνολικής κατανάλωσης μας.  Συνεπώς είναι επιτακτική ανάγκη για σύγχρονα δίκτυα, φράγματα, επαναχρησιμοποίηση, και στροφή σε βιώσιμους υδροφόρους ορίζοντες.

Τι ορίζουμε όμως ως βιώσιμο υδροφορέα, πως προστατεύετε από την υπεράντληση και τους ρύπους.

Ένα υδατικό σύστημα όπως αυτά που αναφέρονται στα διαχειριστικά σχέδια λεκανών απορροής, παρακολουθείτε από την κοινοτική νομοθεσία και προστατεύετε από μια σειρά διατάξεων αλλά και από την σύγχρονη περιβαλλοντική νομοθεσία ώστε να προσαρμόζεται η χρήση του νερού ανάλογα με την κλιματική αλλαγή και την κάλυψη των αδειοδοτημένων υδατικών αναγκών. Η ανθεκτικότητα του υδατικού συστήματος  ενός υπόγειου υδροφόρου κρίνεται από την ποσότητα ετησίως που δεν αναπληρώνεται σε ένα υδρολογικό κύκλο. Ίσως χρειαστούν πολύ περισσότεροι μερικές φορές.

Χωρίς φράγματα  και βιάσιμους υδροφόρους ορίζοντες δεν θα υπήρχε νερό στις σύγχρονες κοινωνίες.

Το μεγάλο ερώτημα που αναδύεται από την διαχείριση του νερού στη χώρα μας είναι το γεγονός ότι παρότι υπάρχει νομοθεσία και παρακολούθηση των υδάτων σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα μια χώρα με μεγάλα υδατικά αποθέματα έχει τρομερή έλλειψη νερού ενώ τα ποτάμια της έχουν σημαντικές παροχές διαχρονικά.  Όταν βρέχει έχουμε τόσο πολύ που πνιγόμαστε!  Επιβάλλεται δε άμεσα να τιθασεύσουμε τα φυσικά φαινόμενα, όποια και αν είναι, ότι και αν απαιτηθεί.

Το πρόβλημα της έλλειψης νερού είναι γνωστό και σχετίζεται με την αυθαίρετη χρήση και μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων νερού, χωρίς περιβαλλοντικές δεσμεύσεις και έρευνες.  Αποτέλεσμα είναι να έχουμε ραγδαία ταπείνωση της στάθμης ύδατος στους υδροφόρους κάτω από το όριο βιωσιμότητας που σημαίνει ότι αυτό που παίρνουμε ετησίως δεν αναπληρώνεται σε ένα υδρολογικό κύκλο. Σε μερικές δε περιπτώσεις ίσως χρειαστούν πολύ περισσότεροι. Το είδαμε πέρυσι στην  Ιβηρική χερσόνησο και φέτος στη βόρεια και ανατολική Ευρώπη, στην Ελλάδα και σε άλλες Μεσογειακές χώρες, κυρίως στα ανατολικά.  

Η λύση βρίσκεται στην αποθήκευση, στην επαναχρησιμοποίηση, στην στροφή σε οικολογικά προϊόντα, σε αλλαγή καταναλωτικού μοντέλου, με μικρότερες καταναλώσεις, σε εκσυγχρονισμό δικτύων και σε μοντέλα προσομοίωσης με εναλλακτικές λύσεις.

Οι περιπτώσεις που αναφέρονται όλο και πιο συχνά αφορούν νερό της βρύσης που δεν πίνεται η δεν υπάρχει στην χειρότερη περίπτωση.  Οι νέες γεωτρήσεις επιτείνουν το πρόβλημα, λόγω του φαινομένου της υπεράντλησης και της επακόλουθης υφαλμύρωσης των παράκτιων υδροφόρων οριζόντων.   

Όταν  είναι ελλειμματικός η μη βιώσιμος ο υδροφόρος παράλληλα πέφτουν και τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά.  Αυξάνονται τα νιτρικά, η αλατότητα και οι συγκέντρωση φωσφορικών αλάτων και σύγχρονων ρύπων όπως είναι τα φυτοφάρμακα.

Οι εντατικές καλλιέργειες απαιτούν όχι μόνο υπερκατανάλωση ύδατος αλλά και φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων.  

Ειδικά τα λιπάσματα είναι ένας ύπουλος εχθρός της ποιότητας  νερού γιατί διαλύεται εύκολα σε αυτόν και αυξάνεται με την μείωση της ποσότητας του επειδή καθιζάνει όταν αυξάνει το ph.

Πώς λοιπόν αντιμετωπίσουμε την λειψυδρία και προσαρμοζόμαστε καλύτερα στην κλιματική αλλαγή. Φράγματα  κυρίως με μειωμένο μέγεθος είναι η βέλτιστη λύση επιστημονικά λύση ειδικά για την Ελλάδα. Τα φαραωνικά φράγματα των εκατομμυρίων κυβικών μέτρων σήμερα δεν είναι δυνατόν να γεμίσουν με την κλιματική αλλαγή που βιώνουμε. Τα περισσότερα στην Κρήτη και πέρυσι στην Ισπανία παρέμειναν άδεια η δεν γέμισαν ποτέ.

Τα περισσότερα και μικρότερα φράγματα προκρίνονται για περιοχές της Πελοποννήσου γιατί έχουμε πολλές μικρές λεκάνες και ορεινό ανάγλυφο. Περιοχές με υδατοστεγανά πετρώματα όπως ο φλύσχης είναι πολύ συνηθισμένα στις λεκάνες απορροής της Πελοποννήσου.  Αναφέρονται στην βιβλιογραφία δεκάδες θέσεις που πληρούν ανάλογα κριτήρια.  Δυτική Μεσσηνία, Κορινθία, ορεινή Ηλεία. Έχουν αξιόλογες θέσεις για μικρά φράγματα. Το ίδιο ισχύει για πολλές περιοχής της δυτικής Ελλάδας. Επειδή γεμίζουν εύκολα και υπάρχει το ανάλογο γεωλογικό και γεωμορφολογικό υπόβαθρο, σε αντίθεση με την ανατολική νησιωτική χώρα, που προτείνεται το μοντέλο των λιμνοδεξαμενών και της αφαλάτωσης.

Σε κάθε περίπτωση ο σχεδιασμός θα προβλέπεται για κάλυψη υδρευτικών αναγκών τουλάχιστον 50 έτη από σήμερα. 

Οι μεγάλοι δήμοι βεβαίως θα πρέπει να συντάξουν «μάστερ πλάν» για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας και να το καταθέσουν για χρηματοδότηση.

Από Μ. Δ. Αντωνόπουλο, γεωλόγο – γεωτεχνικό σύμβουλο περιβάλλοντος. Μ.Sc. 

Το άρθρο Μικρά φράγματα, Βιώσιμοι υδροφόροι ορίζοντες. Αποτελεσματικότητα στη διαχείριση του νερού. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

I. Σύντομο Ιστορικό

Δια της υπ’ αριθ. Δ6/Φ17.508/11323 από 15.7.2003 Απόφασης του Υπουργού Ανάπτυξης χορηγήθηκε στην εταιρεία «ΑΙΟΛΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ-ΤΕΧΝΙΚΗ-ΚΤΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Α.Ε.» (εφεξής  «η Εταιρεία» άδεια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Αιολικό Πάρκο (Α/Π)  εγκατεστημένης ισχύος 22,5 MW στην θέση «Μαυροβούνι», αποτελούμενο από 15 Ανεμογεννήτριες (Α/Γ) ονομαστικής ισχύος 1.500 kW εκάστη.

Στη συνέχεια, δυνάμει της υπ’ αριθ. πρωτ. 128338 από 6.8.2004 Κοινής Απόφασης των Υπουργών ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., Ανάπτυξης και Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων εγκρίθηκαν και οι περιβαλλοντικοί όροι για την εγκατάσταση και λειτουργία του εν λόγω Α/Π ισχύος 22,5 MW(εφεξής «αρχική ΑΕΠΟ») .

Στην απόφαση αυτή οριζόταν ότι ο υπό κρίση Α/Π βρίσκεται εντός της περιοχής «Νήσοι Σαπιέντζα και Σχίζα-Ακρωτήριο Ακρίτας» με κωδικό (GR 2550003) του Εθνικού Καταλόγου περιοχών που προτείνονται για ένταξη στο Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο NATURA 2000 (Οδηγία 92/43/ΕΟΚ), στην οποία βρίσκονται οι α) 9320 «Δάση ελιάς και χαρουπιάς», του Παραρτήματος I της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και β) 5340 «Πουρναρότοποι της Ανατολικής Μεσογείου». Η χρονική διάρκεια ισχύος της απόφασης ορίστηκε για δέκα (10) έτη, ήτοι μέχρι τις 6.8.2014.

Επίσης, δια της υπ’ αριθ. πρωτ. 2528 από 3.11.2004 απόφασης του Γενικού Γραμματέως Περιφέρειας Πελοποννήσου εγκρίθηκε η επέμβαση σε δημόσια δασική έκταση συνολικού εμβαδού 121,233 στρεμμάτων, εκ των οποίων 111,800 στρέμματα αναδασωτέας έκτασης και 9,433 στρέμματα δασικής έκτασης για την εγκατάσταση του εν λόγω Α/Π.

Δυνάμει της υπ’ αριθ. οικ. 114000/4377 από 29.12.2004 Κοινής Απόφασης του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων και του Υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών καθορίσθηκε, περαιτέρω και το αντάλλαγμα χρήσης για την επέμβαση του εν λόγω Α/Π στις ως άνω εκτάσεις δασικού χαρακτήρα.

Το έτος 2005 οι κάτοικοι της περιοχής προσέφυγαν στην δικαιοσύνη, ασκώντας την με αριθ. κατάθεσης Ε3683/2005 Αίτηση Ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, καθώς και την υπ’ αρ. 610/2005 Αίτηση Αναστολής εκτέλεσης. Επί της εν λόγω Αίτησης αναστολής, εκδόθηκε η υπ’ αριθ. 853/2005 Απόφαση της Επιτροπής Αναστολών του ΣτΕ, δια της οποίας διατάχθηκε η αναστολή εκτέλεσης της υπ’ αριθ. Δ6/Φ17.508/11323 από 15.7.2003 άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (όπως είχε τροποποιηθεί δια της υπ’ αριθ. 3848 από 5.3.2004 Απόφασης) και της αρχικής ΑΕΠΟ του υπό κρίση Α/Π, μέχρι την έκδοση Απόφασης επί της εκκρεμούς αίτησης ακύρωσης. Με την εν λόγω Απόφαση πιθανολογήθηκε ότι η εγκατάσταση του σχεδιαζόμενου Α/Π θα προκαλέσει έντονη διατάραξη του οικοσυστήματος που βρίσκεται εντός της περιοχής «Νήσοι Σαπιέντζα και Σχίζα-Ακρωτήριο Ακρίτας», η οποία έχει προταθεί για ένταξη στο Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο «NATURA 2000» με κωδικό (GR 2550003), δεδομένου ότι σε αυτήν απαντώνται οι οικότοποι 9320 «δάση ελιάς και χαρουπιάς» και 5340 «πουρναρότοποι της Ανατολικής Μεσογείου» καθώς επίσης και πλούσια ορνιθοπανίδα, ενώ ταυτοχρόνως αποτελεί και μεταναστευτικό διάδρομο πτηνών.

Ωστόσο, η από 25.5.2005 Αίτηση Ακύρωσης, η οποία εκδικάστηκε στις 29.9.2010 απορρίφθηκε δια της υπ’ αριθ. 4891/2013 Απόφασης του Ε’ Τμήματος του ΣτΕ, ενώ στο μεσολαβούν χρονικό διάστημα αφενός τροποποιήθηκε η αρχική ΑΕΠΟ, δια της υπ’ αριθ. 145718 από 2.11.2005 Κ.Υ.Α., όπου και μεταφέρθηκε το σύνολο των Α/Γ στην θέση «Μαυροβούνι» και αφετέρου εκδόθηκε η υπ’ αριθ. ΔΕΣΜΗΕ/3658 από 01.3.2011 Οριστική Προσφορά Σύνδεσης από τον  τότε ΔΕΣΜΗΕ (νυν ΑΔΜΗΕ).

Στην συνέχεια, κατόπιν της υπ’ αριθ. πρωτ. ΡΑΕ Ι-283041 από 5.6.2020 αίτησης του φορέα του έργου εκδόθηκε στις 13.7.2021 η υπ’ αριθ. ΒΕΒ-0339/2021 Βεβαίωση Παραγωγού από την Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) για το εν λόγω Α/Π, δια της οποίας τροποποιήθηκε η αρχική άδεια παραγωγής, ως προς την διάρκεια ισχύος κατά 10 έτη, ήτοι ορίστηκε διάρκεια για 25 έτη, μέχρι τις 15.7.2028. Η ως άνω Βεβαίωση Παραγωγού τροποποιήθηκε εν συνεχεία, αφενός με την υπ’ αριθ. 862/2022 Απόφαση του Προέδρου της ΡΑΕ ως προς την επωνυμία του φορέα και αφετέρου την υπ’ αριθ. 404/2023 Απόφαση του Προέδρου της ΡΑΕ, δια της οποίας: (α) μειώθηκε ο αριθμός και ο τύπος των προς εγκατάσταση Α/Γ από 15 ισχύος 1,5 MW εκάστη σε 6 ισχύος 4,0 MW εκάστη, (β) αυξήθηκε η εγκατεστημένη ισχύοςαπό 22,5 MW σε 24 MWκαι β μειώθηκαν τα όρια του γηπέδου εγκατάστασης και αναχωροθετήθηκαν οι Α/Γ εντός αυτού.

Κατόπιν, εκδόθηκε και η νεότερη (βάσει των ως άνω αλλαγών) υπ’ αριθ. ΔΣΣΑΣ/20160 από 20.2.2023 Οριστική Προσφορά Σύνδεσης από τον ΑΔΜΗΕ.

Στις 20.6.2023 η Εταιρεία υπέβαλε προς έγκριση στην αρμόδια αδειοδοτούσα αρχή, το από Ιουνίου 2023 Τεύχος Ανανέωσης ΑΕΠΟ, το οποίο και εγκρίθηκε δια της υπ’ αριθ. πρωτ. 59017 από 30.6.2023 Απόφασης του Γενικού Διευθυντή Χωροταξικής, Περιβαλλοντικής & Αγροτικής Πολιτικής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου με αποτέλεσμα να ανανεωθεί η διάρκεια ισχύος της αρχικής ΑΕΠΟ μέχρι τις 13.11.2027.

Η εν λόγω Απόφαση ανανέωσης της ισχύος της αρχικής ΑΕΠΟ, εξ όσων έχουμε ενημερωθεί δεν έχει προσβληθεί ενώπιον του ΣτΕ.

Στις 31.10.2023, η Εταιρεία υπέβαλε Μελέτη Περιβάλλοντος για την εκ νέου τροποποίηση της αρχικής ΑΕΠΟ, η οποία δεν ετέθη σε δημόσια διαβούλευση, καθώς η Εταιρεία επικαλέστηκε ότι δήθεν δεν επέρχονται ουσιώδεις αλλαγές.

Ωστόσο, δυνάμει του υπ’ αριθ. πρωτ. 23599 από 14.3.2024 εγγράφου της ΔΙ.ΠΕ.ΧΩ.Σ. Πελοποννήσου, αποφασίσθηκε η διακοπή της διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδότησης επί της ανωτέρω Μελέτης, προκειμένου:

(α) να συμπληρωθεί η Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση (ΕΟΑ) με τις ελλείψεις που εντοπίστηκαν από τον ΟΦΥΠΕΚΑ δυνάμει του υπ’ αριθ. πρωτ. 2081 από 26.1.2024 εγγράφου του, σύμφωνα με το οποίο:

«Α. Στην ΕΟΑ δεν περιγράφεται ποιο μέρος του έργου έχει ολοκληρωθεί (Α/Γ, οδοποιία κλπ.). Εφόσον, δεν διευκρινίζονται τα υφιστάμενα έργα και ποια έργα/ δραστηριότητες είναι υπό κατασκευή δεν μπορεί να γίνει σωστή εκτίμηση της σωρευτικότητας και συνεργιστικότητας των έργων που πρόκειται να υλοποιηθούν, αλλά και των πιέσεων που δέχεται η περιοχή στην υφιστάμενη κατάσταση.

Β. Να διευκρινιστούν οι ακριβείς θέσεις των Α/Γ με συντεταγμένες. Οι θέσεις των 6 Α/Γ οι οποίες χωροθετούνται στην Περιοχή «Μαυροβούνι», διαφέρουν ως προς τις συντεταγμένες με τα στοιχεία της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων (RAE), στην οποία είναι καταχωρημένες 6 Α/Γ και βρίσκονται σε κατάσταση «Αδείας Παραγωγής».

Γ. Να προστεθούν στους χάρτες Τεκμηρίωσης εντός της ΕΟΑ η κλίμακα μεγέθους. Τέλος, σας ενημερώνουμε ότι σύμφωνα με το Ν. 5037/2023 (σχετ. 13) και κατ’ εφαρμογή του άρθρου186 αυτού, παρακαλούμε όπως συμπληρωθεί στον φάκελο του έργου τα στοιχεία χωροθέτησης του έργου/της δραστηριότητας, το σύνολο των πρωτογενών δεδομένων καταγραφών πεδίου με γεωχωρικές πληροφορίες, και ιδίως συντεταγμένες παρατήρησης και πολύγωνα σε επεξεργάσιμη μορφή…».

(β) να κατατεθεί εκ νέου συνολική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, λόγω των ουσιωδών διαφοροποιήσεων, έτσι ώστε να προωθηθεί για δημόσια διαβούλευση και παροχή γνωμοδοτήσεων στους αρμόδιους φορείς.

Κατόπιν των ανωτέρω, ο φορέας του εν λόγω έργου υπέβαλε, στις 26.3.2024 την από Οκτωβρίου 2023 τροποποιητική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και την από Σεπτεμβρίου Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση.

Με τις υπό διαβούλευση ως άνω Μ.Π.Ε. και Ε.Ο.Α. αιτείται η τροποποίηση της αρχικής ΑΕΠΟ και ειδικότερα:

(α)η αδειοδότηση και λειτουργία ενός ΑΣΠΗΕ, συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 24 MW και παραγόμενης ισχύος 22,5 MW, στη θέση «Μαυροβούνι» στη Δ.Ε. Κορώνης του Δήμου Πύλου – Νέστορος, της Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας της Περιφέρειας Πελοποννήσου, αποτελούμενου από έξι 6Α/Γ τύπου Vestas 150, ισχύος 4,00 MW εκάστη, με διάμετρο πτερωτής 150 μ, ύψος πυλώνα 105 μ. και συνολικό ύψος 75,00 + 105,00 = 180,00 μέτρα.

(β) η πραγματοποίηση νέων διανοίξεων δρόμων μήκους 1.959,83 μ. και διαπλατύνσεων υφισταμένων δασικών οδών μήκους 912,62 μ., ήτοι παρεμβάσεων οδοποιίας συνολικού μήκους 2.872,45 μέτρων.

(γ) η επέμβαση σε συνολική επιφάνεια 65.690,44 τετραγωνικών μέτρων και εκσκαφές συνολικού όγκου υλικών 45.983,60 κυβικών μέτρων.

(δ) αποψίλωση δασών και δασικών εκτάσεων συνολικού εμβαδού περί τα 53.534,66 τ.μ. εκ των οποίων τα 30.644 τ.μ. αποτελούν αναδασωτέες εκτάσεις.

Το υπό κρίση έργο χωροθετείται εντός της Ειδικής Ζώνης Διατήρησης του Δικτύου Natura 2000 με κωδική ονομασία «Νήσοι Σαπιέντζα και Σχίζα, ακρωτήριο Ακρίτας (GR2550003)».

Κατόπιν μελέτης της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. και της Ε.Ο.Α., έχουμε εντοπίσει τις παρακάτω πολύ σημαντικές επισημάνσεις τις οποίες παραθέτουμε αναλυτικά, προκειμένου βάσει αυτών ο Δήμος να ζητήσει την απόρριψη της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. από την αρμόδια περιβαλλοντική αρχή, πλέον όσων αναφέρονται από άλλους φορείς, νομικά γραφεία και άλλους επιστήμονες κλπ..

Ειδικότερα:

ΙΙ. Λόγοι απόρριψης της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. από την Διοίκηση.

1. Παραβίαση των διατάξεων των άρθρων 227 του Δασικού Κώδικα, 15 του ν. 998/1979, 2 του Π.Δ. 437/1981 και της από 10.6.1966 Απόφασης του Υπουργού Γεωργίας (όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει) ως προς τις προδιαγραφές κατασκευής δασικών οδών Γ’ Κατηγορίας.

Δια του υπό κρίση έργου προτείνεται, πέραν της εγκατάστασης 6 Α/Γ «γιγαντιαίων»  διαστάσεων, η «αδειοδότηση» εκτέλεσης εργασιών αφενός διάνοιξης νέας οδοποιίας και αφετέρου διαπλάτυνσης υφιστάμενων δρόμων συνολικού μήκους 2.872,45 μέτρων εντός δασών, δασικών και αναδασωτέων εκτάσεων.

Ειδικότερα:

1.1 Οι προβλέψεις ως προς τα συνοδά έργα της οδοποιίας

Στην υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. προβλέπονται ως προς την οδοποιία του υπό κρίση έργου (σελ. 208-210):

Η από Ιουλίου 2023 Τεχνική Έκθεση Οδοποιίας (που έχει υποβληθεί ως Παράρτημα της Μ.Π.Ε.) η προς διάνοιξη και διαπλάτυνση οδοποιία θα καταλάβει 15.715,06 τ.μ. ΕΠΙΠΛΕΟΝ της έκτασης που ήδη καταλαμβάνουν τα 1.953,83 μ. της υφιστάμενης οδοποιίας.

Δεδομένου δε ότι το συνολικό μήκος της προς διάνοιξη και διαπλάτυνση νέας οδοποιίας ανέρχεται στα 2.872,45 περίπου μέτρα, το μέσο πλάτος αυτής υπερβαίνει τα 5 μ. κατά σαφή παράβαση των διατάξεων περί δασικών δρόμων Γ’ κατηγορίας.

1.2. Εκ των ανωτέρω, προκύπτει ότι αφενός παραβιάζονται οι διατάξεις της δασικής νομοθεσίας και δη οι προδιαγραφές των δασικών δρόμων Γ’ Κατηγορίας, σύμφωνα με τις οποίες θα πρέπει να αδειοδοτούνται και να κατασκευάζονται τα έργα οδοποιίας εντός δασικών εκτάσεων, όπως το υπό κρίση.

Επίσης αφετέρου προκύπτει η ανάγκη σύνταξης αναγνωριστικής γεωλογικής μελέτης οδοποιίας γιατί τα γεωμετρικά στοιχεία της οδού πρόσβασης (νέα χάραξη και υπό βελτίωση χάραξη) αλλά κυρίως το ύψος των ορυγμάτων στα πρανή και των επιχωμάτων σε συνδυασμό με τη φύση των γεωλογικών σχηματισμών, απαιτούν την σύνταξη γεωλογικής μελέτης για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της χάραξης αλλά και της διεύρυνσης της οδού όπου απαιτείται με ασφάλεια.

Δεδομένου ότι η οδός πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για κίνηση οχημάτων βαρέως τύπου και δεδομένου ότι στο μέλλον θα απαιτηθεί συχνή πρόσβαση των συνεργείων συντήρησης, πυρασφάλειας, και τέλος μετά από κάποια χρόνια αντικατάστασης η αποξήλωσης. Άρα η οδός ακόμα και αν έχει χαρακτηριστεί δασική, λόγο της διεύρυνσης και των όσων αναφέρθηκαν ανωτέρω απαιτεί την εκπόνηση αναγνωριστικής γεωλογικής μελέτης τουλάχιστον.

 Οι γεωλογικές μελέτες που απαιτούνται κατά ελάχιστο, αντιστοιχούν στις ακόλουθες Τεχνικές Προδιαγραφές : ΟΔΙΚΑ ΕΡΓΑ  Υ. Α. με αρ. ΔΜΕΟ/δ/ο/212/27.02.2004 περί “Έγκρισης Οδηγιών Μελετών Οδικών Έργων, (Ο.Μ.Ο.Ε.) – Τεύχος 11, Γεωλογικών – Γεωτεχνικών”.

Κατά συνέπεια, η υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. η οποία ρητά προβλέπει τη διάνοιξη δασικής οδοποιίας (ως συνοδό έργο των υπό κρίση Α/Π) με πλάτος μεγαλύτερο των 5 μ. και με κατά μήκος κλίση του δρόμου άνω του 12%, παραβιάζει ευθέως τις διατάξεις των άρθρων 227 του Δασικού Κώδικα, 15 του ν. 998/1979, 2 του Π.Δ. 437/1981 και της από 10.6.1966 Απόφασης του Υπουργού Γεωργίας (όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει) ως προς τις προδιαγραφές κατασκευής δασικών οδών Γ’ Κατηγορίας, αφενός και αφετέρου παραβλέπει την αναγκαιότητα εκπόνησης αναγνωριστικής γεωλογικής μελέτης, εξ ου και η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως την αρνηθεί την έγκρισή της.

3. Αντίθεση της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. στις προβλέψεις της υπ’ αριθ. οικ. 170225 από 20.1.2014 Απόφασης του Υπουργού Π.Ε.Κ.Α. σε συνδυασμό με σειρά διατάξεων της κείμενης περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

3.1. Παραβίαση της παρ. 5.2. του Παραρτήματος 4.1., «Έργα χερσαίων και εναέριων μεταφορών».

Δεδομένου ότι δια της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. προτείνεται η διάνοιξη και διαπλάτυνση οδικού δικτύου συνολικού μήκους 2.872,45 μέτρων, εν προκειμένω και σύμφωνα με την εν λόγω παρ. 5.2., θα έπρεπε στην ενότητα 8.4 «Γεωλογικά, τεκτονικά και εδαφολογικά χαρακτηριστικά» της Μ.Π.Ε. όχι μόνο να αναλύονται, οι γεωτεχνικές και γεωμηχανικές ιδιότητες του εδάφους στη ζώνη κατάληψης του έργου, αλλά και να διεξάγονται εδαφοτεχνικές έρευνες και μετρήσεις σε εργαστήριο κατόπιν εκπόνησης γεωτεχνικής μελέτης ευστάθειας των πρανών σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στη σχετική νομοθεσία για τα έργα οδοποιίας που είναι νέα η τροποποιούν υφιστάμενα με αύξηση των κλίσεων των πρανών και του ύψους των επιχωμάτων σε ασταθείς και τεκτονισμένους γεωλογικά σχηματισμούς όπως τα κροκαλοπαγή Μεσσηνίας που περιγράφονται στο σχετικό χάρτη του ΙΓΜΕ και επικρατούν στο σύνολο της θέσης ανάπτυξης του έργου αλλά και της οδού πρόσβασης σε αυτό.

Επειδή με τα προτεινόμενα έργα οδοποιίας επηρεάζεται η κλίση των πρανών στα ορύγματα και επιχώματα ή οι ανάγκες πρόσθετης στήριξης (αντίβαρα από χώμα κ.ά.)., όπως ρητώς συνομολογεί και ο ίδιος ο φορέας του έργου.  

Κατά συνέπεια, η αρμόδια αρχή δέον όπως αρνηθεί την έγκριση της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. και για τον λόγο αυτό.

3.2. Σκόπιμη παράλειψη της περιγραφής των χαρακτηριστικών των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων των περιοχών υλοποίησης του κυρίως έργου αλλά και των συνοδών έργων της οδοποιίας πρόσβασης και (φυσικά) των εκτιμώμενων επιπτώσεων του υπό κρίση έργου ως προς αυτά.

3.2.1. Ως προς τα επιφανειακά ύδατα.

Στην παρ. 8.13.2., «Επιφανειακά ύδατα» του Παραρτήματος 2 προβλέπεται ότι η εκάστοτε Μ.Π.Ε. θα πρέπει να περιέχει:

«8.13.2.1. Περιγραφή του επιφανειακού φυσικού ή τεχνητού υδρογραφικού δικτύου στην περιοχή μελέτης, με ειδική αναφορά στις λεκάνες απορροής, στις πηγές, σε αποδέκτες, στους συντελεστές κατείσδυσης και σε άλλα χαρακτηριστικά που επιδρούν καθοριστικά στη μορφή του δικτύου

8.13.2.11.  Περιγραφή των υφισταμένων χρήσεων, θεσμοθετημένων και πραγματικών, των επιφανειακών υδατικών πόρων

8.13.2.11.1. Παρουσίαση των διαθέσιμων ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων στις κύριες ροές και στα ύδατα που επηρεάζονται από το έργο ή τη δραστηριότητα.

8.13.2.iv. Διαθέσιμες διαχρονικές μεταβολές και τάσεις εξέλιξης της ποιότητας και ποσότητας των επιφανειακών υδάτων».

Πλην όμως, σε ευθεία αντίθεση με τα ανωτέρω, στην οικεία παράγραφο της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. απουσιάζει εντελώς η περιγραφή των ποιοτικών και ποσοτικών χαρακτηριστικών και των ιδιοτήτων του υδρογραφικού δικτύου, του υδατικού δυναμικού, των μόνιμων και περιοδικών υδατορεμάτων, καθώς και εν γένει των επιφανειακών υδάτων των περιοχών υλοποίησης του κυρίως έργου αλλά και των συνοδών έργων της οδοποιίας (εσωτερικής και πρόσβασης).  Δεδομένου δε ότι σύμφωνα με το συνημμένο απόσπασμα – χάρτη έχουν τοποθετηθεί τα δεκάδες υδατορέματα που διασχίζουν όχι μόνο το οδικό δίκτυο νέο και υφιστάμενο αλλά και τα γήπεδα τοποθέτησης των Α/Γ.

Έτσι, παραβιάζεται και η παρ. 9.13.2., «Ως προς τις επιπτώσεις στα επιφανειακά ύδατα» του Παραρτήματος 2, σύμφωνα με την οποία:

«9.13.2.1. Εκτιμώνται οι επιπτώσεις του έργου στο υδρογραφικό δίκτυο, όπως αυτές προκύπτουν από άμεσες παρεμβάσεις (διευθετήσεις, γεφυρώσεις, υδροληψίες κ.ά.) και έμμεσες μεταβολές (αφαίρεση βλάστησης από παρόχθιες ζώνες ή από σημαντικές εκτάσεις της λεκάνης απορροής κ.λπ.)

9.13.2.11. Εκτιμώνται οι επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα υδατικού δυναμικού και στις ενδεχόμενες εποχικές μεταβολές της, για την τροφοδοσία των υφιστάμενων χρήσεων μετά την υλοποίηση του έργου

9.13.2.11.1. Εκτιμώνται οι μεταβολές που αναμένονται λόγω του έργου στα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά των επηρεαζόμενων μόνιμων και περιοδικών υδατορεμάτων.

9.13.2.iv. Προσεγγίζεται η επίδραση του έργου ή της δραστηριότητας στις τάσεις μελλοντικής εξέλιξης της ποιότητας και ποσότητας των επιφανειακών υδάτων»,

Από τη στιγμή, δηλαδή, που στην υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. δεν παρατίθεται κανένα από τα ως άνω προαπαιτούμενα στοιχεία των επιφανειακών υδάτων που βρίσκονται πλησίον των περιοχών υλοποίησης του κυρίως έργου αλλά και εντός της περιοχής υλοποίησης των συνοδών έργων της οδοποιίας πρόσβασης, είναι αυτονόητο ότι δεν λαμβάνει χώρα ούτε και η αναγκαία αξιολόγηση – εκτίμηση των επιπτώσεων του υπό κρίση έργου ως προς αυτά, ΠΑΡΌΤΙ στο οικείο κεφάλαιο αυτής, ο φορέας όλως γενικά και αόριστα αναγκάζεται να συνομολογήσει («υποβαθμίζοντας» βέβαια την αυτονόητη «διαπίστωσή» του) ότι:

«Ειδικώς όσον αφορά στα επιφανειακά ύδατα, το μόνο στοιχείο που θα μπορούσε δυνητικά να επιφέρει μεταβολές στην υφιστάμενη υδραυλική λειτουργία τους είναι τα έργα διάνοιξης της νέας οδοποιία…» (σελ. 9-79).

Το σημαντικότερο από όλα που αφορά την δίαιτα των επιφανειακών υδάτων που είναι ιδιαίτερα κρίσιμη σε ζώνες προστασίας Natura 2000, είναι η μη προβλεπόμενη αδειοδότηση, σύμφωνα με το Ν. 4258/2014 οριοθέτηση, η διευθέτηση των υδατορεμάτων που τέμνουν εγκάρσια της οδούς διάνοιξης, πρόσβασης και κυρίως βρίσκονται εντός η σε άμεση γειτνίαση με τη θέση εγκατάστασης των Α/Γ.

 Σαφώς προβλέπεται από τη νομοθεσία η αδειοδότηση με σύνταξη υδρολογικής και υδραυλικής μελέτης και δεν υπάρχει καμιά εξαίρεση για αυτή την κατηγορία των έργων.

Συνεπώς η απουσία τους θα πρέπει από μόνη της και μόνο να είναι λόγος ακύρωσης της ΜΠΕ μέχρι να προσδιοριστούν επαρκώς οι διατομές των υδατορεμάτων και οι γραμμές πλημμύρας αυτών.

Ακολουθεί το σχετικό άρθρο του νόμου, που διευκρινίζει ποιες κατηγορίες έργων εξαιρούνται.

Επίσης στο συνημμένο υδρολογικό χάρτη των υδατορεμάτων του όρους Μαυροβούνι διακρίνεται ευκρινώς το σύνολο των υδατορεμάτων στη θέση ανάπτυξης του έργου αλλά και στη συμβολή αυτών με την οδό πρόσβασης η τις νέες διανοίξεις. Με σημαντικότερο υδατόρεμα μόνιμης ροής το ρέμα Ροδιάς που εκβάλει στον όρμο Μεμί του Μεσσηνιακού κόλπου, αποστραγγίζει μια μεγάλη λεκάνη που έχει αρχή στη θέση κατασκευής και έδρασης των Α/Γ και βρίσκεται σαφώς σε ζώνη προστασίας Νatura 2000 που σημαίνει ότι και τα ύδατα αυτά προστατεύονται από τη σχετική νομοθεσία με δεσμεύσεις και επιπλέον διατάξεις σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο νόμο 4258/2014 και στις ερμηνευτικές του διατάξεις.

Άρθρο 4  του Ν. 4258/14

Εξαιρέσεις από την Οριοθέτηση

Δεν απαιτείται οριοθέτηση των υδατορεμάτων:

1.1. Για την εκτέλεση των πάσης φύσεως εργασιών άρσης προσχώσεων, εξαιρουμένων των αμμοληψιών, καθαρισμού κοίτης, συντήρησης και αποκατάστασης, καθώς και επισκευής υφισταμένων αντιπλημμυρικών έργων. Ως καθαρισμός – άρση προσχώσεων κοίτης υδατορέματος νοείται κάθε έργο, με εξαίρεση τις αμμοληψίες, που αποσκοπεί στον καθαρισμό της κοίτης από φερτά υλικά ή άλλα εμπόδια που δυσκολεύουν την ελεύθερη απορροή των υδάτων του υδατορέματος.

1.2. Για την εκτέλεση εργασιών καθαίρεσης αυθαιρέτων κατασκευών.

1.3. Για την κατασκευή φραγμάτων ταμίευσης υδάτων, όπως άρδευσης, ύδρευσης, αντιπλημμυρικής προστασίας, εμπλουτισμού υδροφόρων οριζόντων προς παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και υδροληψιών, υδροηλεκτρικών σταθμών, εφόσον αυτοί βρίσκονται πάνω στο σώμα του φράγματος, και αναβαθμών συγκράτησης φερτών υλών στις ορεινές κοίτες.

1.4. Για την κατασκευή ή επισκευή ή καθαίρεση γεφυρών και οχετών, καθώς και άλλων έργων προστασίας θεμελιώσεων γεφυρών, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά συνοδεύονται από υδραυλική μελέτη με την οποία καθορίζονται οι γραμμές πλημμύρας για συγκεκριμένη περίοδο επαναφοράς και εντοπίζονται οι επιπτώσεις από την κατασκευή των έργων, στην ομαλή ροή των πλημμυρικών παροχών. Στην περίπτωση αυτή η πάκτωση των ακρόβαθρων των γεφυρών, υλοποιείται έξω από τις εν λόγω γραμμές πλημμύρας.

1.5. Για την κατασκευή έργων υποδομής που δεν επηρεάζουν την υφιστάμενη φυσική ή διαμορφωμένη κοίτη του υδατορέματος και γενικά την παροχετευτικότητά του, όπως σίφωνες και υπόγειοι αγωγοί, καθώς και αγωγοί υδροληψίας και διάθεσης αποβλήτων.

1.6. Για την κατασκευή των έργων ορεινής υδρονομίας, εκτός από τις περιπτώσεις που οι αρμόδιες δασικές υπηρεσίες τεκμηριωμένα κρίνουν απαραίτητη την οριοθέτηση, λόγω κατασκευής συγκεκριμένου έργου, καθώς και δασοτεχνικών έργων.

1.7. Για έργα και δραστηριότητες που εξυπηρετούν σκοπούς Εθνικής Άμυνας, καθώς και έργα ή δραστηριότητες που απαιτούνται για την άμεση αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών κατά τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 4014/2011.

2. Για μικρά υδατορέματα, όπως αυτά ορίζονται στην παρ. 2 του άρθρου 1 του παρόντος, δεν απαιτείται η οριοθέτησή τους. Κατ’ εξαίρεση και εφόσον συντρέχουν ειδικοί λόγοι προστασίας αυτών, είναι δυνατή η οριοθέτησή τους με απόφαση του Γενικού Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης η οποία εκδίδεται μετά από εισήγηση της Διεύθυνσης Υδάτων και της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στα άρθρα 2 και 3 του παρόντος. Για τις περιπτώσεις μικρών υδατορέματων, εντός της Περιφέρειας Αττικής απαιτείται και η σύμφωνη γνώμη της Κεντρικής Συντονιστικής Επιτροπής του άρθρου 140 του ν. 4070/2012 (Α’ 82).

Επίσης στην έκδοση ερμηνευτικής απόφασης αναφορικά με την οριοθέτηση υδατορέματος σε περιοχές Natura και σε δάση  που προέβη το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αναφέρονται τα ακόλουθα.

Πιο συγκεκριμένα, η απόφαση που υπογράφει ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ν. Ταγαράς, διευκρινίζει ότι κατά την ερμηνεία του δεύτερου εδαφίου της παρ. Α.4 του άρθρου 3 του ν. 4258/2014, όπως ισχύει, η διαδικασία επικύρωσης του καθορισμού οριογραμμών υδατορέματος πρέπει να γίνεται με προεδρικό διάταγμα και όσον αφορά στα τμήματα των ρεμάτων που εμπίπτουν σε δασικές περιοχές και περιοχές Natura.

Αποδεικνύεται, λοιπόν, έτι μία φορά ότι, πέραν όλων των άλλων, η υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. στερείται όχι μόνο της δέουσας επιστημονικής θεμελίωσης και τεκμηρίωσης, αλλά και της προβλεπόμενης αδειοδότησης των υδατορεμάτων που έπρεπε ήδη να έχει εξασφαλιστεί, σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία, εξ ου και αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως αρνηθεί την έγκρισή της.

3.2.2.Ως προς τα υπόγεια ύδατα.

Στην παρ. 8.13.3., «Υπόγεια ύδατα» του Παραρτήματος 2 προβλέπεται ότι η εκάστοτε Μ.Π.Ε. θα πρέπει να περιέχει::

«8.13.3.1. Περιγραφή των υδρογεωλογικών χαρακτηριστικών της περιοχής μελέτης με στοιχεία που αφορούν την έκταση και τα όρια της υδρολογικής και υδρογεωλογικής λεκάνης, τους συντελεστές εμπλουτισμού, το συνολικό όγκο υδατικών αποθεμάτων, τις αναμενόμενες στάθμες και τα σημεία εκφόρτισης του υπόγειου υδροφορέα

8.13.3.11. Περιγραφή των υφισταμένων χρήσεων, θεσμοθετημένων και πραγματικών, των υπόγειων υδατικών πόρων

8.13.3.11.1. Παρουσίαση των διαθέσιμων ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων στους κύριους υπόγειους υδροφορείς, καθώς και σε όσους επηρεάζονται από το έργο ή τη δραστηριότητα

8.13.3.iv. Διαθέσιμες διαχρονικές μεταβολές και τάσεις εξέλιξης της ποιότητας και ποσότητας των υπόγειων υδάτων.»

Ωστόσο, σε ευθεία αντίθεση με τα ανωτέρω, στην οικεία παράγραφο της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. απουσιάζει εντελώς η περιγραφή των υφισταμένων χρήσεων, θεσμοθετημένων και πραγματικών, των υπόγειων υδατικών πόρων, των διαθέσιμων ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων των κύριων υπόγειων υδροφορέων και εν γένει των υδρογεωλογικών χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων των υπόγειων υδάτων των περιοχών υλοποίησης των συνοδών έργων της οδοποιίας πρόσβασης, παρότι το υπό κρίση έργο σκοπείται να πραγματοποιηθεί στο Υπόγειο Υδατικό Σύστημα «Σύστημα Μεθώνης» (ΕL0100120) του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Πελοποννήσου, σύμφωνα με παραδοχές της ίδιας της Μ.Π.Ε. (σελ. 462 επ.).

Έτσι, παραβιάζεται και η παρ. 9.13.3., «Ως προς τις επιπτώσεις στα υπόγεια ύδατα» του Παραρτήματος 2, σύμφωνα με την οποία:

«9.13.3.1. Περιγράφεται η συσχέτιση των φάσεων κατασκευής και λειτουργίας του έργου με την υδρογεωλογία της περιοχής επιρροής του, εστιάζοντας κυρίως στον υποκείμενο υδροφορέα ή/και στις ροές τροφοδοσίας του

9.13.3.11. Ο βαθμός ανάλυσης της εκτίμησης των επιπτώσεων στα υπόγεια ύδατα θα πρέπει να είναι ανάλογος με το βαθμό της παραπάνω συσχέτισης

9.13.3.11.1. Εκτιμώνται οι επιπτώσεις στη στάθμη των επηρεαζόμενων υδροφορέων (υποκείμενου και κατάντη) και υπολογίζεται η διαθεσιμότητα υπόγειων υδάτων, με τις ενδεχόμενες εποχικές μεταβολές της, για την τροφοδοσία των υφιστάμενων χρήσεων μετά την υλοποίηση του έργου

9.13.3.iv. Εκτιμώνται οι μεταβολές που αναμένονται λόγω του έργου στα ποιοτικά χαρακτηριστικά των επηρεαζόμενων υπόγειων υδάτων

9.13.3.v.. Προσεγγίζεται η επίδραση του έργου ή της δραστηριότητας στις τάσεις μελλοντικής εξέλιξης της ποιότητας και ποσότητας των υπόγειων υδάτων».

Από τη στιγμή, δηλαδή, που στην υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. δεν παρατίθεται κανένα από τα ως άνω προαπαιτούμενα στοιχεία των υπόγειων υδάτων της περιοχής υλοποίησης του υπό κρίση έργου, είναι αυτονόητο ότι δεν λαμβάνει χώρα ούτε και η αναγκαία αξιολόγηση – εκτίμηση των επιπτώσεών του ως προς αυτά, όπως αποδεικνύεται, άλλωστε, και από το οικείο κεφάλαιο αυτής, όπου το μόνο που αρκείται να αναφέρει όλως γενικά και αόριστα ο φορέας του έργου είναι ότι:

«Συνεπώς, δεν αναμένεται να προκύψει καμία επίπτωση στην ποιότητα των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων κατά τη διάρκεια λειτουργίας του υπό μελέτη έργου».

Αυτό όμως είναι εντελώς αναπόδεικτο, γιατί οι συγκεκριμένες λεκάνες απορροής που προβλέπονται οι οδοί πρόσβασης η έργα θεμελίωσης και τοποθέτησης Α/Γ θα αποτελέσουν ένα τροποποιημένο υδατικό σύστημα, που θα επιφέρει αλλαγές στη δίαιτα των επιφανειακών και κυρίως των υπογείων υδάτων γιατί α) θα μειωθεί δραματικά ο συντελεστής κατείσδυσης στο γεωλογικό σχηματισμό των κροκαλοπαγών Μεσσηνίας που καλύπτει το σύνολο της περιοχής των έργων που είναι σχηματισμός έντονα διαπερατός, επειδή οι εκατοντάδες τόνοι σκυροδέματος θα κλείσουν ερμητικά όλα τα στόμια και του πόρους του υπεδάφους στη ζώνη θεμελίωσης των 6 Α/Γ και περιφερειακά αυτών σε μια πολύ μεγάλη έκταση της τάξης των 10 στρεμμάτων για κάθε μια από αυτές τουλάχιστον, και β) θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην φραγή των διερχόμενων ανέμων που συνήθως μεταφέρουν και μεγάλο όγκο ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων, που θα ανακόπτονται σε όλο το εύρος της ζώνης των Α/Γ και θα μηδενίζουν την ταχύτητα τους και τη ροή τους.  Αυτό ισοδυναμεί με σημαντική αν όχι  παντελή έλλειψη ύδατος πίσω από αυτές, μείωση της κατείσδυσης των υδάτων στο υπέδαφος, αλλαγή του μικροκλίματος και αύξηση της εξατμισοδιαπνοής.  Δηλαδή μια κρίσιμη μάζα νερού χιλιάδων κυβικών μέτρων ετησίως θα απουσιάζει από την ετήσια τροφοδοσία και των εμπλουτισμό των μοναδικών υδροφόρων οριζόντων που αποθηκεύουν το νερό για τη λειτουργία των πηγών, την άρδευση και ύδρευση της περιοχής που αντιμετωπίζει ιδιαίτερα προβλήματα στην ΔΕ Κορώνης, της ΝΑης απόληξης του δήμου Πύλου Νέστορος.

Επίσης από την εμφάνιση των σημείων υδροληψίας στο σχετικό http://lmt.ypeka.gr/public_view.html του ΥΠΕΝ «θέαση» υπάρχει ενδεικτικός χάρτης με τις υδροληψίες της εγγύτερης περιοχής σε βαθμό που έχουν μέχρι σήμερα καταχωρηθεί.  Διαπιστώνεται ότι υπάρχει ένας πολύ μικρός αριθμός υδροληψιών που αποδεικνύει ότι το νερό είναι σε έλλειψη στην εγγύτερη και ευρύτερη περιοχή της ΔΕ Κορώνης και δη στην περιοχή του όρους Μαυροβούνι.  Άλλωστε η περιοχή τα τελευταία χρόνια εμφανίζει καταγεγραμμένα σοβαρά προβλήματα υδροδότησης σύμφωνα με στοιχεία της ΔΕΥΑ Πύλου – Νέστορος, λόγω και της ιδιαίτερα σημαντικής αύξησης των επισκεπτών τα τελευταία χρόνια κατά τους θερινούς μήνες.

Αποδεικνύεται, λοιπόν, έτι μία φορά ότι, πέραν όλων των άλλων, η υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. πάσχει επιστημονικής θεμελίωσης και τεκμηρίωσης, εξ ου και η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως αρνηθεί την έγκρισή της.

3.5. Παραβίαση των παρ. 8.3. «Μορφολογικά και τοπιολογικά χαρακτηριστικά» και 9.3. «Επιπτώσεις στα μορφολογικά και τοπιολογικά χαρακτηριστικά», του Παραρτήματος 2.

Σύμφωνα με την παρ. 8.3. εντός της εκάστοτε Μ.Π.Ε. θα πρέπει να:

«8.3.1. Καταγράφεται το συνολικό τοπίο αναφοράς και οι επιμέρους ενότητές του.

8.3.2. Αναφέρονται εκτάσεις που σχετίζονται με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση του Τοπίου, η οποία κυρώθηκε με το ν. 3827/2010 (Α’ 30).

8.3.3. Εντοπίζονται ενδεχόμενες τοπιολογικές εξάρσεις που συσχετίζονται με το έργο ή τη δραστηριότητα.

8.3.4. Αναφέρονται στοιχεία της σημαντικότητας και της τρωτότητας του τοπίου.».

Στην δε παρ. 9.3. προβλέπεται ότι:

«9.3.1.Εκτιμώνται και αξιολογούνται οι αλλαγές στην εικόνα της ευρύτερης περιοχής, λόγω του έργου ή της δραστηριότητας.

9.3.2. Χρησιμοποιούνται δόκιμες μέθοδοι αξιολόγησης τοπιολογικών μεταβολών και οπτικής παρείσδυσης.

9.3.3. Συγκρίνεται, μέσω κατάλληλης φωτορεαλιστικής απεικόνισης, η υφιστάμενη εικόνα του τοπίου με αυτό που ενσωματώνει το έργο ή τη δραστηριότητα για τις περιπτώσεις που επηρεάζονται κατά ουσιαστικό βαθμό στοιχεία αυξημένου μορφολογικού ή τοπιολογικού ενδιαφέροντος. Για τις άλλες περιπτώσεις καθώς και για έργα και δραστηριότητες υποκατηγορίας Α2, η φωτορεαλιστική απεικόνιση είναι προαιρετική.

9.3.4. Διερευνώνται και αξιολογούνται οι πιθανότητες διάσπασης της γραμμής του ορίζοντα και των φυσικών σχημάτων και χρωμάτων του τοπίου από την ένταξη του έργου ή της δραστηριότητας στην περιοχή, καθώς και οι νέες συνθήκες συνέχειας ή ασυνέχειας στην οργάνωσή του τοπίου.

9.3.5.Εξετάζεται η συμβατότητα των επικείμενων αλλαγών σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση του Τοπίου, η οποία κυρώθηκε με το ν. 3827/2010 (Α’ 30).».

Πλην όμως, στην υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. δεν γίνεται ούτε η δέουσα ως άνω ανάλυση των τοπιολογικών χαρακτηριστικών της περιοχής εγκατάστασης του κρινόμενου Α/Π, ούτε φυσικά και η βάσει αυτής αξιολόγηση των επιπτώσεών του ως προς αυτά.

Το σημαντικότερο όλων που αποτελεί από μόνο του μοναδικό φαινόμενο σε εγκατάσταση Αιολικού πάρκου τέτοιου μεγέθους με «Γιγαντοανεμογεννήτριες» είναι το γεγονός ότι ενώ το ύψος του όρους Μαυροβούνι είναι μεσοσταθμικά από τη βάση του μέχρι 400 μέτρα, θα έχει τις μεγαλύτερες δυνατές θηριώδεις θα τις ονομάζαμε Α/Γ που θα φθάνουν σε ύψος από τη βάση τους τα 200 μέτρα.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η αναλογία όρος προς ανεμογεννήτρια περιορίζεται στο 2/1.  Ενώ στην πλειονότητα τους η σχέση εφαρμογής και εγκατάστασης αυτών είναι τουλάχιστον 5/1.  Αποτελεί δε αυτό το γεγονός μοναδικό στα χρονικά σε περιοχή της Ευρώπης και μάλιστα σε ζώνη προστασίας Natura 2000, με τόσους παραδοσιακούς και σημαντικούς οικισμούς σε άμεση γειτνίαση στη ζώνη επιρροής του έργου.

Ο δείκτης αυτός της σχέσης Ο/Α (Όρος σε μέτρα προς ανεμογεννήτρια σε ύψος) δεν νοείται και δεν προβλέπεται να είναι μόλις  2/1 σε παράκτιες περιοχές,  γιατί έχει άμεσο αντίκτυπο στα τοπιολογικά χαρακτηριστικά και όχι μόνο.  Επίσης αποκλείει τη μοναδική κορυφογραμμή και δεσμεύει τον κρίσιμο μοναδικό υδροκρίτη του όρους Μαυροβούνι μεταξύ των άλλων.

Εξάλλου, η διαδικασία ένταξης τόσο φαραωνικών έργων στο περιβάλλον βασίζεται στην οπτική σύζευξή τους με τα τοπιολογικά στοιχεία της περιοχής εγκατάστασης, ενώ η αισθητική του τοπίου αξιολογείται σύμφωνα με τα βασικά στοιχεία του χώρου που γίνονται άμεσα αντιληπτά από τους κατοίκους της περιοχής του έργου και τους χρήστες, όπως στοιχεία του δομημένου και του φυσικού περιβάλλοντος, καθώς και τυχόν ιστορικά και πολιτιστικά στοιχεία της περιοχής.

Ωστόσο, στην υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. δεν εκτίθενται και φυσικά δεν αξιολογούνται οι αυτονόητες αρνητικές επιπτώσεις του υπό κρίση Α/Π στο τοπίο, εξ ου και αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως αρνηθεί την έγκριση της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. και για το λόγο αυτό.

3.6. Παραβίαση της παρ. 9.4., «Επιπτώσεις σχετικές με τα γεωλογικά, τεκτονικά και εδαφολογικά χαρακτηριστικά» του Κεφ. 9, αλλά και της παρ. 15.6. «Σχέδια του έργου ή της δραστηριότητας» του Παραρτήματος 2, καθώς και του Παραρτήματος 4.1.

Η μη παρουσίαση χαρακτηριστικών των διατομών της προς διάνοιξη οδοποιίας στην Μ.Π.Ε αλλά και στην από Ιουλίου 2023 Τεχνική Έκθεση Οδοποιίας, αποτελεί σοβαρότατη έλλειψη, δεδομένου ότι με την χρήση των αναλυτικών διατομών σχεδιάζεται η ζώνη κατάληψης του έργου στις οριζοντιογραφίες.

Μόνο έτσι θα ήταν δυνατό να γίνει γνωστό πως έχει σχεδιαστεί η οδός πρόσβασης και να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις των ορυγμάτων και των επιχωμάτων, δηλαδή τα προβλήματα τυχόν κατολισθήσεων και βραχοπτώσεων τα οποία θα προκαλέσουν, καθώς και η σημαντική αλλοίωση της γεωμορφολογίας και η μεταβολή του τοπίου στην περιοχή.

Λόγω δε της σημασίας των διατομών της οδοποιίας για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων υπήρχε υποχρέωση παρουσίασης χαρακτηριστικών ορυγμάτων, επιχωμάτων και ένταξης διατομών στις Μ.Π.Ε. ήδη βάσει της εγκυκλίου 37/03-10-1994 (αρ.πρωτ. ΔΜΕΟ/δ/0/1158) «Προσωρινές προδιαγραφές για μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων από οδικά έργα» και φυσικά προβλέπεται και στην ως άνω υπ’ αριθ. οικ. 170225 από 20.1.2014 Απόφαση του Υπουργού Π.Ε.Κ.Α. και δη:

(α) στο Παράρτημα 4.10, σύμφωνα με το οποίο:

«Για έργα ή δραστηριότητες της 10ης Ομάδας «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας» της υ.α.1958/2012 (Β’ 21), το περιεχόμενο της ΜΠΕ όπως καθορίζεται στα Παραρτήματα 2 και 3 της παρούσας Απόφασης διαμορφώνεται με βάση και τις ακόλουθες διαφοροποιήσεις:…

3. Στο κεφάλαιο 6 «Αναλυτική περιγραφή σχεδιασμού του έργου ή της δραστηριότητας», θα πρέπει να αναφερθούν όλα τα μεγέθη και χαρακτηριστικά του σχεδιασμού του έργου και των συνοδών του. Ειδικότερα απαιτούνται τουλάχιστον:

3.1 Αναλυτική περιγραφή των συνοδών έργων οδοποιίας, καθώς και:

3.1.1 Τυπικές διατομές.

3.1.2 Δυσμενείς διατομές, όσον αφορά στις διαφοροποιήσεις στο ανάγλυφο.

3.1.3 Μέτρα, δράσεις και παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων που έχουν ενταχθεί στο σχεδίασμά του έργου…»

(β) στην παρ. 15.6. «Σχέδια του έργου ή της δραστηριότητας» του Παραρτήματος 2 σύμφωνα με την οποία:

«Οι κατ’ ελάχιστο απαραίτητοι χάρτες και σχέδια αναφέρονται ακολούθως και θα πρέπει να συμπληρώνονται με το κατάλληλο κάθε φορά υλικό τεκμηρίωσης, είτε αυτό αφορά πρόσθετους χάρτες/σχέδια είτε προσθήκη πληροφοριών επί των παρακάτω χαρτών…

15.6  Σχέδια του έργου ή της δραστηριότητας…

15.6.3. Επιδράσεις στο ανάγλυφο (διατομές, εκσκαφές)…»

Λόγω των ανωτέρω (μη παρουσίαση διατομών, έλλειψη παρουσίασης ορυγμάτων και επιχωμάτων οδοποιίας και ζώνης κατάληψης), στην Μ.Π.Ε. γίνεται σαφής υποεκτίμηση των επιπτώσεων στη γεωμορφολογία, στην γεωφυσική ευστάθεια της περιοχής επέμβασης, αλλά και στο τοπίο, κυρίως από τα έργα οδοποιίας.  Το κρισιμότερο όλων είναι ότι απουσιάζει η αναγνωριστική γεωλογική μελέτη που είναι κρίσιμη σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία, η γεωτεχνική έρευνα και οι εργαστηριακές δοκιμές, λόγο της φύσης των πολλών ορυγμάτων και επιχωμάτων αλλά και των ασταθών γεωλογικών σχηματισμών που χαρακτηρίζονται από σειρές εφιπεύσεων (είδος ρηγματωδών φαινομένων ζωνών αστάθειας) που παρουσιάζουν έντονη διάβρωση, τεκτονισμό και καταπτώσεις στη μάζα του όπως πρόεκυψε και από τη σχετική βιβλιογραφία αλλά και την αυτοψία σε όλο το μήκος της κατασκευής των έργων και της οδού πρόσβασης σε αυτά.  

5. Παραβίαση του Παραρτήματος 3.2.1., «Προδιαγραφές Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης (ΕΟΑ) για έργα και δραστηριότητες που βρίσκονται σε περιοχή του Δικτύου Natura 2000, για την οποία δεν προβλέπονται ειδικότερες πρόνοιες προστασίας και διαχείρισης ή δεν συντρέχουν ειδικές προϋποθέσεις».

Η τελικώς υποβληθείσα από Σεπτεμβρίου 2023 Ε.Ο.Α. παραβιάζει τις εξής προβλέψεις του ως άνω Παραρτήματος 3.2.1. :

(α)την παρ. 1.1.A3. «Αποτύπωση των ανωτέρω πληροφοριών σε Χάρτες Τεκμηρίωσης», καθώς εντός της Ε.Ο.Α. απεικονίζονται ελλιπώς τα όρια των προστατευόμενων περιοχών και η εσωτερική τους χαρτογράφηση με τις κατανομές των τύπων οικοτόπων και ειδών και τα ενδιαιτήματά τους στην Περιοχή Μελέτης σε χάρτες ακατάλληλου υπόβαθρου και κλίμακας.

(β)των παρ. 1.1.B1.ii, καθώς εντός της Ε.Ο.Α. δεν γίνεται, όσον αναφορά την ΕΖΔ με την κωδική ονομασία «GR2550003 – Νήσοι Σαπιέντζα και Σχίζα, ακρωτήριο Ακρίτας», πλήρης καταγραφή ούτε των τύπων οικοτόπων του Παραρτήματος I της ΚΥΑ Η.Π.14849/853/Ε 103/4.4.2008 (ΦΕΚ Β’ 645), ιδίως ως προς την αντιπροσωπευτικότητα, την επιφάνεια και την κατάσταση διατήρησής τους ούτε των ειδών χλωρίδας και πανίδας του Παραρτήματος II της ιδίας ως άνω ΚΥΑ., ιδίως ως προς το μέγεθος και την πυκνότητα των πληθυσμών, την κατάσταση διατήρησής τους και την απομόνωσή τους.

(γ) της παρ. 1.1.Β2. «Αποτύπωση των ανωτέρω πληροφοριών σε Χάρτες Τεκμηρίωσης», καθώς εντός της Ε.Ο.Α. δεν απεικονίζονται ΚΑΘΟΛΟΥ οι κατανομές των τύπων οικοτόπων και ειδών και τα ενδιαιτήματά τους στην Περιοχή Έρευνας Πεδίου σε χάρτες κατάλληλου υπόβαθρου και κλίμακας.

(δ)της παρ. 1.2.4., καθώς εντός της Ε.Ο.Α. δεν αναφέρονται οι κύριες πιέσεις – απειλές των τύπων οικοτόπων ή/και των ειδών για τα οποία έχει χαρακτηριστεί η ως άνω περιοχή NATURA 2000 ως ΕΖΔ.

(ε) τις παρ. 2 και 3, καθώς ενώ το υπό κρίση έργο:

i. μπορεί να μειώσει το μέγεθος του πληθυσμού των ειδών ή/και να επηρεάσει το βαθμό διατήρησης των βιοτόπων τους ή/και να τους κατακερματίσει ή/και να επηρεάσει την ισορροπία μεταξύ των ειδών ή/και να επηρεάσει το βαθμό απομόνωσής τους

ii. μπορεί να προξενήσει αλλαγές σε ζωτικής σημασίας παραμέτρους (π.χ. ισορροπία θρεπτικών, υποβάθμιση του εδάφους από πιθανή διάβρωση, δυναμική των σχέσεων μεταξύ βιοτικών και αβιοτικών παραμέτρων), οι οποίες καθορίζουν το πώς λειτουργούν οι ως άνω περιοχές Natura 2000,

Το πλέον σημαντικό στην Ειδική Οικολογική αξιολόγηση είναι η μεταβολή όχι μόνο των παραγόντων της κλιματικής αλλαγής σε μια ευάλωτη ζώνη της Πυλίας όπως περιγράφεται και στην πρόσφατη μελέτη  “Υδροκλιματικά, βιοκλιματικά και γεωλογικά χαρακτηριστικά της Περιφέρειας Πελοποννήσου”, του καθηγητή κυρίου Χρήστου Ζερεφού, αλλά κυρίως της σημαντικής αλλαγής του μικροκλίματος εξαιτίας της εγκατάστασης και λειτουργίας των 6 «Γιγαντοανεμογενητριών»  που μηδενίζουν την κινητική ενέργεια του ανέμου με τις υγρές μάζες που μεταφέρει και την μετατρέπουν σε ηλεκτρική. Αυτό σημαίνει ότι βιοκλιματικά το πεδίο πίσω από τις Α/Γ θα έχει σημαντική μείωση της επιφανειακής υγρασίας κάτω από 8% στην ξηρή περίοδο, θα είναι ευάλωτο σε ανάφλεξη, δεν θα μπορέσει να υποστηρίξει την πανίδα τουλάχιστον από άποψη ύδατος η δρόσου, και βεβαίως θα προκαλέσει σημαντική εξασθένιση και πιθανή εξαφάνιση της χλωρίδας και όλων των προστατευόμενων φυτοκοινωνιών.  Δυστυχώς η παράμετρος αυτή αγνοήθηκε παντελώς, παρά τα όσα αναφέρονται στη μελέτη του ακαδημαϊκού, καθηγητή κυρίου Ζερεφού. Στην πραγματικότητα αναιρεί τη λειτουργία της ζώνης προστασίας Natura 2000 στην πράξη, με οδυνηρές μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Επίσης θα πρέπει να αναφερθεί το γεγονός που προκύπτει και στην βιβλιογραφία ότι «ανεμογεννήτριες» σε μικρότερο μέγεθος χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα σε περιοχές με χαμηλές θερμοκρασίες το χειμώνα για την προστασία από τον παγετό σε δενδρώδεις η άλλες καλλιέργειες. Δηλαδή περιστρέφονται για την ανύψωση της θερμοκρασίας της επιφάνειας του εδάφους εκεί που λειτουργούν. Ονομάζονται δε και «ανεμομείκτες».

παρ’ όλα αυτά, η Ε.Ο.Α. αποκρύπτει εσκεμμένα τα ανωτέρω δεδομένα, εξ ου και δεν προτείνει τα αναγκαία μέτρα αντιμετώπισης ή αντιστάθμισης των ως άνω σημαντικών αρνητικών επιπτώσεων.

Κατά συνέπεια, η υπό διαβούλευση Ε.Ο.Α. έχει συνταχθεί κατά παράβαση των ως άνω διατάξεων και άρα είναι παντελώς πλημμελής και έωλη επιστημονικά, εξ ου και η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως αρνηθεί την έγκρισή της.

17. Επειδή, με τα ανωτέρω δεδομένα και εν όψει των προβλέψεων του ισχύοντος, μεταγενέστερου του Ειδικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ, Αναθεωρημένου Περιφερειακού Πλαισίου Στερεάς Ελλάδας, στο οποίο ενισχύεται η προστασία των ορεινών όγκων, ιδίως του Ελικώνα, και των δασικών οικοσυστημάτων τους, η χωροθέτηση με την προσβαλλόμενη πράξη του επίδικου αιολικού σταθμού, ως νέου έργου ΑΠΕ, στη ζώνη άνω των 800 μ., η οποία αποτελεί κατ’ εξοχήν περιοχή φυσικού αποθέματος και μάλιστα εντός δασικής έκτασης, καθώς και η διάνοιξη νέας οδού, εντός δασικής και αναδασωτέας έκτασης (καμένου ελατοδάσους), έχρηζαν ειδικότερης αιτιολογίας αναφορικά με τη στάθμιση στην οποία προέβη η Διοίκηση, αφενός του οφέλους από τη δημιουργία της επίδικης μονάδας και αφετέρου του κόστους που συνεπάγεται αυτή για το περιβάλλον (πρβλ. ΣτΕ 696/2016). Συνεπώς, η προσβαλλόμενη ΑΕΠΟ, με την οποία αδειοδοτείται το επίδικο αιολικό πάρκο στην ίδια θέση με την προβλεπόμενη στην ακυρωθείσα αρχική ΑΕΠΟ, είναι ανεπαρκώς αιτιολογημένη…»).

Το άρθρο ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΡΟΠΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΙΟΛΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΘΕΣΗ «ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙ» ΛΟΓΩ ΜΗ ΑΝΑΣΤΡΕΨΙΜΩΝ ΠΕΡΙΒΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Από Μ. Αντωνόπουλο, Σύμβουλο γεωλόγο – γεωτεχνικό περιβάλλοντος. Μ.Sc. 

               Είναι γεγονός ότι τα αιολικά πάρκα αποτελούν μαγνήτη  για πολλούς επενδυτές των ΑΠΕ και ειδικά τους μεγάλους.  Το τελευταίο διάστημα παρατηρούνται μεγάλες εξαγορές και ανακατατάξεις στον πίνακα των επενδυτών.

Όλα αυτά όμως δεν είναι τυχαία. Μεγάλο ρόλο έχουν οι απανωτές αποφάσεις για απόρριψη ενστάσεων πολιτών και φιλοπεριβαλλοντικών οργανώσεων από το συμβούλιο της επικρατείας για την εγκατάσταση και λειτουργίας τους.  Ιδιαίτερο δε είναι το ενδιαφέρον σε περιοχές προστασίας Νατούρα και σε δασικές αναδασωτέες εκτάσεις.

Ας δούμε την περίπτωση στο Μαυροβούνι της νότιο δυτικής Μεσσηνίας.

Τι αναμένεται να προκύψει από την εγκατάσταση και κυρίως από την λειτουργία του Αιολικού πάρκου, στην εγγύτερη περιοχή του έργου, και αν όλα αυτά είναι αναστρέψιμα.

Ας δούμε το ανάγλυφο της περιοχής και ποια η σχέση ανάγλυφου και μεγέθους αιολικών εγκαταστάσεων. Το ανάγλυφο είναι της τάξης των 400 μέτρων από την επίπεδη βάση και ο κάθε πυλώνας η στέλεχος της ανεμογεννήτριας είναι περί τα 200 μέτρα από το σημείο στήριξης και ασφάλειας σε σχέση με το έδαφος.

Άρα δημιουργείτε η σχέση δύο προς ένα 2/1.  Πολύ αρνητική παράμετρος για τη λειτουργία της επένδυσης αφού είναι δυσανάλογο του ύψους του μικρού όρους Μαυροβούνι, με αποτέλεσμα την οπτική ρύπανση, την εναλλασσόμενη σκίαση, τον θόρυβο αλλά κυρίως την εγγύτητα του πάρκου με τις κατοικημένες ζώνες και το ανθρωπογενές και φυσικό περιβάλλον.  Όσο μεγαλύτερο ύψος έχουν οι ανεμογεννήτριες σε σχέση με το ανάγλυφο, τόσο πιο μακριά είναι ορατές και αισθητές οι μόνιμες επιπτώσεις τους.

Θα έπρεπε να υπάρχει περιορισμός ύψους και κατά συνέπεια και ισχύος γιατί μειώνεται η ανθεκτικότητα και η φέρουσα ικανότητα του όρους Μαυροβούνι αλλά και της περιοχής περιβαλλοντικά.

Οι περιβαλλοντικοί όροι που δίνονται στα αιολικά πάρκα μικρά η μεγάλα, σε μικρά η μεγάλα όρη, σε ζώνες προστασίας Νατούρα η αναδασωτέες εκτάσεις είναι παρεμφερής αν όχι πανομοιότυποι.

Και το ερώτημα είναι. Υπάρχουν παντού οι ίδιες συνθήκες και φυσικό – γεωγραφικοί παράμετροι.

Έχει αποδειχθεί σε σχετικές μελέτες ότι τα αιολικά πάρκα λειτουργούν στην πραγματικότητα ως ανεμοθραύστες. Δηλαδή εκμηδενίζουν την ταχύτητα του ανέμου, με αποτέλεσμα να μειώνετε η κινητική ενέργεια και στην ευρύτερη ζώνη πίσω από αυτά να αποσβένεται η ροή του. Είναι σαν να σταματάς ένα ποτάμι με νερό και να μειώνεις την ταχύτητα του. Τα ρευστά ακολουθούν τους ίδιους κανόνες. 

Άρα αναμένονται επιπτώσεις σημαντικότατες στο μικροκλίμα της περιοχής.

Το φαινόμενα της Ανδαλουσίας που έχει χρόνια να βρέξει μερικές φορές είναι μια κλασική περίπτωση που σχετίζεται με την έντονη παρουσία αιολικών εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας.

Ως γνωστών οι άνεμοι και ειδικά οι θυελλώδεις μεταφέρουν τεράστιες ποσότητες από υγρές μάζες ειδικότερα όταν έρχονται από ζεστές θάλασσες. 

Επίσης δημιουργούν αυξομειώσεις στην θερμοκρασία του εδάφους και αλλάζουν την πίεση της ατμόσφαιρας. Δηλαδή το βαρομετρικό από χαμηλό σε υψηλό και αντίστροφα.

Άλλη ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή είναι η δημιουργία τροποποιημένου υδατικού συστήματος, αφού υπάρχει αλλαγή στην χλωρίδα και αλλαγή της δίαιτας των επιφανειακών υδάτων μετά την τελευταία πυρκαγιά αλλά και ιδιαίτερα μετά την εγκατάσταση αυτών.

Ειδικά σε περιοχές που είναι σε κακή ποσοτική και ποιοτική κατάσταση η σε καθεστώς προστασίας. 

Γνωρίζουμε ότι η περιοχή Βασιλιτσίου Χρυσοκελλαριάς και Κορώνης στα ανατολικά πλήττονται έντονα από την ανομβρία και την λειψυδρία. Οι νέες γεωτρήσεις βγάζουν ” θάλασσα” δηλαδή υφάλμυρα ύδατα κλπ.

Τα υδατορέματα λειτουργούν μόνο με πλημμυρικές παροχές που είναι πολύ επικίνδυνες επειδή υπάρχουν πολλές καμένες και αποψιλωμένες αγροτοδασικές εκτάσεις και μεγάλη διάβρωση και αποσάθρωση των εδαφών πέριξ και στην ευρύτερη ζώνη επιρροής των αιολικών πάρκων που μπορεί να φθάσει και τα 5 με 10 χλμ σε περίπτωση που η αναλογία όρος προς ανεμογεννήτριες είναι μικρότερη του 5/1. Δηλαδή όσο μικραίνει η διαφορά τόσο πιο επικίνδυνα περιβαλλοντικά γίνονται. 

Άρα χωρίς να πρέπει να αναφερθούμε σε πολλές άλλες σοβαρές επιπτώσεις που σχετίζονται με την ζώνη προστασίας Natura 2000, για να αναπτύξουμε περισσότερα επιχειρήματα, δημιουργούνται πολλά ερωτήματα, γιατί τα μεγάλα αιολικά πάρκα μπορούν να λειτουργούν με τις ίδιες επιπτώσεις με τα μικρά και μάλιστα σε θέσεις που δεν ικανοποιούν αποδεδειγμένα περιβαλλοντικά κριτήρια η δεν έχουν γίνει μετρήσεις που να βεβαιώνουν και να αποδεικνύουν την αθωότητα τους.

Περιττό να υπογραμμίσουμε ότι ΔΕΗ στην λειτουργία των μονάδων της, έπρεπε να καταθέτει συνεχείς μετρήσεις για τα νερά και την ποιότητα της ατμόσφαιρας όπου λειτουργούσαν λιγνιτικές μονάδες η υδροηλεκτρικά έργα παραγωγής ενέργειας με μετρήσεις στην οικολογική παροχή του υδατορέματος ανάλογα με τις ετήσιες υδρομετεωρολογικές  παραμέτρους.

Σε όλες τις περιπτώσεις που εξετάστηκαν στο συμβούλιο της Επικρατείας αναφέρονται σε μη εγκατεστημένα πάρκα και όχι στη λειτουργία και εγκατάσταση νέων που εκεί αποδεικνύεται στην πράξη η συνέπεια τήρησης των όρων της ΜΠΕ και συγκεκριμένα της ΑΕΠΟ.  Γεγονός που τις περισσότερες φορές παραβιάζεται κατάφορα.

Γιατί αν όλα αυτά λειτουργούσαν με αναστρέψιμα προβλήματα και επιπτώσεις στο περιβάλλον δεν θα υπήρχαν περιβαλλοντικοί όροι και μελέτες. Άρα η περιβαλλοντική ζημιά υπάρχει. Το θέμα είναι που και πόσο, καθώς και με ποιες μετρήσεις και στοιχεία αποδεικνύεται. Επιστημονικά άρθρα, μελέτες και τεκμηρίωση υπάρχει.

Συνεπώς η περίπτωση του αιολικού του Μαυροβουνίου του Δήμου Πύλου Νέστορος είναι κραυγαλέα και μπορούν να προσβληθούν οι όροι της ΑΕΠΟ γιατί η εγγύτερη περιοχή είναι σε καθεστώς προστασίας και πολύ ιδιαίτερη περιβαλλοντικά. 

Μια προσπάθεια ανάδειξης των ιδιαίτερων περιβαλλοντικών συνθηκών και αξίας της μπορεί να γίνει καλύτερα κατανοητή από την εκπόνηση της ειδικής περιβαλλοντικής μελέτης και των νέων χωροταξικών σχεδίων.

Θα μπορούσε δε η περίπτωση του Μαυροβουνίου Μεσσηνίας, να χαρακτηρισθεί ως μοναδική στην Ελλάδα και την Ευρώπη ίσως, αν κρίνουμε από τα σχετικά μεγέθη εφαρμογής που άλλαξαν με τροποποίηση προς το δυσμενέστερο σενάριο. Δηλαδή μεγαλύτερες ανεμογεννήτριες σε μικρότερο και περιβαλλοντικά ευάλωτο χώρο, όπως είναι οι αναδασωτέες εκτάσεις, η ζώνη Νατούρα και το τροποποιημένο υδατικό σύστημα.

Σε κάθε περίπτωση τα αιολικά δεν έχουν το ίδιο μέγεθος επιπτώσεων σε σχέση με άλλες ΑΠΕ. Πρόκειται για μηδαμινά έως αρνητικά οφέλη από την εγκατάσταση και λειτουργίας τους, σε θέσεις όπως οι πανέμορφες μοναδικές νοτιοδυτικές ακτές της Μεσσηνίας.  Λειτουργούν επίσης ως τροχοπέδη με ανασταλτικό χαρακτήρα για την περαιτέρω ανάπτυξη του ποιοτικού τουρισμού, εκτοπίζοντας τα θέλγητρα του τόπου μας και μειώνοντας τους οικονομικούς πόρους των κατοίκων. 

Αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι δεν τοποθετούνται εκεί που υπάρχουν δάση, αλλά εκεί που καίγονται. Δηλαδή όπου υπάρχουν δημόσιες δασικές η ακόμα και αναδασωτέες εκτάσεις και γενικά όχι σε ιδιωτικές εκτάσεις που έχουν καλλιέργειες η είναι χέρσες.

Συνεπώς τα ενεργειακά οφέλη από το αποτύπωμα του άνθρακα λόγω ρύπων εκμηδενίζονται από την απουσία των δέντρων που κάηκαν η αποψιλώθηκαν. 

Ας θυμόμαστε ότι στην φύση δεν υπάρχουν ανταμοιβές παρά μόνο συνέπειες.

Το άρθρο Αιολικές υπερβάσεις στην Μεσσηνία. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Νέα δεδομένα δημιουργούνται με την κλιματική προσαρμογή που απαιτείται για το 2030.  Η αύξηση των τιμών ενέργειας σε συνδυασμό με τα συγκοινωνιακά ζητήματα που υπάρχουν στις σύγχρονες πόλεις επαναπροσδιορίζουν τους στόχους μας στα κλιματικά συμβόλαια και στη σχέση μας με τους δημότες.

Η Καλαμάτα είναι βεβαίως μια από τις γρηγορότερα εξελισσόμενες σύγχρονες πόλεις με έμφαση στους συγκοινωνιακούς κόμβους, το λιμάνι, το αεροδρόμιο, το υδατοδρόμιο, τους αυτοκινητόδρομους και τις υποδομές για οχήματα σταθερής τροχιάς.

Υπάρχει όμως και έντονος προβληματισμός για θέσεις στάθμευσης, ανυπαρξία χώρων, στενοί δρόμοι και σοκάκια, κυκλοφοριακή συμφόρηση και δυσκολία μετακίνησης σε συνδυασμό με υψηλή επικινδυνότητα στο οδικό δίκτυο.  

Μια νέα συγκοινωνιακή μελέτη δύσκολα θα έφερνε οριστικές λύσεις και καθαρά περιβαλλοντικά αποτελέσματα. 

Ο στόχος σήμερα είναι μονόδρομος. Αφήνουμε το αυτοκίνητο και χρησιμοποιούμε μέσα μαζικής μεταφοράς με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και μηδενικούς ρύπους.

Στην κατεύθυνση αυτή προτάθηκε πρόσφατα στο ΔΣ του Δήμου Καλαμάτας η εκπόνηση περιβαλλοντικής προμελέτης προέγκρισης χωροθέτησης ενός τέτοιου μέσου και δραστηριότητας.

Η μελέτη θα περιλαμβάνει τον αρχικό σχεδιασμό στην υφιστάμενη γραμμή του ΟΣΕ από αεροδρόμιο έως υδατοδρόμιο, και σε δεύτερη φάση την επέκταση της γραμμής στον άξονα της Ναυαρίνου μέχρι το ξενοδοχείο Φιλοξένια και προς βορρά μέχρι την κεντρική αγορά, στη θέση του νότιου πάρκινγκ, στην καρδιά δηλαδή της πόλης. Από εκεί πας παντού με αφετηρία τον σταθμό των ΚΤΕΛ. 

Τα μέσα που θα χρησιμοποιηθούν θα είναι σε μέγεθος μικρών λεωφορείων και ηλεκτρικά με επαναφορτιζόμενες μπαταρίες όπως ακριβώς τα σύγχρονα ηλεκτρικά οχήματα. Η παροχή θα είναι από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ο φορέας διαχείρισης των γραμμών θα είναι το Αστικό ΚΤΕΛ Καλαμάτας στα πρότυπα των γραμμών εκμετάλλευσης των αστικών λεωφορείων σήμερα.  Ενδέχεται να συμμετέχουν και άλλοι φορείς. 

Ήδη η σημερινή διοίκηση κατόπιν συζητήσεων έχει ενδιαφερθεί για μια τέτοια νέα προοπτική, εκφράζοντας το ενδιαφέρον της.

Το ίδιο ανέφερε στο πρόσφατο ΔΣ ο δήμαρχος Καλαμάτας κύριος Βασιλόπουλος κατόπιν της πρότασης που κατατέθηκε από τον ανεξάρτητο δημοτικό σύμβουλο και Γεωτεχνικό περιβάλλοντος κ. Μιχάλη Αντωνόπουλο.

Σε κάθε περίπτωση η λειτουργία μια τέτοιας γραμμής ενός ιδιαίτερα φιλικού μέσου μεταφοράς είναι απόλυτα εφικτή και ιδανική για μια πόλη σαν την Καλαμάτα. 

Θα λύσει πολλαπλά συγκοινωνιακά ζητήματα. Θα τύχει άμεσης εκμετάλλευσης από το αστικό ΚΤΕΛ και αποδοχής από το σύνολο των δημοτών αλλά και των δημοτικών παρατάξεων.

Η χρηματοδότηση είναι δεδομένη απο το ταμείο ανάκαμψης για την επέκταση των γραμμών. Όσο αναφορά τις αρχικές δαπάνες λειτουργίας και αναβάθμισης του υφιστάμενου δικτύου του ΟΣΕ, θα καλυφθούν από τους πόρους της κλιματικά ουδέτερης πόλης και επιχορήγησης του δήμου για την λειτουργία των νέων γραμμών του αστικού ΚΤΕΛ. 

Η μεγαλύτερη συνεπώς πρόκληση για την Καλαμάτα του 2030.

Το άρθρο Η νέα γραμμή τραμ και η κλιματικά ουδέτερη Καλαμάτα εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Αντιπλημμυρικά έργα: “Αποκλειστικά επιστημονικά και όχι πολιτικά τα κριτήρια για να γνωμοδοτήσουμε ως Δημοτικό Συμβούλιο για το μέλλον της πόλης μας”

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής έχουν ήδη επηρεάσει ολόκληρο τον πλανήτη, καθώς βρισκόμαστε όλο και πιο συχνά αντιμέτωποι με ακραίες καιρικές συνθήκες όπως η ξηρασία, η υπερβολική ζέστη, οι δυνατές βροχές, οι πλημμύρες και οι κατολισθήσεις. Άλλες συνέπειες της ραγδαίας κλιματικής αλλαγής είναι η αύξηση της στάθμης της θάλασσας, η μείωση των υδατικών αποθεμάτων στην ξηρά, η οξύνιση των θαλασσών και η απώλεια βιοποικιλότητας. Προκειμένου να περιοριστεί η παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου – όριο που η Διακυβερνητική Επιτροπή για την κλιματική αλλαγή κρίνει ως ασφαλές – κρίνεται αναγκαία η επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως τα μέσα του 21ου αιώνα.

“Στους στόχους αυτούς για τον δήμο Καλαμάτας, έχει προταθεί η αξιοποίηση των μεγάλων απορροών του Ταϋγέτου αλλά και των σημαντικών πηγών του Πηδήματος και του Αγίου Φλώρου, που δίνουν την ευκαιρία για τη δημιουργία φραγμάτων, τεχνητών λιμνών και υδάτινων πάρκων”.

Η κατανάλωση ενέργειας για ύδρευση, θα γίνεται με μηδενικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, λόγω της υδροκίνησης καθώς και της συγκράτησης των υδάτων που ενισχύουν αειφόρα το φυσικό περιβάλλον χωρίς τις εκπομπές ρύπων. Η διατήρηση της βιοποικιλότητας και η ενίσχυση των δασικών εκτάσεων απορροφούν εκατοντάδες τόνους διοξειδίου του άνθρακα. Γεγονός που σταθεροποιεί η καθυστερεί σημαντικά την αύξηση της θερμοκρασίας στην ευρύτερη περιοχή. Όσον αναφορά τα ύδατα είναι σημαντικό να επισημάνουμε προτάσεις για την πλήρη αξιοποίηση και εκμετάλλευση τους μέσω της ανακύκλωσης και της επαναχρησιμοποίησης. Επίσης όπως αναφέραμε με συνεχείς παρεμβάσεις θα πρέπει τα πλεονάζοντα ύδατα της πλημμυρικής παροχής να μένουν σε λεκάνες ανάσχεσης η φράγματα και λιμενοδεξαμενές προκείμενου να κάνουμε αποθήκευση και τεχνητό εμπλουτισμό και να καθυστερούν να φτάσουν στην θάλασσα.
Η επάρκεια του Νέδοντα και κατ’ επέκταση η επάρκεια της περιβαλλοντικής μελέτης των αντιπλημμυρικών έργων είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό θέμα για το δήμο Καλαμάτας.

“Οι μελέτες αυτού του αντικειμένου απαιτούν διερεύνηση σε βάθος και εξειδικευμένα κριτήρια και μοντέλα προσομοίωσης. Κρίνονται αποκλειστικά από επιστημονικά και όχι πολιτικά κριτήρια για να γνωμοδοτήσουμε με ασφάλεια ως ΔΣ για το μέλλον της πόλης μας”.

Η σημαντικότερη παράμετρος στην ΜΠΕ που θα έπρεπε να εξεταστεί είναι η απώλεια υδατικών αποθεμάτων στο υπέδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα της πεδινής ζώνης της Καλαμάτας και της λεκάνης του Νέδοντα, λόγω ταχείας μεταφοράς του νερού στη θάλασσα. Αποτέλεσμα είναι το έλλειμμα αυτό σε μια ήδη υποβαθμισμένη ζώνη που είναι στο κόκκινο λόγω έλλειψης νερού να μετατραπεί σε μείζον περιβαλλοντικό ζήτημα από την εισχώρηση του θαλάσσιου νερού στο υπέδαφος της Καλαμάτας, προκειμένου να ισορροπήσει την αλλαγή που θα επιφέρει το άνοιγμα και η διεύρυνση του Νέδοντα.

Όλα αυτά θα έχουν άμεσες αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής, με αύξηση της αλατότητας, ταπείνωση της στάθμης του υδροφόρου ορίζοντα, μείωση και υποβάθμιση της αγροτικής παραγωγής, αλάτωση των εδαφών, αλλαγή σε χλωρίδα και πανίδα, ερημοποίηση και πολλά άλλα.

“Προφανώς θα πρέπει να προταθεί η λύση που έχει εξετάσει ήδη η δημοτική αρχή με την εισήγηση για την κατασκευή φράγματος στην περιοχή της Αρτεμισίας, όπως προσδιορίζεται στην αναγνωριστική υδρογεωλογική έκθεση που κατατέθηκε για την εξομάλυνση των επιπτώσεων και έγινε αποδεκτή με ενδιαφέρον ως εναλλακτική πρόταση από τον κύριο Καρνέση υπεύθυνο του φορέα υλοποίησης του έργου από το ΥΠΕΚΑ”.

Ο ίδιος μου ζήτησε να του αποστείλουμε την σχετική υδρογεωλογική έκθεση που προτείναμε στη συνάντηση που έγινε πριν ένα χρόνο στο δημαρχείο με αντικείμενο την ΜΠΕ, και την αποδοχή της πρότασης με τη σύμφωνη γνώμη των παρατάξεων του δημοτικού συμβουλίου.

Στην υδρογεωλογική έκθεση προσδιορίζεται με μεγάλη σαφήνεια ότι ένα ποσοστό της τάξης του 20% του συνολικού όγκου των νερών της πλημμυρικής παροχής είναι αυτό που δεν επαρκεί να διέλθει από τη σημερινή διατομή του χειμάρρου”.

Αν λοιπόν αυτή τη ποσότητα, την κρατήσουμε και την αποθηκεύσουμε με ένα μικρό φράγμα στην περιοχή Αρτεμισίας που διέρχεται και ο κύριος όγκος των υδάτων της λεκάνης απορροής, δεν θα δημιουργηθεί το παραμικρό πρόβλημα πλημμύρας. Επιπροσθέτως θα έχουμε πολλές θετικές επιπτώσεις και ελάχιστες ίσως και μηδενικές αρνητικές. Δηλαδή τεχνητό εμπλουτισμό των υδροφόρων στρωμάτων, λεκάνη κατάκλισης για αναψυχή και δραστηριότητες περιβάλλοντος, ποσότητες για άρδευση και ύδρευση ακόμα και της Καλαμάτας με φυσική ροή. Δυνατότητα παραγωγής ενέργειας και πολλά άλλα.

Με δυσκολία θα βρούμε μη αναστρέψιμες αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε ένα τόσο σημαντικό αναπτυξιακό έργο για τον Ταΰγετο και το δήμο Καλαμάτας.
Ακόμα και αρνητικές επιπτώσεις που σχετίζονται με οικονομικά μεγέθη και κριτήρια κατασκευής και λειτουργίας του υδραυλικού έργου κατασκευής ταμιευτήρα εμπλουτισμού – άρδευσης – ύδρευσης.

“Συνεπώς η πρόταση κατασκευής του φράγματος ανοίγει το δρόμο για την διάσωση της Καλαμάτας και την απαλλαγή της από το φόβο της πλημμύρας”.

Επίσης τα άλλα γειτονικά υδατορέματα θα μπορούν να διευθετηθούν ανάλογα, μέσα από την υφιστάμενη κοίτη του χειμάρρου, όταν δεν μπορούν να εκφορτιστούν από τη δική τους που είναι ήδη διευθετημένη και διέρχονται από τον αστικό ιστό.
Η αναπτυξιακή προοπτική του τόπου μας προχωρά μέσα από σύγχρονα έργα υποδομής που προσαρμόζονται στις απαιτήσεις της κλιματικής αλλαγής και της ενεργειακής και επισιτιστικής κρίσης που απειλεί το σημερινό άνθρωπο.

Το άρθρο Η πρόταση κατασκευής φράγματος ανοίγει το δρόμο για τη διάσωση της Καλαμάτας και την απαλλαγή της από το φόβο της πλημμύρας εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Η αναστροφή των αρνητικών περιβαλλοντικών εξελίξεων συζήτηθηκε πρόσφατα στην ετήσια συνάντηση του ευρωπαϊκού προγράμματος Sustain Olive, στα  Χανιά, μεταξύ 21 εταίρων από όλες σχεδόν τις Μεσογειακές χώρες. Στη συνάντηση συμμετείχε και ο πρόεδρος του ΑΣ Καλαμάτας Γεωλόγος – γεωτεχνικός περιβάλλοντος, επιστημονικός σύμβουλος Μιχαήλ Αντωνόπουλος.

Αναφέρθηκε ότι οι ακραίες καιρικές συνθήκες επηρεάζουν βέβαια και την Ελλάδα, αλλά η περίπτωση της Ισπανίας ξεχωρίζει διότι παράγει περίπου το 50% της παγκόσμιας σοδειάς ελιών, αλλά και πλήττεται από το δεύτερο κύμα καύσωνα φέτος. Ήδη προβλεπόταν πως η παραγωγή φέτος θα αυξηθεί μόλις κατά 28% σε σχέση με το 2022, καταγράφοντας τη μικρότερη βελτίωση της τελευταίας δεκαετίας περίπου.

Το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου προέβλεψε ότι η ισπανική παραγωγή θα ανέλθει στους 850,000 τόνους έναντι του μέσου όρου των 1,3 εκατ. τόνων. Πέρυσι, η παραγωγή έφτασε μόλις στους 660.000 τόνους. Ακόμη πιο προβληματικό είναι το γεγονός ότι η πρόβλεψη αυτή δημοσιεύθηκε πριν το τρέχον κύμα του καύσωνα.

Παράγοντες της βιομηχανίας ανησυχούν ότι η παραγωγή ενδέχεται να συρρικνωθεί περαιτέρω λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, που φτάνουν έως και 43 βαθμούς αυτή την εβδομάδα, καθώς τα δέντρα ρίχνουν τους άγουρους καρπούς προκειμένου να διατηρήσουν την υγρασία.  

Το σημαντικότερο από όλα είναι ότι μαζί με τη μείωση των αποθεμάτων σε ελαιόλαδο μειώνεται εξίσου και η αποθηκευτικότητα του νερού στους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες και στις μεγάλες επιφανειακές υδατοδεξαμενές των χωρών της Μεσογείου . 

Επειδή όμως η γενικότερη τάση του Μεσογειακού κλίματος την τρέχουσα περίοδο προβλέπει λίγα διαστήματα από πολύ έντονες βροχοπτώσεις η μεγαλύτερα από πολύ μικρές, αναμένεται η επιμήκυνση των δυσμενών καιρικών φαινομένων και των επιπτώσεων αυτών σε όλες σχεδόν τις καλλιέργειες.

Επιπροσθέτως είναι δεδομένη η αύξηση στην κατανάλωση υδάτινων πόρων για μια σειρά από λόγους με κυριότερο αυτόν της αύξηση της εξατμισοδιαπνοής.

Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε ότι μεγάλες εκτάσεις με ελαιόδεντρα στην Ισπανία εγκαταλείπονται με προοπτική αλλαγή χρήσης ιδιαίτερα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη αλλαγή στην εξέλιξη των ατμοσφαιρικών φαινομένων.

Δεδομένου όμως ότι οι σοδειές αναμένεται να συρρικνωθούν στην Ισπανία, αλλά και την Ιταλία και την Πορτογαλία, είναι πιθανό πως θα υπάρξει έλλειψη στα ράφια και συνεπώς περαιτέρω άνοδος των τιμών. Οι τιμές χονδρικής έχουν ήδη διπλασιαστεί από την αρχή του 2022.

Ένα ακόμη πρόβλημα που ανακύπτει είναι ότι η φθινοπωρινή σοδειά θα είναι έτοιμη το νωρίτερο τον Νοέμβριο, ενώ η περυσινή παραγωγή αναμένεται να έχει εξαντληθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο εάν συνεχίσει να υπάρχει το ίδιο επίπεδο κατανάλωσης. 

Επίσης τα  ώριμα φρούτα μπορεί να καούν. Υπάρχει σίγουρα ανησυχία για την παραγωγή της βιομηχανικής ντομάτας.

«Θα δούμε μια δύσκολη κατάσταση τους επόμενους μήνες. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η βιομηχανία του ελαιολάδου βρίσκεται σε κρίση. Παρότι οι τιμές είναι πολύ ψηλά, κανείς δεν πλουτίζει από την καταστροφή ή την αλλαγή στο φυσικό περιβάλλον».

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο Καύσωνας και ελαιοκαλλιέργεια. Κανείς δεν πλουτίζει από την καταστροφή στο περιβάλλον. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.