Γιατί η απόφαση είναι σκανδαλώδης

Η ίδια η ΑΕΠΟ αναγνωρίζει ότι το έργο χωροθετείται εντός της περιοχής Natura 2000 (GR2110006 «Κοιλάδα Αχελώου και Όρη Βάλτου»), σε Ζώνη Ειδικής Προστασίας για σπάνια είδη ορνιθοπανίδας. Παρ’ όλα αυτά, το Υπουργείο παρουσιάζει την κατάκλυση δασών, γης και βιοτόπων ως «αναβάθμιση» και «ανάπτυξη».

Οι αρνητικές γνωμοδοτήσεις κρίσιμων φορέων – Περιφέρειας Ηπείρου, Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, Δήμων Γ. Καραϊσκάκη και Αμφιλοχίας, Διευθύνσεων Δασών και Υδάτων, ΟΦΥΠΕΚΑ – αγνοήθηκαν. Αντί το κράτος να υπερασπιστεί το δημόσιο συμφέρον, έδρασε σαν διεκπεραιωτής των αιτημάτων μιας ιδιωτικής εταιρείας.

Τοπικές λιχουδιές

Περαιτέρω, πολλές υπηρεσίες δήλωσαν ότι «αδυνατούν να γνωμοδοτήσουν» λόγω ελλείψεων στη μελέτη. Αντί να απαιτηθούν ουσιαστικές διορθώσεις, η Κυβέρνηση προχώρησε κανονικά, επιλέγοντας να αγνοήσει τα ίδια της τα πρωτόκολλα. Οι πολίτες που συμμετείχαν στη διαβούλευση και είπαν ένα ηχηρό «όχι» αντιμετωπίστηκαν σαν εμπόδιο που έπρεπε να παρακαμφθεί.

Επιπλέον, πρέπει να τονιστεί ότι ο Αχελώος βρίσκεται ήδη σε κατάσταση υδροηλεκτρικού κορεσμού. Σήμερα λειτουργούν πέντε μεγάλα φράγματα (Καστράκι, Κρεμαστά, Στράτος Ι και ΙΙ, Δαφνοζωνάρα ) και δύο ακόμη βρίσκονται υπό κατασκευή ή αδειοδότηση (Συκιά, και Μεσοχώρα). Είναι αδιανόητο να συνεχίζεται αυτή η αλυσίδα καταστροφής ενός μοναδικού ποταμιού, που έχει μετατραπεί σε ενεργειακό πειραματόζωο, αγνοώντας τις αρχές της αειφορίας και της ισόρροπης διαχείρισης των υδάτων.

Και βέβαια, η στάση του Δήμου Αργιθέας δεν μπορεί να μείνει ασχολίαστη: ενώ η μεγάλη πλειοψηφία των παραποτάμιων κατοίκων είπε «όχι», ο Δήμος γνωμοδότησε «ναι». Υπέρ ποίων συμφερόντων; Με ποια ανταλλάγματα; Η τοπική αυτοδιοίκηση δεν υπάρχει για να υπογράφει την καταδίκη του τόπου αλλά για να προστατεύει την κοινωνία.

Γιατί δεν πρέπει να κατασκευαστεί το φράγμα

Το έργο δεν φέρνει ανάπτυξη· φέρνει καταστροφή.

·         Οι κάτοικοι δεν κερδίζουν τίποτα. Αντίθετα, θα χάσουν γη, χωράφια, περιουσίες, μνήμες και το φυσικό τους περιβάλλον.

·         Η «αναβάθμιση οδικού δικτύου» είναι κοροϊδία. Δεν πρόκειται για αυτοκινητόδρομους ή σοβαρές συνδέσεις αλλά για εργοταξιακούς δρόμους που θα εξυπηρετούν μόνο την εταιρεία.

·         Ενεργειακά το έργο είναι ασύμφορο. Η απόδοση δεν δικαιολογεί την τεράστια περιβαλλοντική ζημιά. Αντί για φαραωνικά φράγματα, η χώρα χρειάζεται αποκεντρωμένες ΑΠΕ, με σεβασμό στο τοπίο και στην κοινωνία.

·         Οι φυσικές άμυνες χάνονται. Το φράγμα δεν θα προστατεύσει από πλημμύρες· αντίθετα, καταστρέφει την ισορροπία της κοίτης και αυξάνει τους κινδύνους για τις τοπικές κοινότητες.

Πώς πρέπει να αναπτυχθεί η Κοιλάδα του Αχελώου

Η Κοιλάδα του Αχελώου δεν έχει ανάγκη από τσιμέντο αλλά από όραμα. Ένα σχέδιο που θα στηρίζεται στη μοναδικότητα του τόπου:

·         Στα πέτρινα γεφύρια, στα αρχαία μνημεία, τα βυζαντινά μνημεία και τα μοναστήρια, που μπορούν να γίνουν κόμβοι πολιτιστικών διαδρομών.

·         Στις όμορφες παραλίες του Αχελώου, που έκαναν γνωστή την περιοχή σε όλη την Ελλάδα και μπορούν να αποτελέσουν κέντρο ήπιου τουρισμού.

·         Στα βουνά, τα φαράγγια και τα δάση, που προσφέρονται για πεζοπορικό τουρισμό, αθλητικές δραστηριότητες και περιβαλλοντική εκπαίδευση.

·         Στην αγροδιατροφική ταυτότητα της περιοχής, με αμπελώνες, μελισσοκομία και τοπικά προϊόντα, που μπορούν να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας και εισόδημα.

·         Στην καινοτομία: σύγχρονα κέντρα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, αγροδιατροφικής έρευνας και πράσινης τεχνολογίας που θα κρατήσουν τους νέους στον τόπο τους.

Αυτό είναι το μέλλον που αξίζει στην Κοιλάδα· ένα μέλλον που θα αναδεικνύει τη φύση, την ιστορία και τους ανθρώπους της. Ένα μέλλον που θα χτίζεται πάνω στη ζωή, όχι στην καταστροφή.

Η Πρωτοβουλία θα προσφύγει άμεσα στο Συμβούλιο της Επικρατείας και στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα κινητοποιήσει πολίτες, φορείς, την επιστημονική κοινότητα, τα κόμματα και τις οικολογικές οργανώσεις, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Ο Αχελώος και η Κοιλάδα του δεν είναι ιδιοκτησία εταιρειών ούτε καμίας κυβέρνησης. Είναι το ποτάμι της ζωής μας, η ψυχή του τόπου μας. Και αυτή την ψυχή δεν θα την αφήσουμε να την πνίξουν κάτω από το τσιμέντο.

«Καλούμε κάθε πολίτη, κάθε φορέα, κάθε συλλογικότητα, κόμμα ή οικολογική οργάνωση να σταθεί στο πλευρό μας. Η Κοιλάδα του Αχελώου δεν είναι υπόθεση ενός χωριού ή μιας περιοχής· είναι υπόθεση όλης της Ελλάδας. Αν χαθεί, χάνεται μαζί του ένα κομμάτι της ιστορίας, της φύσης και της ψυχής μας. Σήμερα είναι η Κοιλάδα του Αχελώου· αύριο μπορεί να είναι ο τόπος του καθενός μας. Μην αφήσουμε το έγκλημα να ολοκληρωθεί» καταλήγει.

Πηγή: www.epiruspost.gr

Το άρθρο Σφοδρές αντιδράσεις και προσφυγή στο ΣτΕ για το υδροηλεκτρικό στο Αυλάκι. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Από Μ. Αντωνόπουλο, Σύμβουλο γεωλόγο – γεωτεχνικό περιβάλλοντος. Μ.Sc. 

               Είναι γεγονός ότι τα αιολικά πάρκα αποτελούν μαγνήτη  για πολλούς επενδυτές των ΑΠΕ και ειδικά τους μεγάλους.  Το τελευταίο διάστημα παρατηρούνται μεγάλες εξαγορές και ανακατατάξεις στον πίνακα των επενδυτών.

Όλα αυτά όμως δεν είναι τυχαία. Μεγάλο ρόλο έχουν οι απανωτές αποφάσεις για απόρριψη ενστάσεων πολιτών και φιλοπεριβαλλοντικών οργανώσεων από το συμβούλιο της επικρατείας για την εγκατάσταση και λειτουργίας τους.  Ιδιαίτερο δε είναι το ενδιαφέρον σε περιοχές προστασίας Νατούρα και σε δασικές αναδασωτέες εκτάσεις.

Ας δούμε την περίπτωση στο Μαυροβούνι της νότιο δυτικής Μεσσηνίας.

Τι αναμένεται να προκύψει από την εγκατάσταση και κυρίως από την λειτουργία του Αιολικού πάρκου, στην εγγύτερη περιοχή του έργου, και αν όλα αυτά είναι αναστρέψιμα.

Ας δούμε το ανάγλυφο της περιοχής και ποια η σχέση ανάγλυφου και μεγέθους αιολικών εγκαταστάσεων. Το ανάγλυφο είναι της τάξης των 400 μέτρων από την επίπεδη βάση και ο κάθε πυλώνας η στέλεχος της ανεμογεννήτριας είναι περί τα 200 μέτρα από το σημείο στήριξης και ασφάλειας σε σχέση με το έδαφος.

Άρα δημιουργείτε η σχέση δύο προς ένα 2/1.  Πολύ αρνητική παράμετρος για τη λειτουργία της επένδυσης αφού είναι δυσανάλογο του ύψους του μικρού όρους Μαυροβούνι, με αποτέλεσμα την οπτική ρύπανση, την εναλλασσόμενη σκίαση, τον θόρυβο αλλά κυρίως την εγγύτητα του πάρκου με τις κατοικημένες ζώνες και το ανθρωπογενές και φυσικό περιβάλλον.  Όσο μεγαλύτερο ύψος έχουν οι ανεμογεννήτριες σε σχέση με το ανάγλυφο, τόσο πιο μακριά είναι ορατές και αισθητές οι μόνιμες επιπτώσεις τους.

Θα έπρεπε να υπάρχει περιορισμός ύψους και κατά συνέπεια και ισχύος γιατί μειώνεται η ανθεκτικότητα και η φέρουσα ικανότητα του όρους Μαυροβούνι αλλά και της περιοχής περιβαλλοντικά.

Οι περιβαλλοντικοί όροι που δίνονται στα αιολικά πάρκα μικρά η μεγάλα, σε μικρά η μεγάλα όρη, σε ζώνες προστασίας Νατούρα η αναδασωτέες εκτάσεις είναι παρεμφερής αν όχι πανομοιότυποι.

Και το ερώτημα είναι. Υπάρχουν παντού οι ίδιες συνθήκες και φυσικό – γεωγραφικοί παράμετροι.

Έχει αποδειχθεί σε σχετικές μελέτες ότι τα αιολικά πάρκα λειτουργούν στην πραγματικότητα ως ανεμοθραύστες. Δηλαδή εκμηδενίζουν την ταχύτητα του ανέμου, με αποτέλεσμα να μειώνετε η κινητική ενέργεια και στην ευρύτερη ζώνη πίσω από αυτά να αποσβένεται η ροή του. Είναι σαν να σταματάς ένα ποτάμι με νερό και να μειώνεις την ταχύτητα του. Τα ρευστά ακολουθούν τους ίδιους κανόνες. 

Άρα αναμένονται επιπτώσεις σημαντικότατες στο μικροκλίμα της περιοχής.

Το φαινόμενα της Ανδαλουσίας που έχει χρόνια να βρέξει μερικές φορές είναι μια κλασική περίπτωση που σχετίζεται με την έντονη παρουσία αιολικών εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας.

Ως γνωστών οι άνεμοι και ειδικά οι θυελλώδεις μεταφέρουν τεράστιες ποσότητες από υγρές μάζες ειδικότερα όταν έρχονται από ζεστές θάλασσες. 

Επίσης δημιουργούν αυξομειώσεις στην θερμοκρασία του εδάφους και αλλάζουν την πίεση της ατμόσφαιρας. Δηλαδή το βαρομετρικό από χαμηλό σε υψηλό και αντίστροφα.

Άλλη ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή είναι η δημιουργία τροποποιημένου υδατικού συστήματος, αφού υπάρχει αλλαγή στην χλωρίδα και αλλαγή της δίαιτας των επιφανειακών υδάτων μετά την τελευταία πυρκαγιά αλλά και ιδιαίτερα μετά την εγκατάσταση αυτών.

Ειδικά σε περιοχές που είναι σε κακή ποσοτική και ποιοτική κατάσταση η σε καθεστώς προστασίας. 

Γνωρίζουμε ότι η περιοχή Βασιλιτσίου Χρυσοκελλαριάς και Κορώνης στα ανατολικά πλήττονται έντονα από την ανομβρία και την λειψυδρία. Οι νέες γεωτρήσεις βγάζουν ” θάλασσα” δηλαδή υφάλμυρα ύδατα κλπ.

Τα υδατορέματα λειτουργούν μόνο με πλημμυρικές παροχές που είναι πολύ επικίνδυνες επειδή υπάρχουν πολλές καμένες και αποψιλωμένες αγροτοδασικές εκτάσεις και μεγάλη διάβρωση και αποσάθρωση των εδαφών πέριξ και στην ευρύτερη ζώνη επιρροής των αιολικών πάρκων που μπορεί να φθάσει και τα 5 με 10 χλμ σε περίπτωση που η αναλογία όρος προς ανεμογεννήτριες είναι μικρότερη του 5/1. Δηλαδή όσο μικραίνει η διαφορά τόσο πιο επικίνδυνα περιβαλλοντικά γίνονται. 

Άρα χωρίς να πρέπει να αναφερθούμε σε πολλές άλλες σοβαρές επιπτώσεις που σχετίζονται με την ζώνη προστασίας Natura 2000, για να αναπτύξουμε περισσότερα επιχειρήματα, δημιουργούνται πολλά ερωτήματα, γιατί τα μεγάλα αιολικά πάρκα μπορούν να λειτουργούν με τις ίδιες επιπτώσεις με τα μικρά και μάλιστα σε θέσεις που δεν ικανοποιούν αποδεδειγμένα περιβαλλοντικά κριτήρια η δεν έχουν γίνει μετρήσεις που να βεβαιώνουν και να αποδεικνύουν την αθωότητα τους.

Περιττό να υπογραμμίσουμε ότι ΔΕΗ στην λειτουργία των μονάδων της, έπρεπε να καταθέτει συνεχείς μετρήσεις για τα νερά και την ποιότητα της ατμόσφαιρας όπου λειτουργούσαν λιγνιτικές μονάδες η υδροηλεκτρικά έργα παραγωγής ενέργειας με μετρήσεις στην οικολογική παροχή του υδατορέματος ανάλογα με τις ετήσιες υδρομετεωρολογικές  παραμέτρους.

Σε όλες τις περιπτώσεις που εξετάστηκαν στο συμβούλιο της Επικρατείας αναφέρονται σε μη εγκατεστημένα πάρκα και όχι στη λειτουργία και εγκατάσταση νέων που εκεί αποδεικνύεται στην πράξη η συνέπεια τήρησης των όρων της ΜΠΕ και συγκεκριμένα της ΑΕΠΟ.  Γεγονός που τις περισσότερες φορές παραβιάζεται κατάφορα.

Γιατί αν όλα αυτά λειτουργούσαν με αναστρέψιμα προβλήματα και επιπτώσεις στο περιβάλλον δεν θα υπήρχαν περιβαλλοντικοί όροι και μελέτες. Άρα η περιβαλλοντική ζημιά υπάρχει. Το θέμα είναι που και πόσο, καθώς και με ποιες μετρήσεις και στοιχεία αποδεικνύεται. Επιστημονικά άρθρα, μελέτες και τεκμηρίωση υπάρχει.

Συνεπώς η περίπτωση του αιολικού του Μαυροβουνίου του Δήμου Πύλου Νέστορος είναι κραυγαλέα και μπορούν να προσβληθούν οι όροι της ΑΕΠΟ γιατί η εγγύτερη περιοχή είναι σε καθεστώς προστασίας και πολύ ιδιαίτερη περιβαλλοντικά. 

Μια προσπάθεια ανάδειξης των ιδιαίτερων περιβαλλοντικών συνθηκών και αξίας της μπορεί να γίνει καλύτερα κατανοητή από την εκπόνηση της ειδικής περιβαλλοντικής μελέτης και των νέων χωροταξικών σχεδίων.

Θα μπορούσε δε η περίπτωση του Μαυροβουνίου Μεσσηνίας, να χαρακτηρισθεί ως μοναδική στην Ελλάδα και την Ευρώπη ίσως, αν κρίνουμε από τα σχετικά μεγέθη εφαρμογής που άλλαξαν με τροποποίηση προς το δυσμενέστερο σενάριο. Δηλαδή μεγαλύτερες ανεμογεννήτριες σε μικρότερο και περιβαλλοντικά ευάλωτο χώρο, όπως είναι οι αναδασωτέες εκτάσεις, η ζώνη Νατούρα και το τροποποιημένο υδατικό σύστημα.

Σε κάθε περίπτωση τα αιολικά δεν έχουν το ίδιο μέγεθος επιπτώσεων σε σχέση με άλλες ΑΠΕ. Πρόκειται για μηδαμινά έως αρνητικά οφέλη από την εγκατάσταση και λειτουργίας τους, σε θέσεις όπως οι πανέμορφες μοναδικές νοτιοδυτικές ακτές της Μεσσηνίας.  Λειτουργούν επίσης ως τροχοπέδη με ανασταλτικό χαρακτήρα για την περαιτέρω ανάπτυξη του ποιοτικού τουρισμού, εκτοπίζοντας τα θέλγητρα του τόπου μας και μειώνοντας τους οικονομικούς πόρους των κατοίκων. 

Αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι δεν τοποθετούνται εκεί που υπάρχουν δάση, αλλά εκεί που καίγονται. Δηλαδή όπου υπάρχουν δημόσιες δασικές η ακόμα και αναδασωτέες εκτάσεις και γενικά όχι σε ιδιωτικές εκτάσεις που έχουν καλλιέργειες η είναι χέρσες.

Συνεπώς τα ενεργειακά οφέλη από το αποτύπωμα του άνθρακα λόγω ρύπων εκμηδενίζονται από την απουσία των δέντρων που κάηκαν η αποψιλώθηκαν. 

Ας θυμόμαστε ότι στην φύση δεν υπάρχουν ανταμοιβές παρά μόνο συνέπειες.

Το άρθρο Αιολικές υπερβάσεις στην Μεσσηνία. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Λαμβάνει υπόψη τις άμεσες και τις έμμεσες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Τα αέρια του θερμοκηπίου από τους ελαιώνες που πρέπει να ληφθούν υπόψη περιλαμβάνουν αυτά που εκπέμπονται απευθείας μέσω της καύσης ορυκτών καυσίμων ή την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνεται από τα γεωργικά μηχανήματα καθώς επίσης και εκείνα που απελευθερώνονται έμμεσα από την παραγωγή λιπασμάτων & φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται.

Παρά το γεγονός ότι άλλα μόρια αερίων του θερμοκηπίου (μεθάνιο, οξείδια του αζώτου, κ.λπ.) έχουν πολύ μεγαλύτερη επίδραση από το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂), η παγκόσμια ποσότητα CO₂ που απελευθερώνεται το μετατρέπει σε αέρια του θερμοκηπίου που συμβάλλουν περισσότερο στην κλιματική αλλαγή.

ΠΗΓΗ Ή ΚΑΤΑΒΟΘΡΑ

Οι ροές άνθρακα που παράγονται στους ελαιώνες είναι βασικοί παράγοντες στην ικανότητα αυτών των γεωργικών συστημάτων να δεσμεύουν ή να απελευθερώνουν CO₂. Οι λύσεις διαχείρισης που θα εφαρμοστούν θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το μέγεθος τέτοιων ροών. Όταν ένας ελαιώνας απελευθερώνει περισσότερα αέρια του θερμοκηπίου (κυρίως CO₂) από αυτά που συλλαμβάνει και αποθηκεύει, συμπεριφέρεται ως καθαρή ΠΗΓΗ CO₂, επιταχύνοντας την κλιματική αλλαγή. Αντίθετα, όταν αποθηκεύει περισσότερο CO₂ από ότι απελευθερώνει, συμπεριφέρεται ως καθαρή ΚΑΤΑΒΟΘΡΑ CO₂, συμβάλλοντας στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.

Οι μελλοντικές γεωργικές πολιτικές της ΕΕ θα επιβραβεύουν τους ελαιώνες που λειτουργούν ως καταβόθρες CO₂ και θα επιβάλλουν ποινή σε αυτούς που συμπεριφέρονται ως καθαρές πηγές CO₂.

Να σημειωθεί ότι στην ΕΕ, ο γεωργικός τομέας είναι δεύτερος ως προς τις καθαρές συνεισφορές CO₂ στην κλιματική αλλαγή (που αντιπροσωπεύει περίπου το 11% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου), μετά τον κλάδο της παραγωγής ενέργειας ο οποίος είναι ο μεγαλύτερος ρυπαντής της ατμόσφαιρας στην Ευρώπη (Στατιστικά στοιχεία 2019).

Μεγάλο μέρος του αντίκτυπου του γεωργικού τομέα στην κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να αντισταθμιστεί μέσω της εφαρμογής καλύτερων πρακτικών διαχείρισης και βιώσιμων τεχνολογικών λύσεων. Αυτό μπορεί να εφαρμοστεί για παράδειγμα στους ελαιώνες: αν υποτεθεί ότι οι 2.5 εκατομμύρια τόνοι απορριμμάτων κλαδέματος που παράγονται ετησίως στους ελαιώνες της Ανδαλουσίας καίγονταν εξ ολοκλήρου, αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση στην ατμόσφαιρα 4.22 εκατομμυρίων τόνων CO₂, που θα ήταν το ισοδύναμο του 36% των εκπομπών του συνόλου της ισπανικής γεωργίας, κτηνοτροφίας και τους τομείς της αλιείας κατά το 2020. Και αυτό λαμβάνοντας υπόψη μόνο τα υπολείμματα του κλαδέματος !!

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟΝ ΕΛΑΙΩΝΑ: Ο ελαιώνας στον οποίο εφαρμόζονται βιώσιμες τεχνολογικές λύσεις δεσμεύει ετησίως έως και 10 τόνους περισσότερο CO₂ ανά στρέμμα από αυτόν που δεν εφαρμόζονται.

ΜΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟΝ ΕΛΑΙΩΝΑ: Ελαιοκαλλιεργητές που εφαρμόζουν βιώσιμα τεχνολογικές λύσεις θα κερδίζουν περίπου 1.080 ευρώ ανά εκτάριο, ενώ όσοι εφαρμόζουν συμβατικές πρακτικές θα λαμβάνουν μόνο περίπου 250 ευρώ ανά εκτάριο.

Συμπερασματικά, η βιώσιμη παραγωγή ελαιολάδου και διαχείριση των ελαιώνων απορροφά CO₂ από την ατμόσφαιρα. Επιπροσθέτως, αυξάνονται οι εισροές CO₂ σε σχέση τις εκροές CO₂ σε έναν ελαιώνα που εφαρμόζονται πρακτικές βιώσιμης διαχείρισης συμβάλλοντας στην μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος άνθρακα, που είναι και το ζητούμενο πλέον για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Πηγή: https://sustainolive.eu

Το άρθρο Αποτύπωμα άνθρακα: Το παράδειγμα του ελαιώνα εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Η αναστροφή των αρνητικών περιβαλλοντικών εξελίξεων συζήτηθηκε πρόσφατα στην ετήσια συνάντηση του ευρωπαϊκού προγράμματος Sustain Olive, στα  Χανιά, μεταξύ 21 εταίρων από όλες σχεδόν τις Μεσογειακές χώρες. Στη συνάντηση συμμετείχε και ο πρόεδρος του ΑΣ Καλαμάτας Γεωλόγος – γεωτεχνικός περιβάλλοντος, επιστημονικός σύμβουλος Μιχαήλ Αντωνόπουλος.

Αναφέρθηκε ότι οι ακραίες καιρικές συνθήκες επηρεάζουν βέβαια και την Ελλάδα, αλλά η περίπτωση της Ισπανίας ξεχωρίζει διότι παράγει περίπου το 50% της παγκόσμιας σοδειάς ελιών, αλλά και πλήττεται από το δεύτερο κύμα καύσωνα φέτος. Ήδη προβλεπόταν πως η παραγωγή φέτος θα αυξηθεί μόλις κατά 28% σε σχέση με το 2022, καταγράφοντας τη μικρότερη βελτίωση της τελευταίας δεκαετίας περίπου.

Το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου προέβλεψε ότι η ισπανική παραγωγή θα ανέλθει στους 850,000 τόνους έναντι του μέσου όρου των 1,3 εκατ. τόνων. Πέρυσι, η παραγωγή έφτασε μόλις στους 660.000 τόνους. Ακόμη πιο προβληματικό είναι το γεγονός ότι η πρόβλεψη αυτή δημοσιεύθηκε πριν το τρέχον κύμα του καύσωνα.

Παράγοντες της βιομηχανίας ανησυχούν ότι η παραγωγή ενδέχεται να συρρικνωθεί περαιτέρω λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, που φτάνουν έως και 43 βαθμούς αυτή την εβδομάδα, καθώς τα δέντρα ρίχνουν τους άγουρους καρπούς προκειμένου να διατηρήσουν την υγρασία.  

Το σημαντικότερο από όλα είναι ότι μαζί με τη μείωση των αποθεμάτων σε ελαιόλαδο μειώνεται εξίσου και η αποθηκευτικότητα του νερού στους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες και στις μεγάλες επιφανειακές υδατοδεξαμενές των χωρών της Μεσογείου . 

Επειδή όμως η γενικότερη τάση του Μεσογειακού κλίματος την τρέχουσα περίοδο προβλέπει λίγα διαστήματα από πολύ έντονες βροχοπτώσεις η μεγαλύτερα από πολύ μικρές, αναμένεται η επιμήκυνση των δυσμενών καιρικών φαινομένων και των επιπτώσεων αυτών σε όλες σχεδόν τις καλλιέργειες.

Επιπροσθέτως είναι δεδομένη η αύξηση στην κατανάλωση υδάτινων πόρων για μια σειρά από λόγους με κυριότερο αυτόν της αύξηση της εξατμισοδιαπνοής.

Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε ότι μεγάλες εκτάσεις με ελαιόδεντρα στην Ισπανία εγκαταλείπονται με προοπτική αλλαγή χρήσης ιδιαίτερα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη αλλαγή στην εξέλιξη των ατμοσφαιρικών φαινομένων.

Δεδομένου όμως ότι οι σοδειές αναμένεται να συρρικνωθούν στην Ισπανία, αλλά και την Ιταλία και την Πορτογαλία, είναι πιθανό πως θα υπάρξει έλλειψη στα ράφια και συνεπώς περαιτέρω άνοδος των τιμών. Οι τιμές χονδρικής έχουν ήδη διπλασιαστεί από την αρχή του 2022.

Ένα ακόμη πρόβλημα που ανακύπτει είναι ότι η φθινοπωρινή σοδειά θα είναι έτοιμη το νωρίτερο τον Νοέμβριο, ενώ η περυσινή παραγωγή αναμένεται να έχει εξαντληθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο εάν συνεχίσει να υπάρχει το ίδιο επίπεδο κατανάλωσης. 

Επίσης τα  ώριμα φρούτα μπορεί να καούν. Υπάρχει σίγουρα ανησυχία για την παραγωγή της βιομηχανικής ντομάτας.

«Θα δούμε μια δύσκολη κατάσταση τους επόμενους μήνες. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η βιομηχανία του ελαιολάδου βρίσκεται σε κρίση. Παρότι οι τιμές είναι πολύ ψηλά, κανείς δεν πλουτίζει από την καταστροφή ή την αλλαγή στο φυσικό περιβάλλον».

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο Καύσωνας και ελαιοκαλλιέργεια. Κανείς δεν πλουτίζει από την καταστροφή στο περιβάλλον. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, κήρυξε την 20ή Μαΐου Παγκόσμια Ημέρα των Μελισσών. Στο Ψήφισμα της 20ής Δεκεμβρίου 2017, τονίζεται η επείγουσα ανάγκη να προστατευθούν οι μέλισσες και οι άλλοι επικονιαστές και επισημαίνονται οι κίνδυνοι που συνεπάγεται ενδεχόμενη εξαφάνισή τους.

Χωρίς τις μέλισσες η τροφή μας θα περιορίζονταν σε καλαμπόκι, ρύζι και σιτάρι! 

Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες το 84% από τα καλλιεργούμενα φυτά χρειάζονται τη μέλισσα για επικονίαση ενώ το 80% της άγριας βλάστησης οφείλεται στις μέλισσες! Γενικότερα τα έντομα αυτά, που θεωρούνται τα σπουδαιότερα από οικονομικής άποψης για τον άνθρωπο, συμμετέχουν άμεσα ή έμμεσα στο 15- 30% της παραγωγής τροφίμων.

Σε αυτό το πλανήτη που ζούμε, μέσα σε πορεία εκατομμυρίων χρόνων έχει αναπτυχθεί μια σχέση μεταξύ φυτών και μελισσών που εντυπωσιάζει! Οι μέλισσες μεταφέρουν την γύρη από λουλούδι σε λουλούδι, και έτσι “ζευγαρώνουν” τα άνθη μεταξύ τους. Οι μέλισσες είναι κατασκευασμένες να ζευγαρώνουν δεκάδες χιλιάδες άνθη μέσα στην μικρή ζωή που τους δίνεται, και ας μας φαίνεται παράξενο αυτό είναι μεγαλειώδες! Διότι όταν πάψει να συμβαίνει η γονιμοποίηση, τα φυτά δεν θα μπορούν να δημιουργήσουν καρπούς (φαγητό) και κατά συνέπεια να διαιωνίσουν το είδος τους (σπόρους). Δηλαδή χωρίς τις μέλισσες δεν θα υπάρχει φαγητό, ένα αργό τέλος για όλους μας!

Το 1/3 των τροφίμων που παράγονται σήμερα παγκοσμίως συνδέονται με την επικονίαση από τις μέλισσες, ενώ από τα 90 καλλιεργούμενα είδη φυτών, τα 70 έχουν ανάγκη τη μέλισσα.

Εάν οι μέλισσες αφανιστούν, οι 71 από τις 100 πιο σημαντικές φυτικές καλλιέργειες παγκοσμίως που επικονιάζονται από τις μέλισσες, θα αρχίσουν να εξαφανίζονται και αυτές. Ειδικότερα, καρποί όπως τα μήλα, οι φράουλες και τα αμύγδαλα θα εμφανίσουν απότομη πτώση. Η εξαφάνιση των μελισσών όμως θα έχει και καταστροφικές επιπτώσεις στην οικονομία, αν αναλογιστούμε ότι η οικονομική αξία της επικονίασης των μελισσών αποτιμάται σε € 265 δις το χρόνο παγκοσμίως.

Ευτυχώς για εμάς η μέλισσα είναι ένα ανθεκτικό και ευπροσάρμοστο στις αντιξοότητες και ανθρώπινες αυθαιρεσίες έντομο.

Η γλυκόζη και η φρουκτόζη στο μέλι είναι στην πιο απλή τους μορφή. Τόσο εύπεπτες για τον οργανισμό που μπορούν να κάνουν ένα πραγματικό θαύμα. Δεν υπάρχει ουδεμία σχέση με τη ζάχαρη που καταστρέφει τα όργανα και την εύρυθμη λειτουργία τους. Το μέλι όταν μπαίνει στον οργανισμό, αναγνωρίζεται ως «βιολογικό προϊόν» και η γλυκόζη που απορροφάται στο αίμα γίνεται με μέτρο (παίρνει όση έχει ανάγκη ο οργανισμός) και όχι ανεξέλεγκτη όπως συμβαίνει με τη ζάχαρη.

Αυτές πρόκειται για πολύ σημαντικές ανακαλύψεις που μας θυμίζουν για άλλη μια φορά την ανεκτίμητη αξία που έχει το ελληνικό μέλι και ότι πρέπει να καταναλώνεται οπωσδήποτε δύο φορές κάθε ημέρα.

Tην περίοδο του καλοκαιριού μια κυψέλη περιέχει:

• 1 Βασίλισσα
• 250-300 κηφήνες
• 60.000 εργάτριες μέλισσες (από τις οποίες οι 20.000 είναι συλλέκτριες)

Εργασίες που κάνει μια εργάτρια μέλισσα ανάλογα με την ηλικία της

Ηλικία σε ημέρες:

• 1-2 Καθαρίζει κελιά και διατηρεί ζεστό το γόνο
• 3-11 Ταΐζει τον γόνο
• 12-17 Παράγει κερί, χτίζει κηρήθρες, μεταφέρει τροφές στην κυψέλη
• 18-21 Φρουρός στην είσοδο της κυψέλης
• 21-40 Συλλέκτρια νέκταρος, γύρης, πρόπολης, νερού
• 35-45 Τέλος της ζωής της

Η υγεία των μελισσών είναι ένα πολύπλοκο ζήτημα.

Η μεγαλύτερη απειλή για τις μέλισσες προέρχεται από τα χημικά φυτοφάρμακα, υψηλής τοξικότητας που χρησιμοποιούνται, στις βιομηχανικές καλλιέργειες. Αυτά τα πολύ επικίνδυνα φυτοφάρμακα, έχουν την ιδιότητα να κυκλοφορούν σε όλα τα μέρη του φυτού. Παράνομα ραντίσματα γίνονται παντού και σκοτώνουν τις μέλισσες, κάτι που θα πρέπει να σταματήσει.

Οι μέλισσες προσλαμβάνουν τα φυτοφάρμακα από την γύρη και το νέκταρ κάτι που βλάπτει ανεπανόρθωτα το νευρικό τους σύστημα και πολύ συχνά τις οδηγεί στο θάνατο. Οι ολοένα περισσότερες μονοκαλλιέργειες που προωθεί η βιομηχανική γεωργία και που έχουν οδηγήσει στη μείωση της βιοποικιλότητας και την καταστροφή πλούσιων σε ποικιλία οικοσυστημάτων είναι ένας βασικός παράγοντας.

Οι μονοκαλλιέργειες αποτελούν μεγάλο κίνδυνο γιατί οι μέλισσες για να επιβιώσουν θα πρέπει να τρέφονται από μια μεγάλη ποικιλία ανθοφόρων φυτών.

Το σύνδρομο CCD ή Σύνδρομο Εγκατάλειψης Αποικιών Κυψελών

Η ζοφερή πραγματικότητα είναι ότι οι μέλισσες πεθαίνουν με ταχύτατους ρυθμούς, απειλώντας με εξαφάνιση την αγροτική παραγωγή και πολλά είδη φυτών που χρειάζονται επικονίαση για να αναπαραχθούν.

Σε κάποιες περιοχές παραπάνω από το 40% των κυψελών είναι πλέον άδειες. Στην Ισπανία εκατοντάδες χιλιάδες αποικίες έχουν… χαθεί, στην Πολωνία το ποσοστό απώλειας των μελισσών υπερβαίνει το 40%, ενώ ανάλογα προβλήματα αναφέρονται και από την Ελλάδα, τη Σουηδία, την Ιταλία και την Πορτογαλία.

Ένα μόνο μελίσσι γονιμοποιεί 300 εκ. άνθη τη μέρα!

Στην Κίνα στην επαρχία Σιτσουάν- από την δεκαετία του ’80- που τα φυτοφάρμακα εξάλειψαν τις μέλισσες, η επικονίαση της αγροτικής παραγωγής γίνεται με το χέρι, χρησιμοποιώντας βούρτσες με φτερά!

Στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια και στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα διαπιστώθηκε ότι υπάρχει σχέση μεταξύ του ισραηλινού φαρμάκου IAPV (Israel acute paralysis virus) και του συνδρόμου CCD.

Βρήκαν επίσης και ίχνη από Clothianidin, ένα φάρμακο που σκοτώνει παράσιτα, ζιζάνια, το οποίο το έχει κατασκευάσει η Bayer και το οποίο σχετίζεται με την απώλεια χιλιάδων μελισσιών σε Γαλλία και Γερμανία.

Πως ξεκίνησε όμως η παραγωγή του;

Το σιτάρι αποτελεί βασική τροφή για τα γουρούνια και της αγελάδες και όχι μόνο. Στην ουσία ότι τρώμε βασίζεται στο σιτάρι. Το σιτάρι όμως έχει έναν εχθρό, ένα ζιζάνιο.

Το ζιζάνιο αυτό (diabrotica) που προκαλεί τον θάνατο του σιταριού. Οι αγρότες άρχισαν να παραπονιούνται γιατί η σοδειά τους μειωνόταν. Έτσι το 2003 με έγκριση της Γερμανικής Κυβέρνησης η Bayer κυκλοφόρησε το Clothianidin. Τα πειράματα που είχαν κάνει έδειχναν ότι πέρα από το ζιζάνιο τίποτα άλλο δεν θα πάθει κάτι ή τουλάχιστον έτσι λέγανε.

Επιστήμονες αναφέρουν ότι οι μέλισσες και τα άλλα έντομα συνήθως αφήνουν τις εγκαταλειμμένες κυψέλες άθικτες. Κοντινοί πληθυσμοί από μέλισσες ή παράσιτα θα κυρίευαν φυσιολογικά μια τέτοια κυψέλη για να εκμεταλλευτούν τις προμήθειες μελιού και γύρης από τις μέλισσες που πέθαναν για κάποιους λόγους, όπως το υπερβολικό κρύο του χειμώνα.

Η αποφυγή όμως που δείχνουν οι μέλισσες και τα παράσιτα για τις άδειες κυψέλες μοιάζει σαν να υπάρχει κάτι τοξικό στην αποικία που απομακρύνει όποιον πλησιάσει.

Το 2007 το Γερμανικό σιτάρι μολύνθηκε από το ζιζάνιο για να το σώσει η Γερμανία διάταξε τον ψεκασμό του. Μετά από ένα χρόνο υπολογίζεται ότι πεθάναν 330 εκ. μέλισσες Η Γερμανική κυβέρνηση αναγκάστηκε να δώσει αποζημίωση στους αγρότες και να σταματήσει την χρήση του Clothianidin.

Όλη αυτή η κατάσταση οδήγησε την Bayer στην συνέχεια να αναπτύξει το πρόγραμμα Bee Care. Ετσι έχει αναπτύξει σημαντικό ερευνητικό έργο μέσα από τα κέντρα Bee Care σε Ευρώπη και Αμερική. Πέραν αυτού, διενεργεί σε βάθος έρευνα για τα χαρακτηριστικά των φυτοπροστατευτικών προϊόντων και των καλλιεργειών με βιοτεχνολογία από τα πρώιμα στάδια ανάπτυξής τους για να διασφαλίσει ότι δεν επηρεάζουν αρνητικά τα είδη που δεν αποτελούν στόχο όπως οι μέλισσες, όταν βέβαια τα προϊόντα της εταιρίας εφαρμόζονται σύμφωνα με τις συγκεκριμένες οδηγίες ετικέτας. Τα προϊόντα με βάση τα νεονικοτινοειδή έχουν αντικαταστήσει πολλά παλαιότερα φυτοπροστατευτικά προϊόντα χάρη στην αποτελεσματικότητά τους στη διαχείριση επιβλαβών εντόμων, της άριστης ασφάλειας του χρήστη και του σχετικά ευνοϊκού περιβαλλοντολογικού προφίλ, που σημαίνει σημαντική μείωση της ποσότητας δραστικών ουσιών στο περιβάλλον.

Ο κίνδυνος για την εξαφάνιση των μελισσιών και κατ΄επέκταση της ζωής, είναι υπαρκτός. Το μέλλον της γεωργίας στην Ελλάδα και παγκοσμίως βασίζεται αποκλειστικά στη βιώσιμη ανάπτυξη. Απαιτούνται καινοτόμες λύσεις διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών σε συνδυασμό με άρτια τεχνική υποστήριξη του παραγωγού για να χτίσουμε το μέλλον της γεωργίας.

Της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου.
Πηγή: medlabnews.gr

Το άρθρο Περιβαλλοντική διαταραχή με μη αναστρέψιμες επιπτώσεις για την βιοποικιλότητα η εξαφάνιση των μελισσών εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Οι σημαντικότεροι παράγοντες που ασκούν πίεση στη βιοποικιλότητα είναι οι αλλαγές στη χρήση της γης (π.χ. αποψίλωση, εντατική μονοκαλλιέργεια, αστικοποίηση), η άμεση εκμετάλλευση όπως η θήρα και η υπεραλίευση, η κλιματική αλλαγή, η ρύπανση και τα χωροκατακτητικά ξένα είδη. Η έντονη οικονομική, τεχνολογική και βιομηχανική ανάπτυξη των τελευταίων χρόνων γίνεται συχνά χωρίς να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, οι οποίες τις τελευταίες δεκαετίες πήραν ανησυχητικές διαστάσεις. Οι πρώτες επιπτώσεις έγιναν εμφανείς στη βιοποικιλότητα, καθώς μειώθηκαν ή εξαφανίστηκαν ορισμένοι πληθυσμοί ευπαθών ειδών φυτών και ζώων λόγω της τροποποίησης των χαρακτηριστικών των οικοσυστημάτων και της δημιουργίας νέων συνθηκών, στις οποίες οι συγκεκριμένοι οργανισμοί δεν έχουν αναπτύξει μηχανισμούς προσαρμογής. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες που προκαλούν περιβαλλοντικές μεταβολές και απειλούν τη βιοποικιλότητα είναι πολλές. Από τις σημαντικότερες είναι η ρύπανση της ατμόσφαιρας, των υδάτων και των χερσαίων εδαφών, η αυξανόμενη θερμοκρασία του πλανήτη, η αλόγιστη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, η καταστροφή των βιοτόπων για τη δημιουργία τεχνικών έργων ή γεωργικών εκτάσεων αλλά και η διαρροή ραδιενέργειας στο περιβάλλον. Αιτίες πρόκλησης των παραπάνω φαινομένων είναι η άδικη κατανομή πόρων, η έλλειψη γνώσης για τη βιοποικιλότητα, η αντικατάσταση των παλαιών τεχνολογιών µε καινούργιες αλλά και η χωροχρονική διάσταση μεταξύ λήψεως αποφάσεων και των επιπτώσεών τους.

Σημαντικός αριθμός αγροοικοσυστημάτων στα οποία ασκείται πολυκαλλιέργεια ή εκτατική μονοκαλλιέργεια (π.χ. εκτατικοί ελαιώνες, συγκαλλιέργεια με αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, διατήρηση των ωφέλιμων εντόμων, βιολογική καλλιέργεια) χαρακτηρίζονται από αξιόλογο πλούτο ειδών της άγριας χλωρίδας και πανίδας, συχνά συγκρίσιμο, αν όχι μεγαλύτερο, από τον συναντώμενο στα γειτνιάζοντα φυσικά οικοσυστήματα. Καλλιεργείται μεγάλος αριθμός ειδών και ποικιλιών φυτών προερχομένων από εγχώριο αβελτίωτο γενετικό υλικό που έχει ως θετική συνέπεια την διατήρηση της βιοποικιλότητας. Ο συνδυασμός της γεωγραφικής θέσης της Ελλάδας μεταξύ τριών ηπείρων (Ευρώπη, Ασία, Αφρική), το ιδανικό μεσογειακό κλίμα, το έντονο ανάγλυφο, οι δαντελωτέ ακρογιαλιές, τα χιλιάδες νησιά και η πλούσια παλαιογεωγραφική ιστορία του ελληνικού χώρου δημιούργησαν οικότοπους ζωτικής σημασίας στην Ευρώπη και τον κόσμο, τους οποίους έχουμε την ευθύνη να προστατεύσουμε και να διατηρήσουμε.

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο Βιοποικιλότητα και παράγοντες που την απειλούν εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Ο ελαιοκομικός τομέας και ιδιαίτερα εκείνος του ελαιολάδου, είναι ένας κορυφαίος με οικονομικούς όρους παράγοντας καθώς έχει την ικανότητα να δημιουργεί θέσεις απασχόλησης (περισσότερες από 1.000.000 ετησίως), που αποτελούν οικονομικό μέσο διαβίωσης σε μεγάλες περιοχές  της λεκάνης της Μεσογείου και ένας από τους τομείς που είναι υπεύθυνος για τη παρεμπόδιση της εγκατάλειψης της υπαίθρου. Από την άλλη πλευρά, η ελαιοκαλλιέργεια αποτελεί το κυρίαρχο τοπίο σ’ αυτές τις περιοχές. Επιπλέον, ο τομέας του ελαιόλαδου αποτελεί σημαντική πηγή για τροφές που θεωρούνται υγιεινές και εκτιμάται σε όλο τον κόσμο ως αναπόσπαστο στοιχείο του Μεσογειακού τρόπου διατροφής, που από το 2013 είναι άυλη πολιτιστική κληρονομιά της UNESCO και καθίσταται το σήμα κατατεθέν ορισμένων περιοχών της λεκάνης της Μεσογείου.

Η κοινοπραξία SUSTAINOLIVE αποτελεί μέρος του προγράμματος PRIMA που χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αποτελείται από 22 φορείς από την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ιταλία, την Ελλάδα, την Τυνησία και το Μαρόκο και περιλαμβάνει 8 πανεπιστήμια, 4 ερευνητικά κέντρα, 9 ενώσεις ελαιοκαλλιεργητών και μια εταιρεία για τη διάδοση και την προώθηση του έργου στον ελαιοκομικό τομέα. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται ένας υψηλός βαθμός συμπληρωματικής πολλαπλής συμμετοχής και διεπιστημονικότητα με την συμμετοχή, μεταξύ άλλων, ελαιοκαλλιεργητών, γεωπόνων, οικολόγων, οικοφυσιολόγων, εντομολόγων, βοτανολόγων, μηχανικών, τοπογράφων, περιβαλλοντολόγων, βιοχημικών, κοινωνιολόγων και ιστορικών στην κοινοπραξία.

Μέσα από το πρόγραμμα SUSTAINOLIVE αναδεικνύονται τα περιβαλλοντικά προβλήματα που προκύπτουν από την καλλιέργεια της ελιάς αλλά και οι αειφόρες τεχνολογικές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν σε έναν ελαιώνα.

Περιβαλλοντικά προβλήματα

Αειφόρες τεχνολογικές λύσεις

Μεταξύ των στοιχείων που θα αποτελέσουν μέρος των αειφόρων τεχνολογικών λύσεων,  προσαρμοσμένες στη μεγάλη ποικιλομορφία των συνθηκών των ελαιώνων της λεκάνης της Μεσογείου, περιλαμβάνονται:

Εδαφοκάλυψη με αυτοφυή βλάστηση ή με σπορά παρέχοντας μια σειρά από συνεργιστικές δράσεις με άλλες λειτουργίες του οικοσυστήματος, βελτιώνοντας τη διήθηση και τη διαθεσιμότητα του νερού και των θρεπτικών στοιχείων στο έδαφος, βελτιώνοντας τη γονιμότητα και (μεταξύ άλλων) τον έμμεσο έλεγχο των φυτοπαθογόνων αποτελώντας ταυτόχρονα τροφή για τα ζώα.

Ενσωμάτωση της κτηνοτροφίας παρέχοντας αποτελεσματικό έλεγχο των ανεπιθύμητων φυτών (ζιζανίων) με χαμηλό κίνδυνο διάβρωσης, επιτρέποντας τη λίπανση χωρίς εξωτερικές εισροές και συμβάλλοντας σημαντικά στη διατήρηση της βιοποικιλότητας καθώς και του τοπίου. Επιπλέον, αποτελεί μια ενδιαφέρουσα οικονομικά εναλλακτική λύση για ελαιώνες όπου εφαρμόζεται μονοκαλλιέργεια.

Κλάδεμα των δένδρων και αξιοποίηση των υποπροϊόντων κλαδέματος, καθώς ο θρυμματισμός και η ενσωμάτωση στο έδαφος των κλαδεμάτων της ελιάς προωθεί τη διατήρηση των θρεπτικών στοιχείων και παρέχει οικοτόπους για το εδαφικό μικροβιακό φορτίο, με αποτέλεσμα την αύξηση της βιοποικιλότητας. Επιπλέον, αυξάνει την οργανική ουσία του εδάφους και άλλους δείκτες γονιμότητας αυτού και συμβάλλει στη δέσμευση του άνθρακα στο έδαφος.

Οργανική λίπανση, αφού τα θετικά οφέλη της (χλωρή λίπανση, κοπριά και άλλα παραπροϊόντα των ελαιοτριβείων) αναγνωρίζονται ευρέως στη βελτίωση ορισμένων παραμέτρων του οικοσυστήματος, όπως η διατήρηση των θρεπτικών στοιχείων και η μείωση της απώλειάς τους, η μείωση της περιβαλλοντικής ρύπανσης, η προστασία της βιοποικιλότητας και η ολοκλήρωση του κύκλου των θρεπτικών στοιχείων.

Ποικιλομορφία τοπίου. Πρακτικές που στοχεύουν στην ανάκτηση των παραδοσιακών χαρακτηριστικών του τοπίου, όπως φυτοφράκτες, περιοχές ή λωρίδες με άγρια βλάστηση, που αυξάνουν τη φυσική αξία των ελαιώνων και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη μείωση της διάβρωσης του εδάφους. Πολλά από αυτά τα μέτρα επιδοτούνται από την Κοινή ευρωπαϊκή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ, πυλώνας II).

Αειφόρος χρήση του νερού. Ο σχεδιασμός των συστημάτων ελλειμματικής άρδευσης είναι μια σταθερή στρατηγική που θα βοηθούσε στην εξοικονόμηση νερού σε περιοχές με υπεράρδευση. Επί του παρόντος, η άρδευση πολλών ελαιώνων γίνεται συνήθως χωρίς τη χρήση γεωπονικών γνώσεων, όσον αφορά τις ποσότητες και το χρόνο άρδευσης, ενώ πολλοί παραγωγοί χρησιμοποιούν περισσότερο νερό από ό, τι είναι πραγματικά απαραίτητο ή επιθυμητό. Το πρόγραμμα SUSTAINOLIVE θα προωθήσει την ορθολογική χρήση του νερού  στην άρδευση των ελαιώνων.

Πηγή: www.sustainolive.eu

Γράφει η συντακτική ομάδα του www.ppellados.gr

Το άρθρο SUSTAINOLIVE: Η σημασία της αειφόρου ελαιοκομίας στη λεκάνη της Μεσογείου εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Για την προστασία του περιβάλλοντος τo προγραμματικό πλαίσιο της συμμαχίας προωθεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την πράσινη μετάβαση, την αγροτική παραγωγή και την προστασία των ζώων. Υποστηρίζει ότι η πράσινη μετάβαση είναι μία μεγάλη πρόκληση αλλά και οικονομική ευκαιρία για τη χώρα, η οποία άμεσα μπορεί να παράγει όλη την ενέργεια που καταναλώσει, αλλά και να δημιουργήσει ποιοτικές θέσεις εργασίας.

Πιο συγκεκριμένα, για την πράσινη μετάβαση το πρόγραμμά υποστηρίζει τον πλήρη μηδενισμό εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μέχρι το 2040, με πάνω από 80% ανανεώσιμη ηλεκτροπαραγωγή το 2030 και βιώσιμη χωροθέτηση των ΑΠΕ. Πιο συγκεκριμένα το Πράσινο & Μωβ προτείνει μέτρα στις εξής κατευθύνσεις:

Για τις λιγνιτικές περιφέρειες το Πράσινο & Μωβ προωθεί σχέδιο για συμμετοχική Πράσινη Μετάβαση χωρίς κανένα/καμία πίσω, στηριγμένη στο φυσικό τους πλούτο και τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα σε παραγωγή και αποθήκευση 100% καθαρής ενέργειας. Θεωρεί κρίσιμη μία ολιστική αξιολόγηση των χρηματοδοτούμενων επενδύσεων, ώστε να επιτευχθούν τα μεγαλύτερα κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη.

Για την αγροτική παραγωγή στηρίζει την ευρωπαϊκή στρατηγική Farm 2 Fork και τους στόχους του 2030 για 80% μείωση της χρήσης αγροχημικών και για 25% μερίδιο βιολογικής παραγωγής. Προωθεί αποτελεσματικές πολιτικές προστασίας του εδάφους, των υπόγειων νερών και των αγροτικών οικοσυστημάτων και ζητάει την άμεση απαγόρευση αγροχημικών που απειλούν τις μέλισσες και τη βιοποικιλότητα.

Το Πράσινο & Μωβ προωθεί επίσης νέα οικονομικά εργαλεία στήριξης, εκπαίδευση για νέες ειδικότητες αλλά και αναβάθμιση παραδοσιακών επαγγελμάτων και γνώσεων για συνδυασμό της παραγωγικής δραστηριότητας με υπηρεσίες μακροχρόνιας διασφάλισης των φυσικών πόρων. Προτείνει ειδικά φορολογικά κίνητρα και χρηματοοικονομικά εργαλεία για για νέους αγρότες για την πρώτη 3ετία καθώς και ένα πρόγραμμα διεθνούς αναγνώρισης των τοπικών αγροτικών προϊόντων.

Για την προστασία των ζώων και του κλίματος το Πράσινο & Μωβ αναγνωρίζει ότι η εντατική, βιομηχανική κτηνοτροφία είναι ιδιαίτερα επιβαρυντική για το περιβάλλον. Η σημερινή υπερκατανάλωση κρέατος επιβαρύνει ιδιαίτερα σοβαρά και τη δημόσια υγεία. Επιδιώκει, λοιπόν, σταθερά βήματα για έξοδο από την εντατική εκτροφή με μείωση 50% στην κατανάλωση κρέατος μέσα από πολιτικές που ενθαρρύνουν βιώσιμη διατροφή με μεταφορά των επιδοτήσεων της εντατικής κτηνοτροφίας σε βιολογική γεωργία και σε γεωργία χαμηλών εισροών.

Στα ειδικότερα αιτήματα, προωθεί και ένα πλαίσιο αποτελεσματικότερης προστασίας για τα αδέσποτα και τα ζώα συντροφιάς, οδικό χάρτη για την πλήρη κατάργηση της παραγωγής γούνας από ζώα και ολοκληρωμένες πολιτικές περιορισμού των επιπτώσεων του κυνηγιού.

Το άρθρο Το Πράσινο & Μωβ για το περιβάλλον εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

 Για την επίτευξη αυτού του στόχου, είναι απαραίτητο να βελτιωθεί η φυσική περιβαλλοντική ρύθμιση, η βελτιστοποίηση των εισροών, η ανάπτυξη νέων συστημάτων καλλιέργειας και η χρήση τεχνολογιών προσαρμοσμένων σε αυτόν τον μετασχηματισμό. Με αυτόν τον τρόπο, ο γενικός στόχος του SUSTAINOLIVE είναι να προάγει τη βιωσιμότητα του κλάδου του ελαιολάδου μέσω της εφαρμογής και προώθησης συνόλων καινοτόμων και βιώσιμων λύσεων σε πρακτικές διαχείρισης, βασισμένες σε αγροοικολογικές έννοιες και αποτελεσματικές και ενεργές ανταλλαγές, γνώση των κύριων παραγόντων στον κλάδο.

Για την επίτευξη αυτού του γενικού στόχου έχουν καθοριστεί οι ακόλουθοι ειδικοί στόχοι:

·         Ενσωμάτωση οικολογικής, εδαφικής και κοινωνικοοικονομικής γνώσης για τον σχεδιασμό και την αξιολογήση βιώσιμων στρατηγικών και μεθόδων στην ελαιοκαλλιέργεια με βάση αγροοικολογικές έννοιες

·         Παροχή συστάσεων διαχείρισης για τη βελτίωση της διατήρησης του εδάφους και της αποτελεσματικής χρήσης του νερού

·         Καθοδήγηση και διευκόλυνση μιας πιο βιώσιμης χρήσης της γης και του τοπίου μέσω της προώθησης της διαφοροποίησης του αγροοικοσυστήματος της ελιάς

·         Προώθηση της εφαρμογής βιώσιμων γεωργικών συστημάτων που είναι οικονομικά και τεχνικά βιώσιμα

·         Προώθηση και ανάπτυξη της βιώσιμης χρήσης ειδών που αποτελούν μέρος υποεκμεταλλεύσιμων ποωδών καλύψεων που είναι τα πλέον κατάλληλα για μεσογειακές συνθήκες

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο SustainOlive: Βιώσιμες λύσεις για την ελαιοκομία εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Ο RJ Prokopy όρισε την ολοκληρωμένη διαχείριση επιβλαβών οργανισμών (IPM) ως

«… μια διαδικασία που βασίζεται σε αποφάσεις που περιλαμβάνει συντονισμένη χρήση πολλαπλών τακτικών για τη βελτιστοποίηση του ελέγχου όλων των κατηγοριών παρασίτων (έντομα, παθογόνα, ζιζάνια, σπονδυλωτά) με οικολογικά και οικονομικά ορθό τρόπο». Αυτή η ολιστική προσέγγιση στην αντιμετώπιση των επιβλαβών οργανισμών θα πρέπει να μειώσει τη χρήση φυτοφαρμάκων, να παρέχει εξοικονόμηση χρημάτων για τον αγρότη και προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας. Ο όρος «ολοκληρωμένη» υπονοεί την ενσωμάτωση των επιπέδων  φυσικού εχθρού/ανταγωνιστή στη λήψη αποφάσεων, και τη χρήση συμβατών, οργανωμένων τακτικών που θα διατηρήσουν αυτούς τους παράγοντες.

Το κίνημα της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών (IPM) εμφανίστηκε σύντομα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πριν από περίπου 60 χρόνια ξεκίνησε το πρώτο πρόγραμμα στον εποπτευόμενο έλεγχο και στόχος ήταν μια κάμπια που προσβάλει τη μηδική, η Colias eurytheme Boisduval, την οποία επέβλεπε ο KS Hagen που συνέχισε μια διακεκριμένη καριέρα στον βιολογικό έλεγχο.

Όσον αφορά τα περιβαλλοντικά προβλήματα που προκαλούνται από την υπερβολική χρήση των συνθετικών φυτοφαρμάκων εκτιμάται ότι περίπου 2,5 εκατομμύρια τόνοι φυτοφαρμάκων χρησιμοποιούνται σε καλλιέργειες κάθε χρόνο και παγκοσμίως η καταστροφή που προκαλείται από τα φυτοφάρμακα φτάνει τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Οι λόγοι για αυτό είναι δύο:

• οι υψηλής τοξικότητας και μη βιοαποδομήσιμες ουσίες των συνθετικών φυτοφαρμάκων

• τα υπολείμματα στο έδαφος, τους υδάτινους πόρους και τις καλλιέργειες που επηρεάζουν τη δημόσια υγεία.

Έτσι, από τη μία, επείγει να βρεθούν τα νέα εξαιρετικά επιλεκτικά και βιοαποδομήσιμα φυτοφάρμακα για την επίλυση του προβλήματος της μακροπρόθεσμης τοξικότητας στα θηλαστικά και, από την άλλη, πρέπει να μελετηθούν φιλικά προς το περιβάλλον φυτοπροστατευτικά και να αναπτυχθούν τεχνικές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων διατηρώντας παράλληλα τις αποδόσεις των καλλιεργειών.

Τα φυσικά προϊόντα είναι μια εξαιρετική εναλλακτική των συνθετικών φυτοφαρμάκων ως μέσο μείωσης των αρνητικών επιπτώσεων στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Συγκεκριμένα, τα εντομοκτόνα που προέρχονται από αιθέρια έλαια αρωματικών φυτών έχουν πολλά σημαντικά οφέλη. Λόγω της πτητικής φύσης τους, εμφανίζουν πολύ χαμηλότερο επίπεδο περιβαλλοντικού κινδύνου σε σχέση με τα συνθετικά εντομοκτόνα. Οι πληθυσμοί των αρπακτικών, παρασιτοειδών και επικονιαστών εντόμων επηρεάζονται λιγότερο λόγω της ελάχιστης υπολειμματικότητας, καθιστώντας τα φυτοφάρμακα με βάση τα αιθέρια έλαια συμβατά στην ενσωμάτωσή τους σε προγράμματα ολοκληρωμένης διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών. Είναι επίσης προφανές ότι η ανθεκτικότητα θα αναπτυχθεί πιο αργά στα φυτοφάρμακα με βάση τα αιθέρια έλαια λόγω των πολύπλοκων μειγμάτων συστατικών που χαρακτηρίζουν πολλά από αυτά τα έλαια.

Τέλος, στις αναπτυσσόμενες χώρες όπου υπάρχουν ενδημικά φυτά που αποτελούν πηγή αιθερίων ελαίων είναι πιο πιθανό τα φυσικά φυτοφάρμακα να έχουν τελικά τον μεγαλύτερο αντίκτυπό τους στην ολοκληρωμένη διαχείριση επιβλαβών οργανισμών. Αναμένεται ότι αυτά τα φυτοφάρμακα θα βρουν τη μεγαλύτερη εμπορική τους εφαρμογή στην αστική καταπολέμηση παρασίτων, τη δημόσια υγεία, τη κτηνιατρική υγεία, στον έλεγχο της ανθρώπινης υγείας και την προστασία των αποθηκευμένων εμπορευμάτων. Στη γεωργία, αυτά τα φυτοφάρμακα θα είναι πιο χρήσιμα στις προστατευόμενες καλλιέργειες (π.χ. θερμοκηπιακές καλλιέργειες), στις υψηλής αξίας καλλιέργειες σε σειρά και εντός των συστημάτων βιολογικής παραγωγής τροφίμων όπου υπάρχουν λίγα εναλλακτικά φυτοφάρμακα.

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο Ολοκληρωμένη Διαχείριση – Εναλλακτική Προσέγγιση εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.