Η αναστροφή των αρνητικών περιβαλλοντικών εξελίξεων συζήτηθηκε πρόσφατα στην ετήσια συνάντηση του ευρωπαϊκού προγράμματος Sustain Olive, στα  Χανιά, μεταξύ 21 εταίρων από όλες σχεδόν τις Μεσογειακές χώρες. Στη συνάντηση συμμετείχε και ο πρόεδρος του ΑΣ Καλαμάτας Γεωλόγος – γεωτεχνικός περιβάλλοντος, επιστημονικός σύμβουλος Μιχαήλ Αντωνόπουλος.

Αναφέρθηκε ότι οι ακραίες καιρικές συνθήκες επηρεάζουν βέβαια και την Ελλάδα, αλλά η περίπτωση της Ισπανίας ξεχωρίζει διότι παράγει περίπου το 50% της παγκόσμιας σοδειάς ελιών, αλλά και πλήττεται από το δεύτερο κύμα καύσωνα φέτος. Ήδη προβλεπόταν πως η παραγωγή φέτος θα αυξηθεί μόλις κατά 28% σε σχέση με το 2022, καταγράφοντας τη μικρότερη βελτίωση της τελευταίας δεκαετίας περίπου.

Το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου προέβλεψε ότι η ισπανική παραγωγή θα ανέλθει στους 850,000 τόνους έναντι του μέσου όρου των 1,3 εκατ. τόνων. Πέρυσι, η παραγωγή έφτασε μόλις στους 660.000 τόνους. Ακόμη πιο προβληματικό είναι το γεγονός ότι η πρόβλεψη αυτή δημοσιεύθηκε πριν το τρέχον κύμα του καύσωνα.

Παράγοντες της βιομηχανίας ανησυχούν ότι η παραγωγή ενδέχεται να συρρικνωθεί περαιτέρω λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, που φτάνουν έως και 43 βαθμούς αυτή την εβδομάδα, καθώς τα δέντρα ρίχνουν τους άγουρους καρπούς προκειμένου να διατηρήσουν την υγρασία.  

Το σημαντικότερο από όλα είναι ότι μαζί με τη μείωση των αποθεμάτων σε ελαιόλαδο μειώνεται εξίσου και η αποθηκευτικότητα του νερού στους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες και στις μεγάλες επιφανειακές υδατοδεξαμενές των χωρών της Μεσογείου . 

Επειδή όμως η γενικότερη τάση του Μεσογειακού κλίματος την τρέχουσα περίοδο προβλέπει λίγα διαστήματα από πολύ έντονες βροχοπτώσεις η μεγαλύτερα από πολύ μικρές, αναμένεται η επιμήκυνση των δυσμενών καιρικών φαινομένων και των επιπτώσεων αυτών σε όλες σχεδόν τις καλλιέργειες.

Επιπροσθέτως είναι δεδομένη η αύξηση στην κατανάλωση υδάτινων πόρων για μια σειρά από λόγους με κυριότερο αυτόν της αύξηση της εξατμισοδιαπνοής.

Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε ότι μεγάλες εκτάσεις με ελαιόδεντρα στην Ισπανία εγκαταλείπονται με προοπτική αλλαγή χρήσης ιδιαίτερα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη αλλαγή στην εξέλιξη των ατμοσφαιρικών φαινομένων.

Δεδομένου όμως ότι οι σοδειές αναμένεται να συρρικνωθούν στην Ισπανία, αλλά και την Ιταλία και την Πορτογαλία, είναι πιθανό πως θα υπάρξει έλλειψη στα ράφια και συνεπώς περαιτέρω άνοδος των τιμών. Οι τιμές χονδρικής έχουν ήδη διπλασιαστεί από την αρχή του 2022.

Ένα ακόμη πρόβλημα που ανακύπτει είναι ότι η φθινοπωρινή σοδειά θα είναι έτοιμη το νωρίτερο τον Νοέμβριο, ενώ η περυσινή παραγωγή αναμένεται να έχει εξαντληθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο εάν συνεχίσει να υπάρχει το ίδιο επίπεδο κατανάλωσης. 

Επίσης τα  ώριμα φρούτα μπορεί να καούν. Υπάρχει σίγουρα ανησυχία για την παραγωγή της βιομηχανικής ντομάτας.

«Θα δούμε μια δύσκολη κατάσταση τους επόμενους μήνες. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η βιομηχανία του ελαιολάδου βρίσκεται σε κρίση. Παρότι οι τιμές είναι πολύ ψηλά, κανείς δεν πλουτίζει από την καταστροφή ή την αλλαγή στο φυσικό περιβάλλον».

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο Καύσωνας και ελαιοκαλλιέργεια. Κανείς δεν πλουτίζει από την καταστροφή στο περιβάλλον. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, κήρυξε την 20ή Μαΐου Παγκόσμια Ημέρα των Μελισσών. Στο Ψήφισμα της 20ής Δεκεμβρίου 2017, τονίζεται η επείγουσα ανάγκη να προστατευθούν οι μέλισσες και οι άλλοι επικονιαστές και επισημαίνονται οι κίνδυνοι που συνεπάγεται ενδεχόμενη εξαφάνισή τους.

Χωρίς τις μέλισσες η τροφή μας θα περιορίζονταν σε καλαμπόκι, ρύζι και σιτάρι! 

Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες το 84% από τα καλλιεργούμενα φυτά χρειάζονται τη μέλισσα για επικονίαση ενώ το 80% της άγριας βλάστησης οφείλεται στις μέλισσες! Γενικότερα τα έντομα αυτά, που θεωρούνται τα σπουδαιότερα από οικονομικής άποψης για τον άνθρωπο, συμμετέχουν άμεσα ή έμμεσα στο 15- 30% της παραγωγής τροφίμων.

Σε αυτό το πλανήτη που ζούμε, μέσα σε πορεία εκατομμυρίων χρόνων έχει αναπτυχθεί μια σχέση μεταξύ φυτών και μελισσών που εντυπωσιάζει! Οι μέλισσες μεταφέρουν την γύρη από λουλούδι σε λουλούδι, και έτσι “ζευγαρώνουν” τα άνθη μεταξύ τους. Οι μέλισσες είναι κατασκευασμένες να ζευγαρώνουν δεκάδες χιλιάδες άνθη μέσα στην μικρή ζωή που τους δίνεται, και ας μας φαίνεται παράξενο αυτό είναι μεγαλειώδες! Διότι όταν πάψει να συμβαίνει η γονιμοποίηση, τα φυτά δεν θα μπορούν να δημιουργήσουν καρπούς (φαγητό) και κατά συνέπεια να διαιωνίσουν το είδος τους (σπόρους). Δηλαδή χωρίς τις μέλισσες δεν θα υπάρχει φαγητό, ένα αργό τέλος για όλους μας!

Το 1/3 των τροφίμων που παράγονται σήμερα παγκοσμίως συνδέονται με την επικονίαση από τις μέλισσες, ενώ από τα 90 καλλιεργούμενα είδη φυτών, τα 70 έχουν ανάγκη τη μέλισσα.

Εάν οι μέλισσες αφανιστούν, οι 71 από τις 100 πιο σημαντικές φυτικές καλλιέργειες παγκοσμίως που επικονιάζονται από τις μέλισσες, θα αρχίσουν να εξαφανίζονται και αυτές. Ειδικότερα, καρποί όπως τα μήλα, οι φράουλες και τα αμύγδαλα θα εμφανίσουν απότομη πτώση. Η εξαφάνιση των μελισσών όμως θα έχει και καταστροφικές επιπτώσεις στην οικονομία, αν αναλογιστούμε ότι η οικονομική αξία της επικονίασης των μελισσών αποτιμάται σε € 265 δις το χρόνο παγκοσμίως.

Ευτυχώς για εμάς η μέλισσα είναι ένα ανθεκτικό και ευπροσάρμοστο στις αντιξοότητες και ανθρώπινες αυθαιρεσίες έντομο.

Η γλυκόζη και η φρουκτόζη στο μέλι είναι στην πιο απλή τους μορφή. Τόσο εύπεπτες για τον οργανισμό που μπορούν να κάνουν ένα πραγματικό θαύμα. Δεν υπάρχει ουδεμία σχέση με τη ζάχαρη που καταστρέφει τα όργανα και την εύρυθμη λειτουργία τους. Το μέλι όταν μπαίνει στον οργανισμό, αναγνωρίζεται ως «βιολογικό προϊόν» και η γλυκόζη που απορροφάται στο αίμα γίνεται με μέτρο (παίρνει όση έχει ανάγκη ο οργανισμός) και όχι ανεξέλεγκτη όπως συμβαίνει με τη ζάχαρη.

Αυτές πρόκειται για πολύ σημαντικές ανακαλύψεις που μας θυμίζουν για άλλη μια φορά την ανεκτίμητη αξία που έχει το ελληνικό μέλι και ότι πρέπει να καταναλώνεται οπωσδήποτε δύο φορές κάθε ημέρα.

Tην περίοδο του καλοκαιριού μια κυψέλη περιέχει:

• 1 Βασίλισσα
• 250-300 κηφήνες
• 60.000 εργάτριες μέλισσες (από τις οποίες οι 20.000 είναι συλλέκτριες)

Εργασίες που κάνει μια εργάτρια μέλισσα ανάλογα με την ηλικία της

Ηλικία σε ημέρες:

• 1-2 Καθαρίζει κελιά και διατηρεί ζεστό το γόνο
• 3-11 Ταΐζει τον γόνο
• 12-17 Παράγει κερί, χτίζει κηρήθρες, μεταφέρει τροφές στην κυψέλη
• 18-21 Φρουρός στην είσοδο της κυψέλης
• 21-40 Συλλέκτρια νέκταρος, γύρης, πρόπολης, νερού
• 35-45 Τέλος της ζωής της

Η υγεία των μελισσών είναι ένα πολύπλοκο ζήτημα.

Η μεγαλύτερη απειλή για τις μέλισσες προέρχεται από τα χημικά φυτοφάρμακα, υψηλής τοξικότητας που χρησιμοποιούνται, στις βιομηχανικές καλλιέργειες. Αυτά τα πολύ επικίνδυνα φυτοφάρμακα, έχουν την ιδιότητα να κυκλοφορούν σε όλα τα μέρη του φυτού. Παράνομα ραντίσματα γίνονται παντού και σκοτώνουν τις μέλισσες, κάτι που θα πρέπει να σταματήσει.

Οι μέλισσες προσλαμβάνουν τα φυτοφάρμακα από την γύρη και το νέκταρ κάτι που βλάπτει ανεπανόρθωτα το νευρικό τους σύστημα και πολύ συχνά τις οδηγεί στο θάνατο. Οι ολοένα περισσότερες μονοκαλλιέργειες που προωθεί η βιομηχανική γεωργία και που έχουν οδηγήσει στη μείωση της βιοποικιλότητας και την καταστροφή πλούσιων σε ποικιλία οικοσυστημάτων είναι ένας βασικός παράγοντας.

Οι μονοκαλλιέργειες αποτελούν μεγάλο κίνδυνο γιατί οι μέλισσες για να επιβιώσουν θα πρέπει να τρέφονται από μια μεγάλη ποικιλία ανθοφόρων φυτών.

Το σύνδρομο CCD ή Σύνδρομο Εγκατάλειψης Αποικιών Κυψελών

Η ζοφερή πραγματικότητα είναι ότι οι μέλισσες πεθαίνουν με ταχύτατους ρυθμούς, απειλώντας με εξαφάνιση την αγροτική παραγωγή και πολλά είδη φυτών που χρειάζονται επικονίαση για να αναπαραχθούν.

Σε κάποιες περιοχές παραπάνω από το 40% των κυψελών είναι πλέον άδειες. Στην Ισπανία εκατοντάδες χιλιάδες αποικίες έχουν… χαθεί, στην Πολωνία το ποσοστό απώλειας των μελισσών υπερβαίνει το 40%, ενώ ανάλογα προβλήματα αναφέρονται και από την Ελλάδα, τη Σουηδία, την Ιταλία και την Πορτογαλία.

Ένα μόνο μελίσσι γονιμοποιεί 300 εκ. άνθη τη μέρα!

Στην Κίνα στην επαρχία Σιτσουάν- από την δεκαετία του ’80- που τα φυτοφάρμακα εξάλειψαν τις μέλισσες, η επικονίαση της αγροτικής παραγωγής γίνεται με το χέρι, χρησιμοποιώντας βούρτσες με φτερά!

Στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια και στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα διαπιστώθηκε ότι υπάρχει σχέση μεταξύ του ισραηλινού φαρμάκου IAPV (Israel acute paralysis virus) και του συνδρόμου CCD.

Βρήκαν επίσης και ίχνη από Clothianidin, ένα φάρμακο που σκοτώνει παράσιτα, ζιζάνια, το οποίο το έχει κατασκευάσει η Bayer και το οποίο σχετίζεται με την απώλεια χιλιάδων μελισσιών σε Γαλλία και Γερμανία.

Πως ξεκίνησε όμως η παραγωγή του;

Το σιτάρι αποτελεί βασική τροφή για τα γουρούνια και της αγελάδες και όχι μόνο. Στην ουσία ότι τρώμε βασίζεται στο σιτάρι. Το σιτάρι όμως έχει έναν εχθρό, ένα ζιζάνιο.

Το ζιζάνιο αυτό (diabrotica) που προκαλεί τον θάνατο του σιταριού. Οι αγρότες άρχισαν να παραπονιούνται γιατί η σοδειά τους μειωνόταν. Έτσι το 2003 με έγκριση της Γερμανικής Κυβέρνησης η Bayer κυκλοφόρησε το Clothianidin. Τα πειράματα που είχαν κάνει έδειχναν ότι πέρα από το ζιζάνιο τίποτα άλλο δεν θα πάθει κάτι ή τουλάχιστον έτσι λέγανε.

Επιστήμονες αναφέρουν ότι οι μέλισσες και τα άλλα έντομα συνήθως αφήνουν τις εγκαταλειμμένες κυψέλες άθικτες. Κοντινοί πληθυσμοί από μέλισσες ή παράσιτα θα κυρίευαν φυσιολογικά μια τέτοια κυψέλη για να εκμεταλλευτούν τις προμήθειες μελιού και γύρης από τις μέλισσες που πέθαναν για κάποιους λόγους, όπως το υπερβολικό κρύο του χειμώνα.

Η αποφυγή όμως που δείχνουν οι μέλισσες και τα παράσιτα για τις άδειες κυψέλες μοιάζει σαν να υπάρχει κάτι τοξικό στην αποικία που απομακρύνει όποιον πλησιάσει.

Το 2007 το Γερμανικό σιτάρι μολύνθηκε από το ζιζάνιο για να το σώσει η Γερμανία διάταξε τον ψεκασμό του. Μετά από ένα χρόνο υπολογίζεται ότι πεθάναν 330 εκ. μέλισσες Η Γερμανική κυβέρνηση αναγκάστηκε να δώσει αποζημίωση στους αγρότες και να σταματήσει την χρήση του Clothianidin.

Όλη αυτή η κατάσταση οδήγησε την Bayer στην συνέχεια να αναπτύξει το πρόγραμμα Bee Care. Ετσι έχει αναπτύξει σημαντικό ερευνητικό έργο μέσα από τα κέντρα Bee Care σε Ευρώπη και Αμερική. Πέραν αυτού, διενεργεί σε βάθος έρευνα για τα χαρακτηριστικά των φυτοπροστατευτικών προϊόντων και των καλλιεργειών με βιοτεχνολογία από τα πρώιμα στάδια ανάπτυξής τους για να διασφαλίσει ότι δεν επηρεάζουν αρνητικά τα είδη που δεν αποτελούν στόχο όπως οι μέλισσες, όταν βέβαια τα προϊόντα της εταιρίας εφαρμόζονται σύμφωνα με τις συγκεκριμένες οδηγίες ετικέτας. Τα προϊόντα με βάση τα νεονικοτινοειδή έχουν αντικαταστήσει πολλά παλαιότερα φυτοπροστατευτικά προϊόντα χάρη στην αποτελεσματικότητά τους στη διαχείριση επιβλαβών εντόμων, της άριστης ασφάλειας του χρήστη και του σχετικά ευνοϊκού περιβαλλοντολογικού προφίλ, που σημαίνει σημαντική μείωση της ποσότητας δραστικών ουσιών στο περιβάλλον.

Ο κίνδυνος για την εξαφάνιση των μελισσιών και κατ΄επέκταση της ζωής, είναι υπαρκτός. Το μέλλον της γεωργίας στην Ελλάδα και παγκοσμίως βασίζεται αποκλειστικά στη βιώσιμη ανάπτυξη. Απαιτούνται καινοτόμες λύσεις διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών σε συνδυασμό με άρτια τεχνική υποστήριξη του παραγωγού για να χτίσουμε το μέλλον της γεωργίας.

Της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου.
Πηγή: medlabnews.gr

Το άρθρο Περιβαλλοντική διαταραχή με μη αναστρέψιμες επιπτώσεις για την βιοποικιλότητα η εξαφάνιση των μελισσών εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Οι σημαντικότεροι παράγοντες που ασκούν πίεση στη βιοποικιλότητα είναι οι αλλαγές στη χρήση της γης (π.χ. αποψίλωση, εντατική μονοκαλλιέργεια, αστικοποίηση), η άμεση εκμετάλλευση όπως η θήρα και η υπεραλίευση, η κλιματική αλλαγή, η ρύπανση και τα χωροκατακτητικά ξένα είδη. Η έντονη οικονομική, τεχνολογική και βιομηχανική ανάπτυξη των τελευταίων χρόνων γίνεται συχνά χωρίς να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, οι οποίες τις τελευταίες δεκαετίες πήραν ανησυχητικές διαστάσεις. Οι πρώτες επιπτώσεις έγιναν εμφανείς στη βιοποικιλότητα, καθώς μειώθηκαν ή εξαφανίστηκαν ορισμένοι πληθυσμοί ευπαθών ειδών φυτών και ζώων λόγω της τροποποίησης των χαρακτηριστικών των οικοσυστημάτων και της δημιουργίας νέων συνθηκών, στις οποίες οι συγκεκριμένοι οργανισμοί δεν έχουν αναπτύξει μηχανισμούς προσαρμογής. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες που προκαλούν περιβαλλοντικές μεταβολές και απειλούν τη βιοποικιλότητα είναι πολλές. Από τις σημαντικότερες είναι η ρύπανση της ατμόσφαιρας, των υδάτων και των χερσαίων εδαφών, η αυξανόμενη θερμοκρασία του πλανήτη, η αλόγιστη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, η καταστροφή των βιοτόπων για τη δημιουργία τεχνικών έργων ή γεωργικών εκτάσεων αλλά και η διαρροή ραδιενέργειας στο περιβάλλον. Αιτίες πρόκλησης των παραπάνω φαινομένων είναι η άδικη κατανομή πόρων, η έλλειψη γνώσης για τη βιοποικιλότητα, η αντικατάσταση των παλαιών τεχνολογιών µε καινούργιες αλλά και η χωροχρονική διάσταση μεταξύ λήψεως αποφάσεων και των επιπτώσεών τους.

Σημαντικός αριθμός αγροοικοσυστημάτων στα οποία ασκείται πολυκαλλιέργεια ή εκτατική μονοκαλλιέργεια (π.χ. εκτατικοί ελαιώνες, συγκαλλιέργεια με αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, διατήρηση των ωφέλιμων εντόμων, βιολογική καλλιέργεια) χαρακτηρίζονται από αξιόλογο πλούτο ειδών της άγριας χλωρίδας και πανίδας, συχνά συγκρίσιμο, αν όχι μεγαλύτερο, από τον συναντώμενο στα γειτνιάζοντα φυσικά οικοσυστήματα. Καλλιεργείται μεγάλος αριθμός ειδών και ποικιλιών φυτών προερχομένων από εγχώριο αβελτίωτο γενετικό υλικό που έχει ως θετική συνέπεια την διατήρηση της βιοποικιλότητας. Ο συνδυασμός της γεωγραφικής θέσης της Ελλάδας μεταξύ τριών ηπείρων (Ευρώπη, Ασία, Αφρική), το ιδανικό μεσογειακό κλίμα, το έντονο ανάγλυφο, οι δαντελωτέ ακρογιαλιές, τα χιλιάδες νησιά και η πλούσια παλαιογεωγραφική ιστορία του ελληνικού χώρου δημιούργησαν οικότοπους ζωτικής σημασίας στην Ευρώπη και τον κόσμο, τους οποίους έχουμε την ευθύνη να προστατεύσουμε και να διατηρήσουμε.

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο Βιοποικιλότητα και παράγοντες που την απειλούν εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Ο ελαιοκομικός τομέας και ιδιαίτερα εκείνος του ελαιολάδου, είναι ένας κορυφαίος με οικονομικούς όρους παράγοντας καθώς έχει την ικανότητα να δημιουργεί θέσεις απασχόλησης (περισσότερες από 1.000.000 ετησίως), που αποτελούν οικονομικό μέσο διαβίωσης σε μεγάλες περιοχές  της λεκάνης της Μεσογείου και ένας από τους τομείς που είναι υπεύθυνος για τη παρεμπόδιση της εγκατάλειψης της υπαίθρου. Από την άλλη πλευρά, η ελαιοκαλλιέργεια αποτελεί το κυρίαρχο τοπίο σ’ αυτές τις περιοχές. Επιπλέον, ο τομέας του ελαιόλαδου αποτελεί σημαντική πηγή για τροφές που θεωρούνται υγιεινές και εκτιμάται σε όλο τον κόσμο ως αναπόσπαστο στοιχείο του Μεσογειακού τρόπου διατροφής, που από το 2013 είναι άυλη πολιτιστική κληρονομιά της UNESCO και καθίσταται το σήμα κατατεθέν ορισμένων περιοχών της λεκάνης της Μεσογείου.

Η κοινοπραξία SUSTAINOLIVE αποτελεί μέρος του προγράμματος PRIMA που χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αποτελείται από 22 φορείς από την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ιταλία, την Ελλάδα, την Τυνησία και το Μαρόκο και περιλαμβάνει 8 πανεπιστήμια, 4 ερευνητικά κέντρα, 9 ενώσεις ελαιοκαλλιεργητών και μια εταιρεία για τη διάδοση και την προώθηση του έργου στον ελαιοκομικό τομέα. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται ένας υψηλός βαθμός συμπληρωματικής πολλαπλής συμμετοχής και διεπιστημονικότητα με την συμμετοχή, μεταξύ άλλων, ελαιοκαλλιεργητών, γεωπόνων, οικολόγων, οικοφυσιολόγων, εντομολόγων, βοτανολόγων, μηχανικών, τοπογράφων, περιβαλλοντολόγων, βιοχημικών, κοινωνιολόγων και ιστορικών στην κοινοπραξία.

Μέσα από το πρόγραμμα SUSTAINOLIVE αναδεικνύονται τα περιβαλλοντικά προβλήματα που προκύπτουν από την καλλιέργεια της ελιάς αλλά και οι αειφόρες τεχνολογικές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν σε έναν ελαιώνα.

Περιβαλλοντικά προβλήματα

Αειφόρες τεχνολογικές λύσεις

Μεταξύ των στοιχείων που θα αποτελέσουν μέρος των αειφόρων τεχνολογικών λύσεων,  προσαρμοσμένες στη μεγάλη ποικιλομορφία των συνθηκών των ελαιώνων της λεκάνης της Μεσογείου, περιλαμβάνονται:

Εδαφοκάλυψη με αυτοφυή βλάστηση ή με σπορά παρέχοντας μια σειρά από συνεργιστικές δράσεις με άλλες λειτουργίες του οικοσυστήματος, βελτιώνοντας τη διήθηση και τη διαθεσιμότητα του νερού και των θρεπτικών στοιχείων στο έδαφος, βελτιώνοντας τη γονιμότητα και (μεταξύ άλλων) τον έμμεσο έλεγχο των φυτοπαθογόνων αποτελώντας ταυτόχρονα τροφή για τα ζώα.

Ενσωμάτωση της κτηνοτροφίας παρέχοντας αποτελεσματικό έλεγχο των ανεπιθύμητων φυτών (ζιζανίων) με χαμηλό κίνδυνο διάβρωσης, επιτρέποντας τη λίπανση χωρίς εξωτερικές εισροές και συμβάλλοντας σημαντικά στη διατήρηση της βιοποικιλότητας καθώς και του τοπίου. Επιπλέον, αποτελεί μια ενδιαφέρουσα οικονομικά εναλλακτική λύση για ελαιώνες όπου εφαρμόζεται μονοκαλλιέργεια.

Κλάδεμα των δένδρων και αξιοποίηση των υποπροϊόντων κλαδέματος, καθώς ο θρυμματισμός και η ενσωμάτωση στο έδαφος των κλαδεμάτων της ελιάς προωθεί τη διατήρηση των θρεπτικών στοιχείων και παρέχει οικοτόπους για το εδαφικό μικροβιακό φορτίο, με αποτέλεσμα την αύξηση της βιοποικιλότητας. Επιπλέον, αυξάνει την οργανική ουσία του εδάφους και άλλους δείκτες γονιμότητας αυτού και συμβάλλει στη δέσμευση του άνθρακα στο έδαφος.

Οργανική λίπανση, αφού τα θετικά οφέλη της (χλωρή λίπανση, κοπριά και άλλα παραπροϊόντα των ελαιοτριβείων) αναγνωρίζονται ευρέως στη βελτίωση ορισμένων παραμέτρων του οικοσυστήματος, όπως η διατήρηση των θρεπτικών στοιχείων και η μείωση της απώλειάς τους, η μείωση της περιβαλλοντικής ρύπανσης, η προστασία της βιοποικιλότητας και η ολοκλήρωση του κύκλου των θρεπτικών στοιχείων.

Ποικιλομορφία τοπίου. Πρακτικές που στοχεύουν στην ανάκτηση των παραδοσιακών χαρακτηριστικών του τοπίου, όπως φυτοφράκτες, περιοχές ή λωρίδες με άγρια βλάστηση, που αυξάνουν τη φυσική αξία των ελαιώνων και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη μείωση της διάβρωσης του εδάφους. Πολλά από αυτά τα μέτρα επιδοτούνται από την Κοινή ευρωπαϊκή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ, πυλώνας II).

Αειφόρος χρήση του νερού. Ο σχεδιασμός των συστημάτων ελλειμματικής άρδευσης είναι μια σταθερή στρατηγική που θα βοηθούσε στην εξοικονόμηση νερού σε περιοχές με υπεράρδευση. Επί του παρόντος, η άρδευση πολλών ελαιώνων γίνεται συνήθως χωρίς τη χρήση γεωπονικών γνώσεων, όσον αφορά τις ποσότητες και το χρόνο άρδευσης, ενώ πολλοί παραγωγοί χρησιμοποιούν περισσότερο νερό από ό, τι είναι πραγματικά απαραίτητο ή επιθυμητό. Το πρόγραμμα SUSTAINOLIVE θα προωθήσει την ορθολογική χρήση του νερού  στην άρδευση των ελαιώνων.

Πηγή: www.sustainolive.eu

Γράφει η συντακτική ομάδα του www.ppellados.gr

Το άρθρο SUSTAINOLIVE: Η σημασία της αειφόρου ελαιοκομίας στη λεκάνη της Μεσογείου εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

 Για την επίτευξη αυτού του στόχου, είναι απαραίτητο να βελτιωθεί η φυσική περιβαλλοντική ρύθμιση, η βελτιστοποίηση των εισροών, η ανάπτυξη νέων συστημάτων καλλιέργειας και η χρήση τεχνολογιών προσαρμοσμένων σε αυτόν τον μετασχηματισμό. Με αυτόν τον τρόπο, ο γενικός στόχος του SUSTAINOLIVE είναι να προάγει τη βιωσιμότητα του κλάδου του ελαιολάδου μέσω της εφαρμογής και προώθησης συνόλων καινοτόμων και βιώσιμων λύσεων σε πρακτικές διαχείρισης, βασισμένες σε αγροοικολογικές έννοιες και αποτελεσματικές και ενεργές ανταλλαγές, γνώση των κύριων παραγόντων στον κλάδο.

Για την επίτευξη αυτού του γενικού στόχου έχουν καθοριστεί οι ακόλουθοι ειδικοί στόχοι:

·         Ενσωμάτωση οικολογικής, εδαφικής και κοινωνικοοικονομικής γνώσης για τον σχεδιασμό και την αξιολογήση βιώσιμων στρατηγικών και μεθόδων στην ελαιοκαλλιέργεια με βάση αγροοικολογικές έννοιες

·         Παροχή συστάσεων διαχείρισης για τη βελτίωση της διατήρησης του εδάφους και της αποτελεσματικής χρήσης του νερού

·         Καθοδήγηση και διευκόλυνση μιας πιο βιώσιμης χρήσης της γης και του τοπίου μέσω της προώθησης της διαφοροποίησης του αγροοικοσυστήματος της ελιάς

·         Προώθηση της εφαρμογής βιώσιμων γεωργικών συστημάτων που είναι οικονομικά και τεχνικά βιώσιμα

·         Προώθηση και ανάπτυξη της βιώσιμης χρήσης ειδών που αποτελούν μέρος υποεκμεταλλεύσιμων ποωδών καλύψεων που είναι τα πλέον κατάλληλα για μεσογειακές συνθήκες

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο SustainOlive: Βιώσιμες λύσεις για την ελαιοκομία εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Ο RJ Prokopy όρισε την ολοκληρωμένη διαχείριση επιβλαβών οργανισμών (IPM) ως

«… μια διαδικασία που βασίζεται σε αποφάσεις που περιλαμβάνει συντονισμένη χρήση πολλαπλών τακτικών για τη βελτιστοποίηση του ελέγχου όλων των κατηγοριών παρασίτων (έντομα, παθογόνα, ζιζάνια, σπονδυλωτά) με οικολογικά και οικονομικά ορθό τρόπο». Αυτή η ολιστική προσέγγιση στην αντιμετώπιση των επιβλαβών οργανισμών θα πρέπει να μειώσει τη χρήση φυτοφαρμάκων, να παρέχει εξοικονόμηση χρημάτων για τον αγρότη και προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας. Ο όρος «ολοκληρωμένη» υπονοεί την ενσωμάτωση των επιπέδων  φυσικού εχθρού/ανταγωνιστή στη λήψη αποφάσεων, και τη χρήση συμβατών, οργανωμένων τακτικών που θα διατηρήσουν αυτούς τους παράγοντες.

Το κίνημα της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών (IPM) εμφανίστηκε σύντομα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πριν από περίπου 60 χρόνια ξεκίνησε το πρώτο πρόγραμμα στον εποπτευόμενο έλεγχο και στόχος ήταν μια κάμπια που προσβάλει τη μηδική, η Colias eurytheme Boisduval, την οποία επέβλεπε ο KS Hagen που συνέχισε μια διακεκριμένη καριέρα στον βιολογικό έλεγχο.

Όσον αφορά τα περιβαλλοντικά προβλήματα που προκαλούνται από την υπερβολική χρήση των συνθετικών φυτοφαρμάκων εκτιμάται ότι περίπου 2,5 εκατομμύρια τόνοι φυτοφαρμάκων χρησιμοποιούνται σε καλλιέργειες κάθε χρόνο και παγκοσμίως η καταστροφή που προκαλείται από τα φυτοφάρμακα φτάνει τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Οι λόγοι για αυτό είναι δύο:

• οι υψηλής τοξικότητας και μη βιοαποδομήσιμες ουσίες των συνθετικών φυτοφαρμάκων

• τα υπολείμματα στο έδαφος, τους υδάτινους πόρους και τις καλλιέργειες που επηρεάζουν τη δημόσια υγεία.

Έτσι, από τη μία, επείγει να βρεθούν τα νέα εξαιρετικά επιλεκτικά και βιοαποδομήσιμα φυτοφάρμακα για την επίλυση του προβλήματος της μακροπρόθεσμης τοξικότητας στα θηλαστικά και, από την άλλη, πρέπει να μελετηθούν φιλικά προς το περιβάλλον φυτοπροστατευτικά και να αναπτυχθούν τεχνικές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων διατηρώντας παράλληλα τις αποδόσεις των καλλιεργειών.

Τα φυσικά προϊόντα είναι μια εξαιρετική εναλλακτική των συνθετικών φυτοφαρμάκων ως μέσο μείωσης των αρνητικών επιπτώσεων στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Συγκεκριμένα, τα εντομοκτόνα που προέρχονται από αιθέρια έλαια αρωματικών φυτών έχουν πολλά σημαντικά οφέλη. Λόγω της πτητικής φύσης τους, εμφανίζουν πολύ χαμηλότερο επίπεδο περιβαλλοντικού κινδύνου σε σχέση με τα συνθετικά εντομοκτόνα. Οι πληθυσμοί των αρπακτικών, παρασιτοειδών και επικονιαστών εντόμων επηρεάζονται λιγότερο λόγω της ελάχιστης υπολειμματικότητας, καθιστώντας τα φυτοφάρμακα με βάση τα αιθέρια έλαια συμβατά στην ενσωμάτωσή τους σε προγράμματα ολοκληρωμένης διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών. Είναι επίσης προφανές ότι η ανθεκτικότητα θα αναπτυχθεί πιο αργά στα φυτοφάρμακα με βάση τα αιθέρια έλαια λόγω των πολύπλοκων μειγμάτων συστατικών που χαρακτηρίζουν πολλά από αυτά τα έλαια.

Τέλος, στις αναπτυσσόμενες χώρες όπου υπάρχουν ενδημικά φυτά που αποτελούν πηγή αιθερίων ελαίων είναι πιο πιθανό τα φυσικά φυτοφάρμακα να έχουν τελικά τον μεγαλύτερο αντίκτυπό τους στην ολοκληρωμένη διαχείριση επιβλαβών οργανισμών. Αναμένεται ότι αυτά τα φυτοφάρμακα θα βρουν τη μεγαλύτερη εμπορική τους εφαρμογή στην αστική καταπολέμηση παρασίτων, τη δημόσια υγεία, τη κτηνιατρική υγεία, στον έλεγχο της ανθρώπινης υγείας και την προστασία των αποθηκευμένων εμπορευμάτων. Στη γεωργία, αυτά τα φυτοφάρμακα θα είναι πιο χρήσιμα στις προστατευόμενες καλλιέργειες (π.χ. θερμοκηπιακές καλλιέργειες), στις υψηλής αξίας καλλιέργειες σε σειρά και εντός των συστημάτων βιολογικής παραγωγής τροφίμων όπου υπάρχουν λίγα εναλλακτικά φυτοφάρμακα.

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο Ολοκληρωμένη Διαχείριση – Εναλλακτική Προσέγγιση εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Ας δούμε τους πανέμορφους παραδοσιακούς ελαιώνες της νότιας Μεσσηνίας και της Απουλίας στην Ιταλία. Ας συγκρίνουμε στη συνέχεια τους ελαιώνες υπερπυκνής φύτευσης της Ισπανίας και της Πορτογαλίας με τους δικούς μας.
Τα αποτελέσματα θα είναι εντυπωσιακά από κάθε άποψη.
Ένα ουδέτερο αποστειρωμένο περιβάλλον με ελάχιστη έως μηδενική συμμετοχή οργανικής ουσίας στο έδαφος. Μεγάλες νεροφαγές κοινώς η επιστημονικά υψηλή διαβρωσιμότητα με στερεομεταφορά δεκάδων και εκατοντάδων τόνων ανά εκτάριο. Σε αντίθεση ο παραδοσιακός περιβαλλοντικός ελαιώνας με πλούσια χλωρίδα και ελεύθερη διακίνηση της πανίδας, με πράσινα σημεία εντός και πλεόνασμα οργανικού φορτίου στο έδαφος. Καλό αερισμό με διαφοροποίηση από συγκαλλιέργεια πολλές φορές.
Ένα θαύμα της φύσης με υψηλή παραγωγικότητα για τα εκατοντάδες χρόνια..
Βεβαίως οι γρήγορες τεχνικές της μηχανικής καλλιέργειας και συγκομιδής έχουν καλύτερη οικονομική απόδοση.
Το μειονέκτημα όμως είναι ότι έχουν ημερομηνία λήξης.
Και το χειρότερο δημιουργούν ενίοτε σοβαρά προβλήματα.

Ύστερα από όλα αυτά το Ευρωπαϊκό πρόγραμμα Sustain Olive, θεωρείται κορυφαίο στην εξέλιξη της βιώσιμης ελαιοκαλλιέργειας.
Το σημαντικότερο είναι η εξοικονόμηση φυσικών πόρων. Νερό, ενέργεια, διατήρηση των πλουσίων εδαφών, εμπλουτισμός και διατήρηση χλωρίδας και πανίδας, και τόσα άλλα.
Το σημαντικότερο όμως όλων είναι το φυσικό περιβάλλον που δημιουργεί και είναι ιδιαίτερα φιλικό και προσβάσιμο στον ίδιο το σύγχρονο άνθρωπο.

Το άρθρο Πώς συνδέονται η αειφορία με τις βέλτιστες πρακτικές κομποστοποίησης. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.