Η πρόληψη μέσω των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης θεωρείται παγκοσμίως ένα από τα πιο σημαντικά κομμάτια του τομέα της διαχείρισης καταστροφών. Σε αντίθεση με άλλες καταστροφές όπως είναι οι σεισμοί, στην περίπτωση των πλημμυρών η πρόγνωσή τους είναι εφικτή με τα σύγχρονα εργαλεία της επιστήμης δίνοντάς μας ένα πολύ μεγάλο προτέρημα.

Πολύ μεγάλες πλημμύρες στο Βόλο έχουν αναφερθεί στο παρελθόν καθώς και στη Μαγνησία, όπως και λίγο παλαιότερα για την περιοχή της Λάρισας με σχετικά άρθρα. Στην περίπτωση της κακοκαιρίας Daniel τα επίπεδα βροχόπτωσης ήταν ήδη γνωστά από τα μετεωρολογικά μοντέλα, τα οποία απέδωσαν.

Τα μετεωρολογικά στοιχεία της Θεσσαλίας δείχνουν οι μικρότερες τιμές βροχής να καταγράφονται στα κεντρικά πεδινά, αυξανόμενες προς την ορεινή περιφέρεια, από τα ανατολικά στο Πήλιο κυρίως όμως προς τα Δυτικά. ΤΟ 2008 ο Μιγκίρος υπολόγισε τη μέση ετήσια κατακρήμνιση στη Θεσσαλία στα 686.8 mm (για την περίοδο 1980-81 έως 2000-01). Οι τιμές αυτές μέχρι τις μέρες μας έχουν μεταβληθεί μερικώς μετά τον Ιανό και τις άλλες κακοκαιρίες, αλλά η απόκλιση δεν είναι σημαντική.

Τα υδρολογικά στοιχεία Θεσσαλίας – Χρονική επανάληψη πλημμυρών

Το υδατικό διαμέρισμα της Θεσσαλίας, με βάση τις πλέον πρόσφατες μελέτες διακρίνεται σε 21 μεγάλες και μικρότερες υδρολογικές λεκάνες και υπολεκάνες. ΟΙ μεγαλύτερες σε έκταση υπολεκάνες είναι αυτές που εντάσσονται στη λεκάνη του Πηνειού ποταμού, με τους παραποτάμους του.

Το υδρογραφικό δίκτυο της Θεσσαλίας αποτελεί μια βαθιά λεκάνη, η οποία περιβάλλεται από υψηλούς ορεινούς όγκους. Εκεί τα μικρά, στην αρχή, ρεύματα κατανέμονται σε μεγαλύτερα ( Ενιπέας, Τιταρήσιος, Ληθαίος κ.ά.) και τελικά συγκεντρώνονται σε μια κεντρική κοίτη, αυτή του Πηνειού ποταμού. Η λεκάνη απορροής του Πηνειού ποταμού είναι πολύ μεγάλη για τα ελληνικά δεδομένα, 10.704 km_², λόγω της τροφοδότησης από ορεινούς όγκους που καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της Ελλάδας.

Με βάση ιστορικές καταγραφές, ο Πηνειός ποταμός παρουσιάζει μια επανάληψη πλημμυρών σε μικρό βήμα περίπου κάθε 25 χρόνια που είναι και το πλέον συχνό στατιστικά και σε μεγάλο βήμα περίπου κάθε 50 χρόνια.

Στην περίπτωση των φετινών πλημμυρών στη Θεσσαλία γνωρίζαμε τουλάχιστον ένα διήμερο πριν για το τι θα ακολουθούσε, οπότε το έκτακτο δελτίο από την ΕΜΥ εκδόθηκε πολύ έγκαιρα. Έτσι προειδοποιήσαμε ότι θα ακολουθούσε μια επικίνδυνη κατάσταση η οποία θα είχε ως κύρια χαρακτηριστικά τις μεγάλες εντάσεις βροχόπτωσης, αλλά και το μεγάλο χρονικό διάστημα εκδήλωσης των φαινομένων. Η κατάσταση ήταν ήδη προδιαγεγραμμένη από τα αριθμητικά μοντέλα πρόγνωσης.

Ακόμη και χωρίς βασικές γνώσεις για τις ιδιαιτερότητες των περιοχών που περιγράφονται μέσα στα Σχέδια Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας μπορούσαμε από πριν εύκολα να συνάγουμε το συμπέρασμα ότι σχεδόν όλες οι περιοχές θα αντιμετώπιζαν προβλήματα πλημμυρών.

Το πόσο θα επηρεάζονταν τα φράγματα θα μπορούσε να μας το έδινε ο καθ’ ύλην αρμόδιος υδρολόγος με τα ειδικά υδρολογικά και υδραυλικά μοντέλα. Από τα ατμοσφαιρικά μοντέλα υετού ήταν σαφές πλέον ότι τη Δευτέρα θα ξεπερνούσαμε τα 300mm και ίσως φτάναμε ακόμη και τα 500mm σε ένα διήμερο, όπως και έγινε.

Το EFAS παρέχει πανευρωπαϊκούς χάρτες επισκόπησης των πιθανών πλημμυρών έως και 10 ημέρες εκ των προτέρων. Περισσότερες από 70 υπηρεσίες υδρολογικής και πολιτικής προστασίας στην Ευρώπη αποτελούν μέρος του δικτύου EFAS.

Η ΕΜΥ αποτελεί εταίρο του EFΑS από το 2016 τα τελευταία χρόνια κατάφερε να εισάγει τη χώρα μας σε αυτό το προηγμένο σύστημα προειδοποίησης. Μαζί εντάχθηκε και η Πολιτική Προστασία, οπότε πλέον έχουμε τη δυνατότητα να αντλήσουμε σημαντικές πληροφορίες και προβλέψεις μέσα από το σύστημα αυτό. Στην Ελλάδα μέχρι στιγμής δεν λειτουργεί κανένα Εθνικό Υδρολογικό μοντέλο, και το θέμα αυτό θα πρέπει να λυθεί άμεσα, καθώς πλέον έχει οριστεί αρμόδιος φορέας που θα μπορούσε να το κάνει.

Αξιοσημείωτο είναι ότι οι πρόσφατες προβλέψεις του EFAS για τον Πηνειό ποταμό, τον Σπερχειό και τον Καλέντζη ήταν εύστοχες. Δηλαδή, παρά την απουσία ”δικών μας ” υδρολογικών μοντέλων, αποδείχθηκε στην πράξη ότι με το EFAS δεν είμαστε τελείως μόνοι στο χώρο των υδρολογικών προβλέψεων. Αυτό πρέπει να το γνωρίζει η πολιτεία και να το ενστερνιστούν όλοι οι επιχειρησιακοί φορείς.

Λόγω της ραγδαιότητας, αλλά και της μεγάλης διάρκειας διατήρησης των φαινομένων από την κακοκαιρία Daniel, οι πλημμύρες δεν μπορούσαν να αποφευχθούν, ειδικά για τον κάμπο της Θεσσαλίας. Μόνο αν χρησιμοποιούσαμε υδρολογικά μοντέλα, ίσως είχαμε καλύτερη διαχείριση των υποδομών και παροχέτευση του νερού από τα φράγματα. Είναι πιθανόν να μπορούσε να γίνει μετριασμός των καταστροφών στην περιοχή του Βόλου, με την λήψη κατάλληλων μέτρων.

Πηγή: kolydas.eu

Το άρθρο Πλημμύρες και έγκαιρη προειδοποίηση – Τι αναφέρει ο Διευθυντής της ΕΜΥ, κ. Θοδωρής Κολυδάς εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Από τις 4 Οκτωβρίου του 2022 έχει ξεκινήσει η διαβούλευση για τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ), που αφορούν σε προστατευόμενες περιοχές «Natura 2000» στη Θεσσαλία (2 μελέτες) και στην Ανατολική Μακεδονία – Θράκη.

Ειδικότερα πρόκειται για τις περιοχές:

ΕΠΜ 1β: Περιοχές Natura 2000 των Περιφερειακών Ενοτήτων Ροδόπης (μέρους), Ξάνθης, Καβάλας, Θάσου και Δράμας.

ΕΠΜ 4α: Περιοχές Natura 2000 των Περιφερειακών Ενοτήτων Λάρισας, Μαγνησίας και Σποράδων.

ΕΠΜ 4β: Περιοχές Natura 2000 των Περιφερειακών Ενοτήτων Τρικάλων και Καρδίτσας.

Η δημόσια διαβούλευση για τις ΕΠΜ των τριών αυτών περιοχών, η οποία διενεργείται από τους μελετητές των ΕΠΜ, φιλοξενείται στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας https://ypen.gov.gr/diavouleusi και θα διαρκέσει έως και τις 4 Νοεμβρίου 2022. Θα ακολουθήσει η εκπόνηση Σχεδίων Διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών με τα αντίστοιχα Προεδρικά Διατάγματα.

Η διαβούλευση για τις τρεις πρώτες περιοχές στην Κρήτη, τον Έβρο και την Πελοπόννησο, έχει ήδη ολοκληρωθεί.

Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες καθορίζουν ένα θεσμικό πλαίσιο οριοθέτησης και θεσμοθέτησης διαβαθμισμένων ζωνών προστασίας, θέτοντας σαφείς όρους και κανόνες για τις χρήσεις γης και την οικονομική δραστηριότητα στις προστατευόμενες περιοχές.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει αναθέσει την εκπόνηση 23 Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών και Σχεδίων Διαχείρισης για τις 446 περιοχές του δικτύου «Natura 2000» της χώρας.

Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες, με γνώμονα την προστασία των οικοσυστημάτων και των ειδών που φιλοξενούν, θα υποδείξουν εάν και ποιες ανθρωπογενείς δραστηριότητες επιτρέπονται στις επιμέρους ζώνες κάθε περιοχής.

Τα Σχέδια Διαχείρισης θα εξειδικεύσουν τα κριτήρια και τους όρους άσκησης των επιτρεπόμενων ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στις επιμέρους περιοχές της κάθε μελέτης. Σε αυτά περιλαμβάνονται σχέδια δράσης στα οποία εξειδικεύονται:

Τα αναγκαία μέτρα.
Τα έργα και τα προγράμματα.
Οι φάσεις, το κόστος, οι πηγές.
Οι φορείς χρηματοδότησης.
Το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης.
Οι φορείς εφαρμογής.
Το έργο, που για πρώτη φορά υλοποιείται στη χώρα μας, είναι εξαιρετικά σημαντικό, τόσο για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος όσο και σε σχέση με τις υποχρεώσεις της Ελλάδας απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η συμμετοχή και τα σχόλιά σας, είναι σημαντικά για το εγχείρημα της Δημόσιας Διαβούλευσης.

Πηγή: ypen.gov.gr

Το άρθρο Σε διαβούλευση τρείς ακόμα Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες για τις περιοχές «Νatura 2000» σε Θεσσαλία και Ανατολική Μακεδονία – Θράκη εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.