Η λίμνη Παμβώτιδα των Ιωαννίνων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εσωτερικά υδάτινα οικοσυστήματα της χώρας και ταυτόχρονα ένα από τα πλέον επιβαρυμένα από ανθρώπινες δραστηριότητες. Η λίμνη, που φιλοξενείται σε κλειστό καρστικό λεκανοπέδιο της Ηπείρου, συνδέεται άμεσα με την ιστορία, την οικονομία και την ταυτότητα της πόλης των Ιωαννίνων. Παράλληλα όμως αποτελεί ένα ευαίσθητο οικοσύστημα που δέχεται επί δεκαετίες έντονες πιέσεις.

Τα τελευταία χρόνια, περιστατικά υποβάθμισης της ποιότητας των υδάτων, φαινόμενα ευτροφισμού, κατά τόπους θνησιμότητα ιχθυοπληθυσμών και η συνεχιζόμενη συρρίκνωση των παραλίμνιων υγροτόπων επαναφέρουν στο προσκήνιο το ερώτημα αν η Παμβώτιδα μπορεί να διατηρήσει τη φυσική της ισορροπία υπό τις σημερινές συνθήκες.

Η οικολογική σημασία των παραλίμνιων υγροτόπων.

Οι παραλίμνιες εκτάσεις δεν αποτελούν απλώς μια μεταβατική ζώνη μεταξύ ξηράς και νερού.

Λειτουργούν ως φυσικά φίλτρα συγκράτησης θρεπτικών ουσιών, ζώνες κατακράτησης φερτών υλικών, περιοχές αναπαραγωγής ψαριών και αμφιβίων, καταφύγια ορνιθοπανίδας καθώς και ως φυσικοί μηχανισμοί βελτίωσης της ποιότητας των νερών.

Η απώλεια ή υποβάθμιση αυτών των περιοχών μειώνει σημαντικά την ανθεκτικότητα της λίμνης απέναντι σε εξωτερικές πιέσεις. 

Τι έχει αλλάξει τις τελευταίες δεκαετίες.

Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες και στοιχεία διαχείρισης της προστατευόμενης περιοχής, η μεγαλύτερη περιβαλλοντική μεταβολή δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό αλλά η σταδιακή αλλοίωση του παραλίμνιου χώρου.

Η αστική επέκταση των Ιωαννίνων, οι επιχωματώσεις, οι παρεμβάσεις στην παράκτια ζώνη της λίμνης, η μεταβολή χρήσεων γης και η αποκοπή φυσικών υγροτοπικών τμημάτων έχουν περιορίσει σημαντικά τη φυσική λειτουργία του οικοσυστήματος. Η εξέλιξη αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της φυσικής δυνατότητας αυτοκαθαρισμού της λίμνης.

Ο ευτροφισμός ως σύμπτωμα.

Η Παμβώτιδα χαρακτηρίζεται εδώ και χρόνια από φαινόμενα ευτροφισμού. Ο ευτροφισμός προκαλείται όταν μεγάλες ποσότητες αζώτου και φωσφόρου εισέρχονται στο υδάτινο σώμα, οδηγώντας σε υπερβολική ανάπτυξη φυτοπλαγκτού και υδρόβιας βλάστησης.

Οι βασικές πηγές προέρχονται από γεωργικές απορροές, κτηνοτροφικές δραστηριότητες, αστικά λύματα, διάχυτες ανθρωπογενείς πιέσεις στο λεκανοπέδιο. 

Τα επεισόδια δυσοσμίας, η υποβάθμιση της ποιότητας του νερού και τα περιστατικά θνησιμότητας ψαριών αποτελούν συχνά ορατές εκδηλώσεις βαθύτερων διεργασιών που εξελίσσονται στο οικοσύστημα. 

Η επίδραση της κλιματικής αλλαγής.

Η κλιματική μεταβολή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής των υφιστάμενων πιέσεων. Στην Ήπειρο καταγράφονται τα τελευταία χρόνια υψηλότερες μέσες θερμοκρασίες, μεγαλύτερες περίοδοι ξηρασίας, εντονότερες βροχοπτώσεις μικρής διάρκειας και κατά συνέπεια, μεταβολές στο υδρολογικό ισοζύγιο των λεκανών απορροής.

Οι συνθήκες αυτές ευνοούν την ανάπτυξη ευτροφικών φαινομένων, ιδιαίτερα σε ρηχές λίμνες όπως η Παμβώτιδα, η οποία έχει μέσο βάθος μόλις 4 έως 5 μέτρα. 

Μια λίμνη Natura 2000 με αυξημένες υποχρεώσεις προστασίας.

Η λίμνη και η ευρύτερη περιοχή της εντάσσονται στο ευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000 και αποτελούν σημαντικό βιότοπο για είδη ορνιθοπανίδας, αμφιβίων, ψαριών και υδροχαρούς βλάστησης. 

Η προστασία της δεν αποτελεί μόνο τοπικό ζήτημα αλλά και ευρωπαϊκή υποχρέωση της χώρας.

Η διατήρηση των παραλίμνιων υγροτόπων είναι κρίσιμη προϋπόθεση για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων που θέτει η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα ύδατα και τη βιοποικιλότητα. 

Η σημαντικότερη περιβαλλοντική υποβάθμιση που έχει συντελεστεί στην Παμβώτιδα δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό ρύπανσης αλλά η σταδιακή απώλεια των φυσικών μηχανισμών προστασίας της λίμνης.

Οι παραλίμνιοι υγρότοποι, που επί χιλιάδες χρόνια λειτουργούσαν ως φυσικά φίλτρα και οικολογικοί ρυθμιστές, έχουν περιοριστεί σημαντικά από ανθρώπινες παρεμβάσεις. Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με τον ευτροφισμό και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένης ευπάθειας.

Η αποκατάσταση των παραλίμνιων ζωνών, η παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων, η μείωση των θρεπτικών φορτίων και η συστηματική επιστημονική τεκμηρίωση αποτελούν πλέον αναγκαίες προϋποθέσεις για τη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας της λίμνης.

Η Παμβώτιδα δεν είναι απλώς η λίμνη των Ιωαννίνων. Είναι ένας ζωντανός δείκτης της σχέσης της ελληνικής κοινωνίας με το φυσικό περιβάλλον και ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η σταδιακή υποβάθμιση ενός οικοσυστήματος μπορεί να περάσει απαρατήρητη μέχρι τα αποτελέσματά της να γίνουν ορατά σε όλους.

Γράφει ο Μιχάλης Αντωνόπουλος, Γεωλόγος

Το άρθρο Η Παμβώτιδα σε Μετάβαση εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Γιατί η απόφαση είναι σκανδαλώδης

Η ίδια η ΑΕΠΟ αναγνωρίζει ότι το έργο χωροθετείται εντός της περιοχής Natura 2000 (GR2110006 «Κοιλάδα Αχελώου και Όρη Βάλτου»), σε Ζώνη Ειδικής Προστασίας για σπάνια είδη ορνιθοπανίδας. Παρ’ όλα αυτά, το Υπουργείο παρουσιάζει την κατάκλυση δασών, γης και βιοτόπων ως «αναβάθμιση» και «ανάπτυξη».

Οι αρνητικές γνωμοδοτήσεις κρίσιμων φορέων – Περιφέρειας Ηπείρου, Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, Δήμων Γ. Καραϊσκάκη και Αμφιλοχίας, Διευθύνσεων Δασών και Υδάτων, ΟΦΥΠΕΚΑ – αγνοήθηκαν. Αντί το κράτος να υπερασπιστεί το δημόσιο συμφέρον, έδρασε σαν διεκπεραιωτής των αιτημάτων μιας ιδιωτικής εταιρείας.

Τοπικές λιχουδιές

Περαιτέρω, πολλές υπηρεσίες δήλωσαν ότι «αδυνατούν να γνωμοδοτήσουν» λόγω ελλείψεων στη μελέτη. Αντί να απαιτηθούν ουσιαστικές διορθώσεις, η Κυβέρνηση προχώρησε κανονικά, επιλέγοντας να αγνοήσει τα ίδια της τα πρωτόκολλα. Οι πολίτες που συμμετείχαν στη διαβούλευση και είπαν ένα ηχηρό «όχι» αντιμετωπίστηκαν σαν εμπόδιο που έπρεπε να παρακαμφθεί.

Επιπλέον, πρέπει να τονιστεί ότι ο Αχελώος βρίσκεται ήδη σε κατάσταση υδροηλεκτρικού κορεσμού. Σήμερα λειτουργούν πέντε μεγάλα φράγματα (Καστράκι, Κρεμαστά, Στράτος Ι και ΙΙ, Δαφνοζωνάρα ) και δύο ακόμη βρίσκονται υπό κατασκευή ή αδειοδότηση (Συκιά, και Μεσοχώρα). Είναι αδιανόητο να συνεχίζεται αυτή η αλυσίδα καταστροφής ενός μοναδικού ποταμιού, που έχει μετατραπεί σε ενεργειακό πειραματόζωο, αγνοώντας τις αρχές της αειφορίας και της ισόρροπης διαχείρισης των υδάτων.

Και βέβαια, η στάση του Δήμου Αργιθέας δεν μπορεί να μείνει ασχολίαστη: ενώ η μεγάλη πλειοψηφία των παραποτάμιων κατοίκων είπε «όχι», ο Δήμος γνωμοδότησε «ναι». Υπέρ ποίων συμφερόντων; Με ποια ανταλλάγματα; Η τοπική αυτοδιοίκηση δεν υπάρχει για να υπογράφει την καταδίκη του τόπου αλλά για να προστατεύει την κοινωνία.

Γιατί δεν πρέπει να κατασκευαστεί το φράγμα

Το έργο δεν φέρνει ανάπτυξη· φέρνει καταστροφή.

·         Οι κάτοικοι δεν κερδίζουν τίποτα. Αντίθετα, θα χάσουν γη, χωράφια, περιουσίες, μνήμες και το φυσικό τους περιβάλλον.

·         Η «αναβάθμιση οδικού δικτύου» είναι κοροϊδία. Δεν πρόκειται για αυτοκινητόδρομους ή σοβαρές συνδέσεις αλλά για εργοταξιακούς δρόμους που θα εξυπηρετούν μόνο την εταιρεία.

·         Ενεργειακά το έργο είναι ασύμφορο. Η απόδοση δεν δικαιολογεί την τεράστια περιβαλλοντική ζημιά. Αντί για φαραωνικά φράγματα, η χώρα χρειάζεται αποκεντρωμένες ΑΠΕ, με σεβασμό στο τοπίο και στην κοινωνία.

·         Οι φυσικές άμυνες χάνονται. Το φράγμα δεν θα προστατεύσει από πλημμύρες· αντίθετα, καταστρέφει την ισορροπία της κοίτης και αυξάνει τους κινδύνους για τις τοπικές κοινότητες.

Πώς πρέπει να αναπτυχθεί η Κοιλάδα του Αχελώου

Η Κοιλάδα του Αχελώου δεν έχει ανάγκη από τσιμέντο αλλά από όραμα. Ένα σχέδιο που θα στηρίζεται στη μοναδικότητα του τόπου:

·         Στα πέτρινα γεφύρια, στα αρχαία μνημεία, τα βυζαντινά μνημεία και τα μοναστήρια, που μπορούν να γίνουν κόμβοι πολιτιστικών διαδρομών.

·         Στις όμορφες παραλίες του Αχελώου, που έκαναν γνωστή την περιοχή σε όλη την Ελλάδα και μπορούν να αποτελέσουν κέντρο ήπιου τουρισμού.

·         Στα βουνά, τα φαράγγια και τα δάση, που προσφέρονται για πεζοπορικό τουρισμό, αθλητικές δραστηριότητες και περιβαλλοντική εκπαίδευση.

·         Στην αγροδιατροφική ταυτότητα της περιοχής, με αμπελώνες, μελισσοκομία και τοπικά προϊόντα, που μπορούν να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας και εισόδημα.

·         Στην καινοτομία: σύγχρονα κέντρα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, αγροδιατροφικής έρευνας και πράσινης τεχνολογίας που θα κρατήσουν τους νέους στον τόπο τους.

Αυτό είναι το μέλλον που αξίζει στην Κοιλάδα· ένα μέλλον που θα αναδεικνύει τη φύση, την ιστορία και τους ανθρώπους της. Ένα μέλλον που θα χτίζεται πάνω στη ζωή, όχι στην καταστροφή.

Η Πρωτοβουλία θα προσφύγει άμεσα στο Συμβούλιο της Επικρατείας και στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα κινητοποιήσει πολίτες, φορείς, την επιστημονική κοινότητα, τα κόμματα και τις οικολογικές οργανώσεις, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Ο Αχελώος και η Κοιλάδα του δεν είναι ιδιοκτησία εταιρειών ούτε καμίας κυβέρνησης. Είναι το ποτάμι της ζωής μας, η ψυχή του τόπου μας. Και αυτή την ψυχή δεν θα την αφήσουμε να την πνίξουν κάτω από το τσιμέντο.

«Καλούμε κάθε πολίτη, κάθε φορέα, κάθε συλλογικότητα, κόμμα ή οικολογική οργάνωση να σταθεί στο πλευρό μας. Η Κοιλάδα του Αχελώου δεν είναι υπόθεση ενός χωριού ή μιας περιοχής· είναι υπόθεση όλης της Ελλάδας. Αν χαθεί, χάνεται μαζί του ένα κομμάτι της ιστορίας, της φύσης και της ψυχής μας. Σήμερα είναι η Κοιλάδα του Αχελώου· αύριο μπορεί να είναι ο τόπος του καθενός μας. Μην αφήσουμε το έγκλημα να ολοκληρωθεί» καταλήγει.

Πηγή: www.epiruspost.gr

Το άρθρο Σφοδρές αντιδράσεις και προσφυγή στο ΣτΕ για το υδροηλεκτρικό στο Αυλάκι. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Ένα σοβαρό έλλειμμα των διευθύνσεων υδάτων, ειδικά της Πελοποννήσου με έδρα την Τρίπολη, είναι οι αδειοδοτήσεις που  δίνονται με τη διαδικασία του κατεπείγοντος, ώστε να παρακάμπτεται η συνηθισμένη διαδικασία αδειοδότησης μέσω διαύγειας.  Επίσης ένα μεγάλο περιβαλλοντικό ζήτημα είναι αυτές που όχι μόνο στερούνται άδεια χρήσης νερού εδώ και χρόνια και είναι ίσως χιλιάδες, αλλά από ότι προκύπτει δεν έχουν λάβει ακόμα πρωτόκολλο καταχώρησης στην αρμόδια υπηρεσία.

Το ερώτημα συνεπώς που αναδεικνύεται είναι ότι ενώ δίνονται αφειδώς άδειες εκεί που ζητούν οι νέοι ενδιαφερόμενοι καλλιεργητές δεν αδειοδοτούνται και δεν τακτοποιούνται οι υφιστάμενες υδροληψίες. Το  αποτέλεσμα είναι, να μειώνεται δραματικά η παροχή στις υφιστάμενες υδροληψίες.

Στη συνέχεια συνεχίζουν νέες γεωτρήσεις για να “πιάσουν” τα νέα μεγαλύτερα βάθη και δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, που συνεχίζεται σήμερα με μεγαλύτερη ένταση και συχνότερα. Έτσι καταλήγουμε να  έχουμε χειρότερο ποιοτικά νερό και πολύ λιγότερο.

Άρα προσεγγίζουμε με μαθηματική ακρίβεια,  ένα μοντέλο άρδευσης που οδηγηθεί απόλυτα στην άνιση κατανομή του πλούτου, στην γήρανση και απαξίωση των εδαφών, και κυρίως στην ουσιαστική εγκατάλειψη των καλλιεργειών.

Μιχαήλ Δ. Αντωνόπουλος
Γεωλόγος – Γεωτεχνικός Περιβάλλοντος M.Sc.

Το άρθρο Διευθύνσεις υδάτων. Άδειες για υπεράντληση υδροφορέων σε ολοένα και μεγαλύτερα βάθη εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

1. Δημήτρης ΖΑΡΡΗΣ

2. Χριστίνα ΦΙΛΙΠΠΑ

Το ρ. Ποδονίφτη είναι ένα κατακερματισμένο, τόσο υδρολογικά όσο και οικολογικά, ρέμα με τις συνεχείς μεταβολές της κοίτης από ελεύθερο, φυσικό σε καλυμμένο, διευθετημένο ρέμα. Ο κατακερματισμός αυτός αναιρεί την οικολογική ενότητα του ρέματος, το οποίο αποτελεί ενδιαίτημα σημαντικής ιχθουπανίδας και ορνιθοπανίδας, και καταστρατηγεί τη λειτουργία του ρέματος ως άξονα αντιπλημμυρικής προστασίας της ευρύτερης περιοχής. Θεωρούμε επομένως ότι η αποκατάσταση της οικολογικής ενότητας του ρέματος με αποκατάσταση της ανοιχτής, φυσικής διατομής σε περισσότερα ενιαία τμήματα θα ήταν αντικείμενο μια μελέτης οριοθέτησης – διευθέτησης προσαρμοσμένης στα ευρωπαϊκά πρότυπα περί της αποκάλυψης των καλυμμένων ρεμάτων και την αποκατάσταση της φύσης, ιδιαίτερα εντός του αστικού ιστού.

Στα θετικά σημεία της μελέτης είναι η απόδοση χώρου στη διατομή του ρέματος ακριβώς ανάντη από τη γέφυρα της οδού Χαλκίδος στο αριστερό (κατά τη φορά της ροής) πρανές, αν και η ΜΠΕ παραπέμπει στην Αρχιτεκτονική Μελέτη, η οποία δεν επισυνάπτεται ούτε περιγράφεται στη ΜΠΕ. Σε κάθε περίπτωση είναι θετικό από μόνο του στοιχείο της διαμόρφωσης, με την προϋπόθεση να τοποθετηθούν αποκλειστικά φυσικά υλικά (τα συρματοκιβώτια δεν θεωρούνται φυσικά υλικά). Θετικό επίσης η διατήρηση της φυσικής κοίτης του ρ. Ποδονίφτη στο επίμαχο τμήμα (από την προηγούμενη Απόφαση του ΣτΕ) από γέφυρα οδού Χαλκίδος (Χ.Θ.1+207) έως την οδό Εράτωνος (Χ.Θ. 1+993) σε μήκος 600m περίπου. Το μήκος αυτό δεν είναι ενιαίο αλλά διακόπτεται από τις διευθετήσεις για την εκνέου κατασκευή των γεφυρών με διατομή επενδεδυμένη από σκυρόδεμα ακόμα και στον πυθμένα, όπως επίσης για το τμήμα από 1+616 έως 1+689 δεν παραμένει φυσικό καθώς το αριστερό πρανές διευθετείται με στρώμνες συρματοκιβωτίων. Σε αυτό το τμήμα, θα μπορούσε όλο το αριστερό πρανές μέχρι την οδό Επικλέους να αποδοθεί στην κοίτη του ρέματος χωρίς να απαιτηθεί η διευθέτηση με στρώμνες συρματοκιβωτίων.

Επιπροσθέτως σε αυτό το τμήμα, η γραμμή οριοθέτησης (από Σημείο Α44 έως Α50) επί της οδού Επικλέους (στο αριστερό πρανές) έχει χαραχθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να θεωρεί εκτός ρέματος τις προδήλως αυθαίρετες κατασκευές στο τμήμα της οδού προς το πρανές του ρέματος. Εφόσον γινόταν απαλλοτρίωση των ιδιοκτησιών αυτών και ένταξη του πρανούς στην κοίτη του ρέματος τότε, ενδεχομένως, να μην υπήρχε στένωση του ρέματος και επομένως να μην υπήρχε η ανάγκη για τα τεχνικά έργα στήριξης της κοίτης περί των γεφυρών των οδών Μεγακλέους και Ελ. Βενιζέλου.

Τέλος από τη μελέτη διατηρείται το τεχνικό έργο από συρματοκιβώτια που καταλαμβάνει όλο το δεξιό πρανές στην έξοδο του καλυμμένου τμήματος στην οδό Εράτωνος (από Χ.Θ. 2+030 έως 1+995m περίπου – μήκος 35 m περίπου) το οποίο κατασκευάστηκε από την Περιφέρεια Αττικής και είχε χαρακτήρα προσωρινού έργου. Σε αυτό το τμήμα, δηλαδή από την έξοδο του καλυμμένου τμήματος έως τη Χ.Θ. 1+800, θα μπορούσε με την κατάλληλη διαμόρφωση και εκβάθυνση της κοίτης, να κατασκευαστεί λεκάνη ανάσχεσης των πλημμυρικών παροχών διαμορφώνοντας έναν τεχνητό υγρότοπο στην περιοχή. Επίσης θα ήταν δυνατό να αποκαλυφθεί και να απαναφυσικοποιηθεί με βλάστηση το καλυμμένο τμήμα του ρ. Ποδονίφτη από τη Χ.Θ. 2+270 έως τη Χ.Θ. 2+030, ώστε να δημιουργηθεί μια ενιαία ανοιχτή κοίτη από

τη γέφυρα της οδού Παπαναστασίου (Χ.Θ. 2+480) έως τη Γέφυρα της οδού Χαλκίδος (Χ.Θ. 1+210), δηλαδή για μήκος 1370m. Με αυτόν τον τρόπο θα ήταν εφικτή η χρήση της αποθήκευσης της διατομής για τη μείωση της πλημμυρικής αιχμής αλλά και της κινητικής ενέργειας για τη μείωση των διαβρώσεων. Για τη διαμόρφωση των διευθετήσεων της κοίτης θα ήταν εφικτή η χρήση είτε φυσικών υλικών (π.χ. κορμοπλέγματα) είτε νέων υλικών (π.χ. γεωκυψέλες) οι οποίες θα μπορούσαν να διατηρήσουν τη υφιστάμενη βλάστηση.

Εικόνα 1: Δυνατότητα διαμόρφωσης πλήρους και ενιαίας ανοιχτής διατομής για μήκος 1400m περίπου με σκοπό την περιβαλλοντική ανάδειξη του ρέματος. 

Επίσης δεν έχει προταθεί καμία στρατηγική μείωσης της πλημμυρικής παροχής της λεκάνης απορροής με λύσεις βασισμένες στη φύση. Καταρχάς δεν διερευνήθηκαν διατάξεις ανάσχεσης στο ορεινό τμήμα της λεκάνης απορροής στην Πεντέλη, γεγονός που το θεωρούμε σημαντικό μεινέκτημα. Έπειτα δεν δρομολογούνται καθόλου λύσεις βασισμένες στη φύση στα αστικά τμήματα της λεκάνης απορροής με τη χρήση μεθόδων που περιγράφονται σε μια σειρά από εγχειρίδια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε αυτά τα έργα περιλαμβάνονται οι κήποι βροχής, τα γραμμικά στοιχεία διήθησης, οι υπόγειες δεξαμενές διήθησης/αποθήκευσης. Θεωρείται πιθανό ότι η χρήση των μεθόδων αυτών θα είναι σε θέση να μειώσουν αισθητά την απροχή αιχμής για περίοδο επαναφοράς 50ετίας.

Επίσης, σε αντιστοιχία με τα παραπάνω, θα μπορούσαν να κατασκευαστούν δύο έργα τα οποία εντάσσονται στη λογική των λύσεων βασισμένων στη φύση για την αύξηση της αποθήκεσυης εντός της κοίτης.

Το πρώτο έργο αφορά στην κοίτη του ρ. Ποδονίφτη ανάντη του υπόψη τμήματος όπου για λίγες δεκάδες μέτρα η κοίτη είναι ανοιχτή, επενδεδυμένη με σκυρόδεμα (Εικόνα 1). Στο τμήμα αυτό το ύψος της κοίτης είναι αρκετά μεγάλο και δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ κίνδυνος πλημμύρας.

Εικόνα 2: Υφιστάμενη μορφή της κοίτης του ρ. Ποδονίφτη (όψη προς τα κατάντη) ανάντη του υπόψη τμήματος προς διευθέτηση.

Στο τμήμα αυτό θα μπορούσε να καθαιρεθεί το τμήμα του σκυροδέματος στην πλημμυρική κοίτη και να φυτευτεί με υψηλά δέντρα και ποώδη βλάστηση. Σκοπός της παρέμβασης είναι να αυξηθεί η αποθήκευση της κοίτης στην πλημμυρική παροχή, ώστε να καθυστερήσει η άφιξη της αιχμής στο κατάντη υπόψη τμήμα. Η φύτευση του τμήματος αυτό (όπως φαίνεται στην Εικόνα 6) θα αυξήσει το βάθος ροής χωρίς όμως κίνδυνο υπερχείλισης λόγω του σημαντικού βάθος της διατομής. Η παρέμβαση αυτή θα μπορούσε να συνοδευτεί και με την κατασκευή αναβαθμών ανάσχεσης.

Εικόνα 3: Πρόταση διευθέτησης της ανάντη κοίτης του υπόψη τμήματος με σκοπό τη μείωση της πλημμυρικής αιχμής κατάντη στο υπόψη τμήμα του ρ. Ποδονίφτη.

Το δεύτερο έργο αφορά στην αρχή του διευθετούμενου τμήματος δηλαδή την έξοδο του ανάντη κλειστού τμήματος επί της γέφυρας της οδού Εράτωνος. Στο τμήμα αυτό θα μπορούσε (αφού καθαιρεθεί το προσφάτως κατασκευασμένο τοιχείο από συρματοκιβώτια) να δημιουργηθεί, με εκσκαφή της διατομής, μια λεκάνη κατακράτησης/εκτόνωσης και η διερχόμενη παροχή να εκρέει προς το υπόψη τμήμα με μικρότερη παροχή αιχμής. Μια γενικά διάταξη των έργων παρουσιάζεται στην Εικόνα 3.

Εικόνα 4: Γενική διάταξη έργων στην αρχή του διευθετούμενου τμήματος με κατασκευή λεκάνης κατακράτησης / αναρρύθμισης.

Τέλος θεωρούμε ότι θα ήταν εφικτή η αποκάλυψη του ρέματος στη Φιλοθέη που τώρα είναι καλυμμένο.

Συμπερασματικά θεωρούμε ότι η μελέτη αυτή αποτελεί μια χαμένη ευκαιρία για την αποκατάσταση του ρ. Ποδονίφτη με τέτοιο τρόπο ώστε να αποτελέσει ένα θύλακα βιοποικιλότητας και φορέα αντιπλημμυρικής προστασίας εντός του αστικού ιστού ταυτόχρονα αναδεικνύνοντας την πολύ σημαντική περιβαλλοντική αξία του ρέματος. Η μελέτη είναι της ελάχιστης προσδοκίας, αντί να θέτει ένα όραμα για την περιοχή, διαχειρίζεται το θέμα με το πλέον «ρηχό» τρόπο το οποίο δεν συνάδει με την αξία του διακυβεύματος. Με άλλα λόγια η μελέτη:

1. Δεν εντάσσει τα ανάντη αντιπλημμυρικά – αντιδιαβρωτικά έργα του ορεινού όγκου της Πεντέλης στον σχεδιασμό της αντιπλημμυρικής προστασίας.
2. Δεν ενοποιεί το ρέμα δημιουργώντας μεγαλύτερα μήκη ενιαίας υδρομορφολογίας της κοίτης με δημιουργία ανοιχτής, φυσικής κοίτης για την ανάδειξη της περιβαλλοντικής σημασίας του ρέματος ως πολύτιμου θύλακα βιοποικιλότητας.
3. Δεν εντάσσει τις λύσεις βασισμένες στη φύση ούτε στη διαμόρφωση της διατομής του ρέματος ούτε στη στρατηγική μείωσης των απορροών που κατευθύνεται στο ρέμα σε περιόδους έντονων βροχοπτώσεων από τη λεκάνη απορροής ούτε επίσης εντάσσει ελεύθερους, ανοιχτούς χώρους (π.χ. πάρκο Προμπονά) στη διαμόρφωση της κοίτης. Στο κείμενο αυτό παρουσιάζονται δύο προτάσεις στο πλαίσιο των λύσεων βασισμένων στη φύση εντός της κοίτης.
4. Διατηρεί κατά βάση τις αυθαίρετες κατασκευές, εξαιρώντας τις από τη γραμμή της προτεινόμενης οριοθέτησης, χωρίς να αποδίδει, όχι μόνο την ίδια την κατασκευή αλλά και όλο το διαμορφωμένο τμήμα (μπάζωμα), στην ενεργή διατομή του ρέματος.
5. Διατηρεί κατασκευές οι οποίες κατασκευάστηκαν ως προσωρινά μέτρα, όπως η κατασκευή από λιθοπλήρωτα συρματοκιβώτια στην έξοδο του κλειστού τμήματος στην οδό Εράτωνος.
6. Δεν προτάσσει κανένα μέτρο αποκάλυψης (daylighting) καλυμμένου ρέματος, τα οποία αποτελούν πλέον συνηθισμένη πρακτική στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και στο πλαίσιο της Οδηγίας για την Αποκατάσταση της Φύσης.
7. Δεν λαμβάνεται ουσιωδώς υπόψη η προηγούμενη Απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (2165/2019) για την περιβαλλοντική σημασία του ρέματος και όχι μόνο ως άξονα αντιπλημμυρικής προστασίας.

Ο Συντάξας

Δημήτρης ΖΑΡΡΗΣ

Δρ. Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ

M.Sc. Υδρολογίας

Μελετητής Υδραυλικών Έργων και Διαχείρισης Υδατικών Πόρων

ΑΜ. ΤΕΕ: 73813

Το άρθρο ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΑΠΟΨΕΩΝ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΩΝ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ «Επικαιροποίηση των Υφιστάμενων Μελετών και Συμπλήρωση με πρόσθετες Μελέτες Αντιπλημμυρικής προστασίας Ρέματος Ποδονίφτη» εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Γράφει ο Μιχάλης Αντωνόπουλος, Γεωλόγος – Γεωτεχνικός Περιβάλλοντος

Το άρθρο Βαλένθια εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Σε δύσκολη κατάσταση εξακολουθούν να βρίσκονται οι κάτοικοι του Βόλου μετά το πρόβλημα που ανέκυψε με τα νεκρά ψάρια στον Παγασητικό κόλπο.

Ωστόσο οι ειδικοί εμφανίζονται εφησυχαστικοί. Ο ΓΓ Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του Υπ. Περιβάλλοντος Πέτρος Βαρελίδης μίλησε στην ΕΡΤ και αφού εξήγησε πώς ξεκίνησε το πρόβλημα εξέφρασε την εκτίμηση ότι το θέμα οδεύει προς επίλυση.

«Οι εσχατολογικές προβλέψεις πάντα φέρνουν μια εφήμερη δημοσιότητα, αλλά η θέση του κράτους είναι να αντιμετωπίζει ψύχραιμα τα πράγματα. Νομίζω ότι το θέμα οδεύει προς επίλυση» υπογράμμισε.

«Το πρόβλημα ξεκίνησε όταν πλημμύρισε ο κάμπος τον Σεπτέμβριο»

«Καταρχήν να δούμε τι έγινε με τα ψάρια, γιατί είχαμε όλα αυτά τα ψάρια. Έγινε κάτι που νομίζω με τον τρόπο που θα το περιγράψω θα το καταλάβουν όλοι. Πλημμύρισε ο κάμπος τον Σεπτέμβριο. Όταν πλημμύρισε ήρθαν ψάρια στον κάμπο από τον Πηνειό και από την τεχνητή Κάρλα που είχε επαναδημιουργηθεί πριν από 10 -15 χρόνια. Τα ψάρια αυτά παρέμειναν σε μία μεγάλη περιοχή, μία υπέρ – Κάρλα, σε σχέση με την παλιά Κάρλα, για πάρα πολλούς μήνες, 10-11 μήνες.

Κατά συνέπεια εκεί αναπαρήχθησαν σε ένα περιβάλλον ευτροφισμού, δηλαδή που είχε πολύ τροφή και δεν είχε και εχθρούς γιατί δεν είχε διαμορφωθεί ένα οικοσύστημα σε ισορροπία. Αποτέλεσμα αυτού ήταν ότι πολλαπλασιάστηκαν σε πολύ μεγάλους ρυθμούς. Ταυτόχρονα συνεχιζόταν η αποστράγγιση της περιοχής και η εξάτμιση φυσικά.

«Τα ψάρια ήταν πολλά»

«Όταν λοιπόν έπεσε η στάθμη του νερού, τα ψάρια ήταν πάρα πολλά για το διαθέσιμο νερό και συνεπακόλουθα το διαθέσιμο οξυγόνο και άρα τα ψάρια άρχισαν να πεθαίνουν μαζικά. Επίσης, όταν η αποστραγγιστική τάφρος έπεσε κάτω από την επιφάνεια του νερού στον κάμπο, ξαφνικά απέκτησε ορμή το νερό και όλα αυτά τα ψάρια άρχισαν να παρασύρονται νεκρά ή ζωντανά προς τον Παγασητικό.

Όποια ήταν ζωντανά μόλις έφταναν στο θαλασσινό νερό πέθαιναν. Γιατί βέβαια δεν είναι ψάρια του θαλασσινού νερού. Αυτή είναι η περιγραφή του φαινομένου. Τώρα ο κάμπος έχει πρακτικά αποστραγγιστεί. Δεν είναι πλημμυρισμένος πλέον ο κάμπος. Και τα ψάρια, όπως ξέρετε έχει τοποθετήσει η περιφέρεια δύο δίχτυα στον ποταμό Ξηριά, όπου εκεί καταλήγει αποστραγγιστικά τάφρος προκειμένου να μην τροφοδοτούν τον Παγασητικό με καινούργια νεκρά ψάρια.

«Δεν υπάρχει θέμα μόλυνσης του υδροφόρου ορίζοντα»

Για το αν φοβάται για μεγάλη μόλυνση είπε «οι εσχατολογικές προβλέψεις πάντα φέρνουν μια εφήμερη δημοσιότητα, αλλά η θέση του κράτους είναι να αντιμετωπίζει ψύχραιμα τα πράγματα. Νομίζω ότι το θέμα οδεύει προς επίλυση. Έχει βρεθεί το πού θα πάνε τα ψάρια αυτά, πού θα πάνε τα ψάρια που είναι ανάκατα με σκουπίδια, γιατί παράλληλα έχουν παρασυρθεί και σκουπίδια. Άλλη διαχείριση έχουν τα ψάρια, πάνε σε εγκαταστάσεις που διαχειρίζονται ζωικά κατάλοιπα και νεκρά ζώα. Υπάρχουν τέτοιες εγκαταστάσεις στην περιοχή». Ακόμα ο κ. Βαρελίδης ανέφερε ότι πιστεύει ότι δεν θα υπάρξει θέμα με μόλυνση το υδροφόρου ορίζοντα.

Πηγή: www.newsbeast.gr

Το άρθρο Πώς προέκυψε το πρόβλημα με τα νεκρά ψάρια στον Βόλο – Ειδικός εξηγεί εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Τα υπόγεια ύδατα προσφέρουν, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που φέρνει στη δημοσιότητα το CNNi, πόσιμο νερό στους ανθρώπους και τα ζώα και σύμφωνα με τη νέα έρευνα η αύξηση των αναγκών που παρατηρείται εδώ και μια δεκαετία έχει μετακινήσει τον άξονα που κινείται η Γη, λαμβάνοντας κλίση προς τα ανατολικά κατά 4,3 εκατοστά κάθε χρόνο.

Η αλλαγή αυτή είναι ορατή από την επιφάνεια της Γης καθώς συμβάλλει στην αύξηση των επιπέδων της θάλασσας σύμφωνα με την έρευνα που δημοσιεύθηκε στις 15 Ιουνίου στην Επιθεώρηση Geophysical Research Letters. «Ο περιστρεφόμενος πόλος της Γης αλλάζει τα πάντα», λέει ο συντάντης της έρευνας Κι Βέον Σέο καθηγητής του τμήματος επιστημονικής εκπαίδευσης για τη Γη στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σεούλ. «Η μελέτη μας δείχνει ότι η αναδιανομή υπόγειων υδάτων έχει μεγάλη επιδραση στην περιστροφή του πόλου», λέει.

Αν και οι άνθρωποι δεν μπορούν να νιώσουν την περιστροφή γυρίζει σε έναν άξονα Βορρά – Νότου με ρυθμό 1609 χιλιόμετρα την ώρα.

H άμπωτη και η ροή όταν αλλάζουν οι εποχές συνδέεται με την γωνία του άξονα της Γης και στα επόμενα χρόνια μπορεί να επηρεάσει το κλίμα παγκοσμίως λέει ο Σουρέντρα Αντχικάρι, επιστήμονας του εργαστηρίου Jet Propulsion της NASA, οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα.

Το εσωτερικό της Γης αποτελείται από βράχια και μάγμα που περικλείουν ένα πυκνό, ζεστό πυρήνα. Κάτω από την επιφάνεια της Γης, υπόγειοι υδροφορείς εκτιμάται ότι περιλαμβάνουν πάνω από 1.000 φορές περισσότερο νερό από όλα τα ποτάμια και οι λίμνες του κόσμου.

Η ταυτότητα της έρευνας

Ανάμεσα στο 1993 και το 2010 που είναι η χρονική περίοδος που μπήκε στο μικροσκόπιο της μελέτης οι άνθρωποι άντλησαν πάνω από 2,150 γιγατόννους υπόγειων υδάτων από το εσωτερικό της Γης κυρίως στη Βόρειο Αμερική και στη βορειοδυτική Ινδία. Αυτό σημαίνει ότι αν οι ποσότητες νερού χύνονταν στον ωκεανό τότε η στάθμη των νερών των ωεκανών θα ανέβαινε κατά έξι χιλιοστά.

Το 2016 μία άλλη μελέτη βρήκε ότι η κλίση του περιστρεφόμενου άξονα της Γης μεταξύ 2003 και 2015 μπορούν να συνδεθούν με αλλαγές στη μάζα των παγόβουνων και των φύλλων πάγου καθώς και τα αποθέματα του πλανήτη σε νερό.

Στην πραγματικότητα κάθε μαζική αλλαγή στην Γη, συμπεριλαμβανομένης της ατμοσφαιρικής πίεσης μπορεί να επηρεάσει τον άξονα στην περιστροφή του, πρόσθεσε ο Σέο.

Ωστόσο οι αλλαγές είναι περιοδικές που σημαίνει ότι ο πόλος της Γης επιστρέφει στην προηγούμενη του θέση εξηγεί ο Σέο.

Αν και η άντληση υπόγειων υδάτων θα μπορούσε να αποτελέσει ανάσα ζωής ειδικά για περιοχές που πλήττονται από την ξηρασία που προκαλεί η κλιματική αλλαγή, η αποκατάσταση τους από τη στιγμή που γίνει χρήση είναι αργή.

Πηγή: Mindy Weisberger, CNN

Το άρθρο Καμπανάκι από επιστήμονες: Ο άξονας της Γης έχει μετατοπιστεί από τα υπόγεια ύδατα εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Έτσι, μόνο στην ηπειρωτική Ελλάδα εκτιμάται ότι υπάρχουν 14.000 μη σφραγισμένες, μη παραγωγικές  παράκτιες κυρίως ανενεργές υδροληψίες, που συνεχίζουν να δέχονται ουσίες οι οποίες «σε μεγάλες ποσότητες δεν είναι καλές για τα οικοσυστήματα ή την ανθρώπινη υγεία», όπως σημείωσε ο Μιχάλης Αντωνόπουλος, Γεωλόγος γεωτεχνικός ερευνητής και πρώην Αντιπρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ Πελοποννήσου «Δεν θέλουμε αυτά τα πράγματα στο πόσιμο νερό μας ή στο έδαφος δίπλα μας ή στα τρόφιμά μας», είπε.

Η μελέτη εκτιμά ότι μόνο η κάλυψη αυτών των φρεάτων θα κόστιζε περισσότερα από 14 εκατομμύρια ευρώ.

Οι νομικές υποχρεώσεις

Οι ιδιώτες ή το δημόσιο που κατέχουν γεωτρήσεις νερού και  υποτίθεται ότι πρέπει να τα κλείνουν στο τέλος της ωφέλιμης ζωής τους – αν και οι ακριβείς κανόνες ποικίλλουν αναλόγως την περιφέρεια και τις κατά τόπους υπηρεσίες υδάτων, που στην ουσία δεν εφαρμόζουν την νομοθεσία καθώς και το αν μια γεώτρηση βρίσκεται αποκλειστικά στον έλεγχο τους. Στην πράξη, όμως, η σφράγιση συχνά δεν γίνεται. Ορισμένοι αφήνουν τα ανενεργά φρέατα σε αδράνεια με την ελπίδα να τα επαναλειτουργήσουν αργότερα. Άλλοι μεταβιβάζουν την κυριότητα ή απλώς αποχωρούν.

Η έρευνα από στοιχεία που συγκεντρώνει  ο ερευνητής γεωλόγος γεωτεχνικός επικεντρώθηκε στα παράκτια φρέατα επειδή επιμολύνονται ευκολότερα και εκεί υπάρχουν σύνθετα φαινόμενα απαξίωσης και υποβάθμισης όπως αυτό της εισχώρησης του θαλάσσιου νερού.

Σε όλη την περιοχή που μελετήθηκε, βρέθηκαν πολλές ανενεργές, μη σφραγισμένες γεωτρήσεις σε σχέση με τα ενεργά και παραγωγικά φρέατα, ιδίως στις παράκτιες ζώνες της Πελοποννήσου. 

«Αγκάθι» το κόστος

Ειδικά προγράμματα για το πρόβλημα των «ορφανών» ανενεργών υδροληψιών έχουν εκπονηθεί σε διάφορες περιοχές όμως τα ποσά που διατίθενται είναι εξαιρετικά μικρά για να καλύψουν το κόστος.

Αναζητώντας ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές για την αντιμετώπιση του προβλήματος, προτείνεται να δοθεί προτεραιότητα σε γεωτρήσεις κοντά στην ακτή, όπου η σφράγιση και απομόνωση είναι φθηνότερη και έχει μεγαλύτερη περιβαλλοντική απόδοση.

Γράφει η συντακτική ομάδα του ppellados.gr

Το άρθρο Χιλιάδες γεωτρήσεις και φρέατα ανοικτές πληγές για το περιβάλλον εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Καταγγελθείσες το 2018, οι διαρροές πετρελαίου από τα πηγάδια απόχυσης της δημόσιας εταιρείας, Albpetrol, συνεχίζονται ακόμη και μετά την ανακήρυξή του ποταμού σε εθνικό πάρκο. Τον Μάρτιο του 2023, ρεπόρτερ κινηματογράφησε και φωτογράφισε το πετρέλαιο που χύθηκε στην περιοχή Gorish στις όχθες των παραποτάμων ρεμάτων του Αώου. Τη ρύπανση διαπίστωσε και στα τέλη Μαρτίου η Περιφερειακή Διοίκηση Προστατευόμενων Περιοχών που την έχει αναλάβει ως εθνικό πάρκο.

Στην Albpetrol επιβλήθηκε πρόστιμο 500.000 λεκ τον Οκτώβριο του 2022 και έλαβε εντολή να σταματήσει τις απορρίψεις λυμάτων.

Όμως οι διευθυντές της δημόσιας εταιρείας αρνήθηκαν την ευθύνη. 

Τον Απρίλιο του 2017, στο πλαίσιο των προσπαθειών για τη διασφάλιση της προστασίας του ποταμού, περίπου 30 επιστήμονες από τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες μελέτησαν τη βιοποικιλότητα της κοιλάδας του Αώου στην Αλβανία για μια εβδομάδα, καταγράφοντας 300 διαφορετικά είδη ζωής, συμπεριλαμβανομένων 41 ειδών που έχουν βρεθεί για πρώτη φορά, καθώς και ένα νέο είδος ψαριού και ένα υδρόβιο έντομο που ήταν προηγουμένως άγνωστο στην επιστημονική κοινότητα.

Ακριβώς λόγω αυτού του πλούτου και μετά από μια μακρά διεθνή εκστρατεία, με την απόφαση του Μαρτίου 2023, το Εθνικό Συμβούλιο της Επικράτειας ανακήρυξε τον Αώο (Vjosa, στα αλβανικά) «Εθνικό Πάρκο». Όμως η προστασία στα χαρτιά δεν είναι αρκετή και οι επακόλουθες πετρελαιοκηλίδες στην κοίτη του ποταμού βλάπτουν ολόκληρο τον βιότοπο.

Πηγή: www.himara.gr

Το άρθρο Η ρύπανση του τελευταίου άγριου ποταμού της Ευρώπης έπειτα από διαρροή πετρελαίου στη Χειμάρρα. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Δηλαδή το ένα νερό ανταγωνίζεται το  άλλο. Όσοι έχουν χρήματα πίνουν το καλύτερο και όσοι δεν έχουν καταναλώνουν λιγότερο σε ποσότητα και ποιότητα, επειδή αντιμετωπίζουν την περιβαλλοντική υποβάθμιση των πηγών ύδατος λόγω των υπεραντλήσεων.

Η μεγαλύτερη Γαλλική εταιρεία εμφιάλωσης συσκευάζει 10.000.000 κ.μ. νερού την ημέρα. Δισεκατομμύρια δηλαδή κέρδη ετησίως. Ποιος όμως πληρώνει το κόστος ανάκτησης με τα έργα υποδομής για την αειφορία και την εξασφάλιση του ποιοτικού νερού; Οι εταιρείες ή όλοι όσοι  καταναλώνουν νερά με νιτρικά, νάτριο, και χλωριοντα αν όχι και φυτοφάρμακα;

Αντιλαμβανόμαστε ότι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος που οδηγεί σε μεγάλα αδιέξοδα. Μόνη λύση η διαχείριση και η διανομή των υδάτων να γίνεται από μια δημόσια και ενιαία αρχή. Μια δηλαδή κρατική εταιρεία υδάτων. Αυτό θα  είναι το απόλυτο συμφέρον και συνεπώς η προτεραιότητα όλων μας.

Ας δούμε όμως και το παράδειγμα των ΔΕΥΑ της χώρας μας που υπολογίζονται γύρω στις 300 συνολικά χωρίς να περιλαμβάνονται και δεκάδες σύνδεσμοι ύδρευσης που κανείς δεν γνωρίζει σήμερα τι σκοπό εξυπηρετούν και θα πρέπει να είχαν καταργηθεί με νομοθετική παρέμβαση.

Ας αναφέρουμε το παράδειγμα δημοτικής επιχείρησης που έχει τιμολόγηση για το 2021 ποσότητα 9.969.529 κ.μ. ενώ το 2017 ήταν μόλις 6.549.048 κ.μ.  Οι τιμές βαίνουν αυξανόμενες δυσανάλογα της αύξησης του πληθυσμού και αναρωτιέται κανείς τι γίνεται.  Σπατάλη, κλεψιές και δολιοφθορές, άρδευση με το πρόσχημα της ύδρευσης.

Από αυτά το 25% είναι οι απώλειες και οι κλοπές ή αλλιώς οι διαρροές του δικτύου, που σε μερικές ΔΕΥΑ αγγίζουν και το 60 %. Γεγονός που προκύπτει με μια απλή αφαίρεση της αντλούμενης ποσότητας και αυτής που φτάνει στις βρύσες μας.

Ένα 30% και λίγο είναι, αντιστοιχεί στο αρδευτικό νερό που καταναλώνεται στους δήμους προσχηματικά. Και αυτό προκύπτει από τις παροχές υδρομέτρων που έχουν  δοθεί χωρίς τα απαραίτητα νόμιμα βεβαίως δικαιολογητικά, σε συνδυασμό με τις καταναλώσεις που καταγράφονται.

Και τα ερωτήματα είναι σκανδαλώδη.

Είναι νόμιμη η πώληση νερού για άρδευση από τις ΔΕΥΑ.

Γιατί δεν μιλάμε για ανταποδοτικότητα στην άρδευση που διέπεται από άλλο νομοθετικό πλαίσιο.

Επηρεάζει περιβαλλοντικά τα υδατικά αποθέματα των δήμων, είναι ένα άλλο σοβαρό ερώτημα.

Επιβαρύνει οικονομικά τη μηνιαία χρέωση των νοικοκυριών δεδομένου ότι με στοιχεία που υπάρχουν διπλασιάζει το κόστος των ανταποδοτικών τελών.

Γιατί ενώ ο μέσος όρος κατανάλωσης είναι από 150 λίτρα έως 200 λίτρα ανά άτομο ανά ημέρα, ο μέσος όρος των ΔΕΥΑ είναι στο  διπλάσιο. Ποιός το πληρώνει αυτό. 

Δηλαδή τα επιπλέον 5.000.000 κ.μ. νερού με όλες τις προϋποθέσεις για ύδρευση και πόση γιατί χρεώνονται στους καταναλωτές που έχουν οικιακό τιμολόγιο.

Είναι αλήθεια ότι δεν έχουν λάβει την αντίστοιχη άδεια για τόσες μεγάλες ποσότητες από την αδειοδοτούσα αρχή της περιφέρειας, δηλαδή την διεύθυνση υδάτων.

Επίσης δεν λαμβάνουν αδειοδοτήσεις και δεν νομιμοποιούνται οι ΔΕΥΑ να χορηγούν υδρόμετρα για άρδευση όπως έχει μέχρι τώρα συνηθίσει κατά παράβαση της νομοθεσίας.

Γνωρίζετε ότι σύμφωνα με την τελευταία αναθεώρηση των σχεδίων διαχείρισης λεκανών απορροής η περιοχή άντλησης και χρήσης ύδατος πολλών δήμων  είναι στο κόκκινο και δεν προβλέπεται η επιπλέον χρήση του, χωρίς εξειδικευμένες και αιτιολογημένες μελέτες.

Τα ερωτήματα συνεπώς περιμένουν την απάντηση τους. Και βεβαίως θα πρέπει να αποσαφηνιστεί τι γίνεται με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την αλόγιστη σπατάλη των υδατικών πόρων των δήμων και τις παραβιάσεις της σχετικής νομοθεσίας για τα ύδατα.

Δεδομένου ότι έχουμε συνεχόμενη υποβάθμιση της ποιότητας και όχι μόνο της ποσότητας. Γιατί όταν μόνο οι ΔΕΥΑ έχουν διπλασιάσει την κατανάλωση τα τελευταία 10 χρόνια χωρίς να έχει διπλασιαστεί ο πληθυσμός των δήμων στις περισσότερες περιπτώσεις, αντιλαμβάνεστε το μέγεθος του προβλήματος.

Θα πρέπει να συμμορφωθούν οι ΔΕΥΑ με την κείμενη νομοθεσία και να αναθεωρήσουν τις απόψεις  και την πολιτική τους για την χρήση ύδατος από ιδιώτες.

Γιατί η έλλειψη νερού από κακοδιαχείριση θα αυξήσει τις τιμές σε συνδυασμό με την πώληση του από ιδιωτικές επιχειρήσεις. 

Γράφει ο Μιχάλης Αντωνόπουλος
Γεωλόγος – Γεωτεχνικός Περιβάλλοντος M.Sc.

Το άρθρο Νερό, πηγή ζωής ή οικονομικού πλούτου εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.