Η λύση στη λειψυδρία δεν είναι να ψάχνουμε κάθε καλοκαίρι μια νέα γεώτρηση
Φωτογραφία: σπήλαιο Μελισσάνης, Κεφαλονιά. Tony Hisgett / Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
Υπάρχει μια αντίφαση που πρέπει να προβληματίσει σοβαρά την Κεφαλονιά.
Ένα νησί με σημαντικές βροχοπτώσεις και πλούσιο υδρογεωλογικό ενδιαφέρον αντιμετωπίζει επαναλαμβανόμενα προβλήματα επάρκειας νερού.
Το καλοκαίρι του 2026 οι διακοπές και οι δυσλειτουργίες στην υδροδότηση εμφανίστηκαν ξανά σε διαφορετικές περιοχές του νησιού. Προβλήματα καταγράφηκαν στη Βόρεια Κεφαλονιά, στον Πόρο, στη Σκάλα, στο Ληξούρι και σε άλλες περιοχές.
Το πρόβλημα επομένως δεν είναι απλώς «μια βλάβη σε έναν αγωγό».
Είναι πρόβλημα ανθεκτικότητας του υδατικού συστήματος.
Η πραγματική αιτία
Η Κεφαλονιά αντιμετωπίζει μια σύνθετη κατάσταση.
Από τη μία πλευρά υπάρχει η εποχική αύξηση της ζήτησης λόγω του τουρισμού.
Από την άλλη, η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει την κατανομή των βροχοπτώσεων, αυξάνει τις περιόδους ξηρασίας και δημιουργεί μεγαλύτερη αβεβαιότητα ως προς τη διαθεσιμότητα του νερού κατά τους θερινούς μήνες.
Παράλληλα, ένα νησιωτικό δίκτυο ύδρευσης είναι ιδιαίτερα ευάλωτο σε βλάβες. Όταν μία βασική γεώτρηση, μία μονάδα αφαλάτωσης ή ένας κεντρικός αγωγός παρουσιάσει πρόβλημα, ολόκληρες περιοχές μπορεί να αντιμετωπίσουν διακοπές.
Η περίπτωση της μονάδας αφαλάτωσης στο Φισκάρδο ανέδειξε ακριβώς αυτή την ιδιαιτερότητα.
Το νερό δεν είναι μόνο θέμα ύδρευσης
Η λειψυδρία δεν έχει μόνο κοινωνικές συνέπειες.
Επηρεάζει τη γεωργία, τα φυσικά οικοσυστήματα και την οικονομία του νησιού.
Η υπερεκμετάλλευση υπόγειων υδροφορέων, ιδιαίτερα σε παράκτιες περιοχές, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υφαλμύρινσης.
Όταν αντλούμε περισσότερο νερό από όσο μπορεί να αναπληρωθεί φυσικά, μειώνεται το υδατικό απόθεμα και αυξάνεται η τρωτότητα του υδατικού συστήματος.
Γι’ αυτό η αντιμετώπιση της λειψυδρίας δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε περισσότερες γεωτρήσεις.
Η λύση είναι ένα νέο υδατικό μοντέλο
Η Κεφαλονιά χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης νερού.
Πρώτο βήμα είναι η καταγραφή του πραγματικού υδατικού ισοζυγίου.
Χωρίς αυτές τις απαντήσεις δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρός σχεδιασμός:
- Πόσο νερό διαθέτει το νησί;
- Πόσο αντλείται;
- Πόσο καταναλώνεται;
- Πόσο χάνεται στα δίκτυα;
- Πόσο χρησιμοποιείται για ύδρευση και πόσο για άρδευση;
Δεύτερο βήμα είναι ο περιορισμός των απωλειών στα δίκτυα.
Τρίτο είναι η αξιοποίηση των βρόχινων νερών. Οι βροχοπτώσεις που σήμερα καταλήγουν γρήγορα στη θάλασσα μπορούν, όπου είναι τεχνικά και περιβαλλοντικά εφικτό, να αποθηκεύονται σε δεξαμενές και μικρά έργα συλλογής.
Τέταρτο είναι η προστασία των υπόγειων υδροφορέων και των περιοχών φυσικού εμπλουτισμού τους.
Πέμπτο είναι η ορθολογική χρήση της αφαλάτωσης. Η αφαλάτωση μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για ένα νησί, αλλά δεν πρέπει να γίνει άλλοθι για την εγκατάλειψη της φυσικής διαχείρισης των υδατικών πόρων.
Και έκτο είναι η επαναχρησιμοποίηση κατάλληλα επεξεργασμένων λυμάτων για χρήσεις όπου δεν απαιτείται πόσιμο νερό, ιδιαίτερα στην άρδευση.
Από τη λειψυδρία στην υδατική ασφάλεια
Η Κεφαλονιά πρέπει να περάσει από τη λογική της έκτακτης ανάγκης στη λογική της πρόληψης.
Δεν είναι φυσιολογικό κάθε καλοκαίρι να αναζητούμε ποια περιοχή θα αντιμετωπίσει πρόβλημα υδροδότησης.
Η υδατική ασφάλεια πρέπει να σχεδιάζεται για τις επόμενες δεκαετίες.
Χρειάζεται συνδυασμός έργων αποθήκευσης, περιορισμού απωλειών, προστασίας υδροφορέων, εξοικονόμησης, επαναχρησιμοποίησης και, όπου απαιτείται, αφαλάτωσης.
Το ζητούμενο δεν είναι να βρούμε περισσότερο νερό.
Το ζητούμενο είναι να διαχειριστούμε καλύτερα το νερό που διαθέτουμε.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο περιβαλλοντικό στοίχημα της Κεφαλονιάς.
Γιατί ένα νησί δεν μπορεί να είναι πραγματικά βιώσιμο όταν το καλοκαίρι δεν μπορεί να εγγυηθεί στους κατοίκους και στους επισκέπτες του το πιο βασικό αγαθό. Ασφαλές και επαρκές νερό.
Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος
Author: Μιχαήλ Αντωνόπουλος
Γεωλόγος – Γεωτεχνικός Περιβάλλοντος (M.Sc.), ιδρυτής του Περιβαλλοντικού Παρατηρητηρίου Ελλάδος και πρώην αντιπρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ Πελοποννήσου και Δυτικής Ελλάδος. Γράφει για τη διαχείριση του νερού, τα απορρίμματα, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των μεγάλων έργων.
