Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης βιώνει τα τελευταία χρόνια μία από τις χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις αλυσιδωτών περιβαλλοντικών επιπτώσεων στην Ελλάδα.

Οι καταστροφικές πυρκαγιές που έπληξαν το Δάσος της Δαδιάς και τον ευρύτερο Έβρο δεν προκάλεσαν μόνο απώλεια δασικής βλάστησης. Δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για μια σειρά δευτερογενών φαινομένων που συνεχίζουν να επηρεάζουν την περιοχή μέχρι σήμερα.

Το 2026, η Περιφερειακή Ενότητα Έβρου βρέθηκε αντιμέτωπη με σοβαρό κίνδυνο πλημμυρικών φαινομένων λόγω της ανόδου της στάθμης του ποταμού Έβρου και των παραποτάμων του, οδηγώντας ακόμη και σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας («Red Code»). 

Η Δαδιά μετά τη φωτιά.

Το Δάσος Δαδιάς–Λευκίμης–Σουφλίου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δασικά οικοσυστήματα της Ευρώπης και φιλοξενεί τη μοναδική φυσική αποικία μαυρόγυπα στα Βαλκάνια.

Οι μεγάλες πυρκαγιές κατέστρεψαν εκτεταμένες δασικές εκτάσεις και σημαντικό τμήμα των ενδιαιτημάτων των αρπακτικών πτηνών. Ακόμη και σήμερα απαιτούνται τεχνητές φωλιές για τη στήριξη του πληθυσμού των μαυρόγυπων, καθώς πολλά από τα καμένα δέντρα που χρησιμοποιούνταν για φωλεοποίηση καταρρέουν σταδιακά. 

Από την απώλεια του δάσους στη διάβρωση.

Η δασική βλάστηση λειτουργεί ως φυσικός μηχανισμός προστασίας του εδάφους. Μετά από μια μεγάλη πυρκαγιά μειώνεται η διήθηση, αυξάνεται η επιφανειακή απορροή, εντείνεται η εδαφική διάβρωση και αυξάνεται η μεταφορά φερτών υλικών προς τα υδατορεύματα.

Στις λεκάνες απορροής του Έβρου και των παραποτάμων του, η απώλεια της φυτοκάλυψης έχει αυξήσει την ευπάθεια του τοπίου απέναντι στα ακραία υδρομετεωρολογικά γεγονότα.

Οι πλημμύρες ως δευτερογενής περιβαλλοντική επίπτωση.

Τον Φεβρουάριο του 2026 μεγάλα τμήματα του Έβρου αντιμετώπισαν σοβαρά πλημμυρικά φαινόμενα, με εκτεταμένες κατακλύσεις αγροτικών εκτάσεων και αυξημένες πιέσεις στα αναχώματα. Σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία, περισσότερα από 100.000 στρέμματα επηρεάστηκαν από τις πλημμύρες. 

Οι πυρκαγιές δεν αποτελούν τη μοναδική αιτία των πλημμυρών. Ωστόσο, η απώλεια της δασικής κάλυψης αυξάνει σημαντικά την ταχύτητα και τον όγκο της επιφανειακής απορροής, επιδεινώνοντας τις συνέπειες έντονων βροχοπτώσεων.

Η πίεση στο Δέλτα του Έβρου.

Το Δέλτα του Έβρου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους υγροτόπους της Μεσογείου και προστατεύεται από διεθνείς και ευρωπαϊκές συμβάσεις. Τα τελευταία χρόνια η περιοχή βιώνει ακραίες διακυμάνσεις όπως περιόδους έντονης ανομβρίας, φαινόμενα υφαλμύρινσης, μείωση γλυκών υδάτων, ακραίες πλημμύρες.

Η εναλλαγή ξηρασίας και πλημμυρών αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της αυξανόμενης κλιματικής αστάθειας που επηρεάζει τη Θράκη. 

Τον Μάρτιο του 2026 καταγράφηκε και σοβαρό περιστατικό δηλητηρίασης μαυρογύπων στην περιοχή του Έβρου, γεγονός που ανέδειξε τις επιπλέον πιέσεις που δέχεται το οικοσύστημα μετά τις πυρκαγιές. 

Η περίπτωση του μαυρόγυπα.

Η διατήρηση των πληθυσμών των μεγάλων αρπακτικών αποτελεί κρίσιμο δείκτη της οικολογικής υγείας του δάσους της Δαδιάς.

Η περίπτωση του Έβρου αποδεικνύει ότι οι περιβαλλοντικές καταστροφές δεν λειτουργούν μεμονωμένα.

Η μεγάλη πυρκαγιά οδηγεί σε απώλεια δασικής βλάστησης. Η απώλεια βλάστησης αυξάνει τη διάβρωση και την απορροή. Η αυξημένη απορροή ενισχύει τον πλημμυρικό κίνδυνο, και το κυριότερο δεν τροφοδοτεί με επάρκεια τους αποθηκευτικούς χώρους των πετρωμάτων, δηλαδή τους υδροφορεις.

Οι πλημμύρες μεταφέρουν φερτά υλικά και επηρεάζουν τους υγροτόπους. Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή εντείνει όλα τα παραπάνω φαινόμενα.

Ο Έβρος αποτελεί σήμερα ένα φυσικό εργαστήριο για τη μελέτη των αλληλεπιδράσεων μεταξύ πυρκαγιών, διάβρωσης, πλημμυρών και βιοποικιλότητας. Η συστηματική επιστημονική παρακολούθηση της περιοχής είναι απαραίτητη όχι μόνο για τη Θράκη αλλά και για ολόκληρη τη χώρα.

Γράφει ο Μιχάλης Αντωνόπουλος, Γεωλόγος

Το άρθρο Έβρος: Όταν η φωτιά ανοίγει τον δρόμο στις πλημμύρες εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Η λίμνη Παμβώτιδα των Ιωαννίνων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εσωτερικά υδάτινα οικοσυστήματα της χώρας και ταυτόχρονα ένα από τα πλέον επιβαρυμένα από ανθρώπινες δραστηριότητες. Η λίμνη, που φιλοξενείται σε κλειστό καρστικό λεκανοπέδιο της Ηπείρου, συνδέεται άμεσα με την ιστορία, την οικονομία και την ταυτότητα της πόλης των Ιωαννίνων. Παράλληλα όμως αποτελεί ένα ευαίσθητο οικοσύστημα που δέχεται επί δεκαετίες έντονες πιέσεις.

Τα τελευταία χρόνια, περιστατικά υποβάθμισης της ποιότητας των υδάτων, φαινόμενα ευτροφισμού, κατά τόπους θνησιμότητα ιχθυοπληθυσμών και η συνεχιζόμενη συρρίκνωση των παραλίμνιων υγροτόπων επαναφέρουν στο προσκήνιο το ερώτημα αν η Παμβώτιδα μπορεί να διατηρήσει τη φυσική της ισορροπία υπό τις σημερινές συνθήκες.

Η οικολογική σημασία των παραλίμνιων υγροτόπων.

Οι παραλίμνιες εκτάσεις δεν αποτελούν απλώς μια μεταβατική ζώνη μεταξύ ξηράς και νερού.

Λειτουργούν ως φυσικά φίλτρα συγκράτησης θρεπτικών ουσιών, ζώνες κατακράτησης φερτών υλικών, περιοχές αναπαραγωγής ψαριών και αμφιβίων, καταφύγια ορνιθοπανίδας καθώς και ως φυσικοί μηχανισμοί βελτίωσης της ποιότητας των νερών.

Η απώλεια ή υποβάθμιση αυτών των περιοχών μειώνει σημαντικά την ανθεκτικότητα της λίμνης απέναντι σε εξωτερικές πιέσεις. 

Τι έχει αλλάξει τις τελευταίες δεκαετίες.

Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες και στοιχεία διαχείρισης της προστατευόμενης περιοχής, η μεγαλύτερη περιβαλλοντική μεταβολή δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό αλλά η σταδιακή αλλοίωση του παραλίμνιου χώρου.

Η αστική επέκταση των Ιωαννίνων, οι επιχωματώσεις, οι παρεμβάσεις στην παράκτια ζώνη της λίμνης, η μεταβολή χρήσεων γης και η αποκοπή φυσικών υγροτοπικών τμημάτων έχουν περιορίσει σημαντικά τη φυσική λειτουργία του οικοσυστήματος. Η εξέλιξη αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της φυσικής δυνατότητας αυτοκαθαρισμού της λίμνης.

Ο ευτροφισμός ως σύμπτωμα.

Η Παμβώτιδα χαρακτηρίζεται εδώ και χρόνια από φαινόμενα ευτροφισμού. Ο ευτροφισμός προκαλείται όταν μεγάλες ποσότητες αζώτου και φωσφόρου εισέρχονται στο υδάτινο σώμα, οδηγώντας σε υπερβολική ανάπτυξη φυτοπλαγκτού και υδρόβιας βλάστησης.

Οι βασικές πηγές προέρχονται από γεωργικές απορροές, κτηνοτροφικές δραστηριότητες, αστικά λύματα, διάχυτες ανθρωπογενείς πιέσεις στο λεκανοπέδιο. 

Τα επεισόδια δυσοσμίας, η υποβάθμιση της ποιότητας του νερού και τα περιστατικά θνησιμότητας ψαριών αποτελούν συχνά ορατές εκδηλώσεις βαθύτερων διεργασιών που εξελίσσονται στο οικοσύστημα. 

Η επίδραση της κλιματικής αλλαγής.

Η κλιματική μεταβολή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής των υφιστάμενων πιέσεων. Στην Ήπειρο καταγράφονται τα τελευταία χρόνια υψηλότερες μέσες θερμοκρασίες, μεγαλύτερες περίοδοι ξηρασίας, εντονότερες βροχοπτώσεις μικρής διάρκειας και κατά συνέπεια, μεταβολές στο υδρολογικό ισοζύγιο των λεκανών απορροής.

Οι συνθήκες αυτές ευνοούν την ανάπτυξη ευτροφικών φαινομένων, ιδιαίτερα σε ρηχές λίμνες όπως η Παμβώτιδα, η οποία έχει μέσο βάθος μόλις 4 έως 5 μέτρα. 

Μια λίμνη Natura 2000 με αυξημένες υποχρεώσεις προστασίας.

Η λίμνη και η ευρύτερη περιοχή της εντάσσονται στο ευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000 και αποτελούν σημαντικό βιότοπο για είδη ορνιθοπανίδας, αμφιβίων, ψαριών και υδροχαρούς βλάστησης. 

Η προστασία της δεν αποτελεί μόνο τοπικό ζήτημα αλλά και ευρωπαϊκή υποχρέωση της χώρας.

Η διατήρηση των παραλίμνιων υγροτόπων είναι κρίσιμη προϋπόθεση για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων που θέτει η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα ύδατα και τη βιοποικιλότητα. 

Η σημαντικότερη περιβαλλοντική υποβάθμιση που έχει συντελεστεί στην Παμβώτιδα δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό ρύπανσης αλλά η σταδιακή απώλεια των φυσικών μηχανισμών προστασίας της λίμνης.

Οι παραλίμνιοι υγρότοποι, που επί χιλιάδες χρόνια λειτουργούσαν ως φυσικά φίλτρα και οικολογικοί ρυθμιστές, έχουν περιοριστεί σημαντικά από ανθρώπινες παρεμβάσεις. Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με τον ευτροφισμό και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένης ευπάθειας.

Η αποκατάσταση των παραλίμνιων ζωνών, η παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων, η μείωση των θρεπτικών φορτίων και η συστηματική επιστημονική τεκμηρίωση αποτελούν πλέον αναγκαίες προϋποθέσεις για τη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας της λίμνης.

Η Παμβώτιδα δεν είναι απλώς η λίμνη των Ιωαννίνων. Είναι ένας ζωντανός δείκτης της σχέσης της ελληνικής κοινωνίας με το φυσικό περιβάλλον και ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η σταδιακή υποβάθμιση ενός οικοσυστήματος μπορεί να περάσει απαρατήρητη μέχρι τα αποτελέσματά της να γίνουν ορατά σε όλους.

Γράφει ο Μιχάλης Αντωνόπουλος, Γεωλόγος

Το άρθρο Η Παμβώτιδα σε Μετάβαση εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, ο ίδιος ο Περιφερειάρχης αποδέχεται έναν σχεδιασμό που αντί να μειώνει τα απορρίμματα, τα μετατρέπει σε καύσιμη ύλη. Ακόμη πιο επισφαλής και ασύμβατη επιστημονικά, είναι η στάση του Δημάρχου Καλαμάτας, που με την “υπογραφή” του στο Ευρωπαϊκό Κλιματικό Συμβόλαιο, δεσμεύτηκε ότι η πόλη θα είναι μία από τις 100 κλιματικά ουδέτερες της Ευρώπης έως το 2030. Και σήμερα, μην αντιδρώντας τον σχεδιασμό καύσης, ανατρέπει αυτόν τον στόχο, όχι μόνο για την Καλαμάτα αλλά και για τη θέση της σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, μια και εκπομπές αερίων ρύπων και συγκεκριμένα CO₂ δεν επιτρέπονται.

Η καύση RDF/SRF σημαίνει εκπομπές CO₂, οι οποίες ακυρώνουν κάθε κλιματική δέσμευση. Σημαίνει ότι αντί να περιορίσουμε τα απορρίμματα με πρόληψη και ανακύκλωση, θα εξασφαλίζουμε πάντα αρκετά για να «ταΐζουμε» τους κλιβάνους και τους εργολάβους. Και βέβαια, σημαίνει πολυετείς συμβάσεις με υψηλό κόστος για τους δήμους και τελικά, για τους πολίτες.

Η Ευρωπαϊκή ιεράρχηση αποβλήτων είναι πολύ σαφής. Πρώτα η πρόληψη, μετά η επαναχρησιμοποίηση, έπειτα η ανακύκλωση. Η καύση βρίσκεται χαμηλότερα, σχεδόν στον πάτο. Όποιος τη βαφτίζει «καθαρή λύση», παραπλανά.      

Απέναντι σε αυτή την ανατροπή, η απάντηση είναι ξεκάθαρη.  Υποχρεωτική διαλογή στην πηγή, με χωριστή συλλογή βιοαποβλήτων, ανακυκλώσιμων και ειδικών ρευμάτων.

Στη συνέχεια, το υπόλειμμα, μετά από ανάκτηση υλικών, να καταλήγει μόνο σε ΧΥΤΥ, αδρανοποιημένο και ασφαλές ή σε χρήση χώρων πλήρωσης που απαιτούν εξομάλυνση του αναγλύφου. Ακολουθεί η θέσπιση δεσμευτικών στόχων, τουλάχιστον 65% ανακύκλωση και κομποστοποίηση έως το 2030.

Τέλος, στην κλιματική αλλαγή που ξοδεύονται εκατομμύρια ευρώ δεν είναι δυνατόν να θερμαίνουμε το ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον του τόπου μας και ειδικά της ευρύτερης περιοχής του λεκανοπεδίου της Τρίπολης μετά και την γνώση που αποκτήσαμε από τη λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων στην Μεγαλόπολη.

Αυτή πρέπει να είναι η πραγματική περιβαλλοντική πολιτική του 21ου αιώνα. Όχι νέες «πυρές» μεταμφιεσμένες σε εργοστάσια «ενεργειακής αξιοποίησης». Η Πελοπόννησος δεν πρέπει να γίνει ο καυστήρας της χώρας.  

Μιχάλης Αντωνόπουλος

Γεωλόγος – Γεωτεχνικός Περιβάλλοντος

Το άρθρο Η καύση απορριμμάτων στην Τρίπολη ακυρώνει το Κλιματικό Συμβόλαιο της Καλαμάτας, των 100 Ευρωπαϊκών πόλεων για το 2030. εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

1. Δημήτρης ΖΑΡΡΗΣ

2. Χριστίνα ΦΙΛΙΠΠΑ

Το ρ. Ποδονίφτη είναι ένα κατακερματισμένο, τόσο υδρολογικά όσο και οικολογικά, ρέμα με τις συνεχείς μεταβολές της κοίτης από ελεύθερο, φυσικό σε καλυμμένο, διευθετημένο ρέμα. Ο κατακερματισμός αυτός αναιρεί την οικολογική ενότητα του ρέματος, το οποίο αποτελεί ενδιαίτημα σημαντικής ιχθουπανίδας και ορνιθοπανίδας, και καταστρατηγεί τη λειτουργία του ρέματος ως άξονα αντιπλημμυρικής προστασίας της ευρύτερης περιοχής. Θεωρούμε επομένως ότι η αποκατάσταση της οικολογικής ενότητας του ρέματος με αποκατάσταση της ανοιχτής, φυσικής διατομής σε περισσότερα ενιαία τμήματα θα ήταν αντικείμενο μια μελέτης οριοθέτησης – διευθέτησης προσαρμοσμένης στα ευρωπαϊκά πρότυπα περί της αποκάλυψης των καλυμμένων ρεμάτων και την αποκατάσταση της φύσης, ιδιαίτερα εντός του αστικού ιστού.

Στα θετικά σημεία της μελέτης είναι η απόδοση χώρου στη διατομή του ρέματος ακριβώς ανάντη από τη γέφυρα της οδού Χαλκίδος στο αριστερό (κατά τη φορά της ροής) πρανές, αν και η ΜΠΕ παραπέμπει στην Αρχιτεκτονική Μελέτη, η οποία δεν επισυνάπτεται ούτε περιγράφεται στη ΜΠΕ. Σε κάθε περίπτωση είναι θετικό από μόνο του στοιχείο της διαμόρφωσης, με την προϋπόθεση να τοποθετηθούν αποκλειστικά φυσικά υλικά (τα συρματοκιβώτια δεν θεωρούνται φυσικά υλικά). Θετικό επίσης η διατήρηση της φυσικής κοίτης του ρ. Ποδονίφτη στο επίμαχο τμήμα (από την προηγούμενη Απόφαση του ΣτΕ) από γέφυρα οδού Χαλκίδος (Χ.Θ.1+207) έως την οδό Εράτωνος (Χ.Θ. 1+993) σε μήκος 600m περίπου. Το μήκος αυτό δεν είναι ενιαίο αλλά διακόπτεται από τις διευθετήσεις για την εκνέου κατασκευή των γεφυρών με διατομή επενδεδυμένη από σκυρόδεμα ακόμα και στον πυθμένα, όπως επίσης για το τμήμα από 1+616 έως 1+689 δεν παραμένει φυσικό καθώς το αριστερό πρανές διευθετείται με στρώμνες συρματοκιβωτίων. Σε αυτό το τμήμα, θα μπορούσε όλο το αριστερό πρανές μέχρι την οδό Επικλέους να αποδοθεί στην κοίτη του ρέματος χωρίς να απαιτηθεί η διευθέτηση με στρώμνες συρματοκιβωτίων.

Επιπροσθέτως σε αυτό το τμήμα, η γραμμή οριοθέτησης (από Σημείο Α44 έως Α50) επί της οδού Επικλέους (στο αριστερό πρανές) έχει χαραχθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να θεωρεί εκτός ρέματος τις προδήλως αυθαίρετες κατασκευές στο τμήμα της οδού προς το πρανές του ρέματος. Εφόσον γινόταν απαλλοτρίωση των ιδιοκτησιών αυτών και ένταξη του πρανούς στην κοίτη του ρέματος τότε, ενδεχομένως, να μην υπήρχε στένωση του ρέματος και επομένως να μην υπήρχε η ανάγκη για τα τεχνικά έργα στήριξης της κοίτης περί των γεφυρών των οδών Μεγακλέους και Ελ. Βενιζέλου.

Τέλος από τη μελέτη διατηρείται το τεχνικό έργο από συρματοκιβώτια που καταλαμβάνει όλο το δεξιό πρανές στην έξοδο του καλυμμένου τμήματος στην οδό Εράτωνος (από Χ.Θ. 2+030 έως 1+995m περίπου – μήκος 35 m περίπου) το οποίο κατασκευάστηκε από την Περιφέρεια Αττικής και είχε χαρακτήρα προσωρινού έργου. Σε αυτό το τμήμα, δηλαδή από την έξοδο του καλυμμένου τμήματος έως τη Χ.Θ. 1+800, θα μπορούσε με την κατάλληλη διαμόρφωση και εκβάθυνση της κοίτης, να κατασκευαστεί λεκάνη ανάσχεσης των πλημμυρικών παροχών διαμορφώνοντας έναν τεχνητό υγρότοπο στην περιοχή. Επίσης θα ήταν δυνατό να αποκαλυφθεί και να απαναφυσικοποιηθεί με βλάστηση το καλυμμένο τμήμα του ρ. Ποδονίφτη από τη Χ.Θ. 2+270 έως τη Χ.Θ. 2+030, ώστε να δημιουργηθεί μια ενιαία ανοιχτή κοίτη από

τη γέφυρα της οδού Παπαναστασίου (Χ.Θ. 2+480) έως τη Γέφυρα της οδού Χαλκίδος (Χ.Θ. 1+210), δηλαδή για μήκος 1370m. Με αυτόν τον τρόπο θα ήταν εφικτή η χρήση της αποθήκευσης της διατομής για τη μείωση της πλημμυρικής αιχμής αλλά και της κινητικής ενέργειας για τη μείωση των διαβρώσεων. Για τη διαμόρφωση των διευθετήσεων της κοίτης θα ήταν εφικτή η χρήση είτε φυσικών υλικών (π.χ. κορμοπλέγματα) είτε νέων υλικών (π.χ. γεωκυψέλες) οι οποίες θα μπορούσαν να διατηρήσουν τη υφιστάμενη βλάστηση.

Εικόνα 1: Δυνατότητα διαμόρφωσης πλήρους και ενιαίας ανοιχτής διατομής για μήκος 1400m περίπου με σκοπό την περιβαλλοντική ανάδειξη του ρέματος. 

Επίσης δεν έχει προταθεί καμία στρατηγική μείωσης της πλημμυρικής παροχής της λεκάνης απορροής με λύσεις βασισμένες στη φύση. Καταρχάς δεν διερευνήθηκαν διατάξεις ανάσχεσης στο ορεινό τμήμα της λεκάνης απορροής στην Πεντέλη, γεγονός που το θεωρούμε σημαντικό μεινέκτημα. Έπειτα δεν δρομολογούνται καθόλου λύσεις βασισμένες στη φύση στα αστικά τμήματα της λεκάνης απορροής με τη χρήση μεθόδων που περιγράφονται σε μια σειρά από εγχειρίδια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε αυτά τα έργα περιλαμβάνονται οι κήποι βροχής, τα γραμμικά στοιχεία διήθησης, οι υπόγειες δεξαμενές διήθησης/αποθήκευσης. Θεωρείται πιθανό ότι η χρήση των μεθόδων αυτών θα είναι σε θέση να μειώσουν αισθητά την απροχή αιχμής για περίοδο επαναφοράς 50ετίας.

Επίσης, σε αντιστοιχία με τα παραπάνω, θα μπορούσαν να κατασκευαστούν δύο έργα τα οποία εντάσσονται στη λογική των λύσεων βασισμένων στη φύση για την αύξηση της αποθήκεσυης εντός της κοίτης.

Το πρώτο έργο αφορά στην κοίτη του ρ. Ποδονίφτη ανάντη του υπόψη τμήματος όπου για λίγες δεκάδες μέτρα η κοίτη είναι ανοιχτή, επενδεδυμένη με σκυρόδεμα (Εικόνα 1). Στο τμήμα αυτό το ύψος της κοίτης είναι αρκετά μεγάλο και δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ κίνδυνος πλημμύρας.

Εικόνα 2: Υφιστάμενη μορφή της κοίτης του ρ. Ποδονίφτη (όψη προς τα κατάντη) ανάντη του υπόψη τμήματος προς διευθέτηση.

Στο τμήμα αυτό θα μπορούσε να καθαιρεθεί το τμήμα του σκυροδέματος στην πλημμυρική κοίτη και να φυτευτεί με υψηλά δέντρα και ποώδη βλάστηση. Σκοπός της παρέμβασης είναι να αυξηθεί η αποθήκευση της κοίτης στην πλημμυρική παροχή, ώστε να καθυστερήσει η άφιξη της αιχμής στο κατάντη υπόψη τμήμα. Η φύτευση του τμήματος αυτό (όπως φαίνεται στην Εικόνα 6) θα αυξήσει το βάθος ροής χωρίς όμως κίνδυνο υπερχείλισης λόγω του σημαντικού βάθος της διατομής. Η παρέμβαση αυτή θα μπορούσε να συνοδευτεί και με την κατασκευή αναβαθμών ανάσχεσης.

Εικόνα 3: Πρόταση διευθέτησης της ανάντη κοίτης του υπόψη τμήματος με σκοπό τη μείωση της πλημμυρικής αιχμής κατάντη στο υπόψη τμήμα του ρ. Ποδονίφτη.

Το δεύτερο έργο αφορά στην αρχή του διευθετούμενου τμήματος δηλαδή την έξοδο του ανάντη κλειστού τμήματος επί της γέφυρας της οδού Εράτωνος. Στο τμήμα αυτό θα μπορούσε (αφού καθαιρεθεί το προσφάτως κατασκευασμένο τοιχείο από συρματοκιβώτια) να δημιουργηθεί, με εκσκαφή της διατομής, μια λεκάνη κατακράτησης/εκτόνωσης και η διερχόμενη παροχή να εκρέει προς το υπόψη τμήμα με μικρότερη παροχή αιχμής. Μια γενικά διάταξη των έργων παρουσιάζεται στην Εικόνα 3.

Εικόνα 4: Γενική διάταξη έργων στην αρχή του διευθετούμενου τμήματος με κατασκευή λεκάνης κατακράτησης / αναρρύθμισης.

Τέλος θεωρούμε ότι θα ήταν εφικτή η αποκάλυψη του ρέματος στη Φιλοθέη που τώρα είναι καλυμμένο.

Συμπερασματικά θεωρούμε ότι η μελέτη αυτή αποτελεί μια χαμένη ευκαιρία για την αποκατάσταση του ρ. Ποδονίφτη με τέτοιο τρόπο ώστε να αποτελέσει ένα θύλακα βιοποικιλότητας και φορέα αντιπλημμυρικής προστασίας εντός του αστικού ιστού ταυτόχρονα αναδεικνύνοντας την πολύ σημαντική περιβαλλοντική αξία του ρέματος. Η μελέτη είναι της ελάχιστης προσδοκίας, αντί να θέτει ένα όραμα για την περιοχή, διαχειρίζεται το θέμα με το πλέον «ρηχό» τρόπο το οποίο δεν συνάδει με την αξία του διακυβεύματος. Με άλλα λόγια η μελέτη:

1. Δεν εντάσσει τα ανάντη αντιπλημμυρικά – αντιδιαβρωτικά έργα του ορεινού όγκου της Πεντέλης στον σχεδιασμό της αντιπλημμυρικής προστασίας.
2. Δεν ενοποιεί το ρέμα δημιουργώντας μεγαλύτερα μήκη ενιαίας υδρομορφολογίας της κοίτης με δημιουργία ανοιχτής, φυσικής κοίτης για την ανάδειξη της περιβαλλοντικής σημασίας του ρέματος ως πολύτιμου θύλακα βιοποικιλότητας.
3. Δεν εντάσσει τις λύσεις βασισμένες στη φύση ούτε στη διαμόρφωση της διατομής του ρέματος ούτε στη στρατηγική μείωσης των απορροών που κατευθύνεται στο ρέμα σε περιόδους έντονων βροχοπτώσεων από τη λεκάνη απορροής ούτε επίσης εντάσσει ελεύθερους, ανοιχτούς χώρους (π.χ. πάρκο Προμπονά) στη διαμόρφωση της κοίτης. Στο κείμενο αυτό παρουσιάζονται δύο προτάσεις στο πλαίσιο των λύσεων βασισμένων στη φύση εντός της κοίτης.
4. Διατηρεί κατά βάση τις αυθαίρετες κατασκευές, εξαιρώντας τις από τη γραμμή της προτεινόμενης οριοθέτησης, χωρίς να αποδίδει, όχι μόνο την ίδια την κατασκευή αλλά και όλο το διαμορφωμένο τμήμα (μπάζωμα), στην ενεργή διατομή του ρέματος.
5. Διατηρεί κατασκευές οι οποίες κατασκευάστηκαν ως προσωρινά μέτρα, όπως η κατασκευή από λιθοπλήρωτα συρματοκιβώτια στην έξοδο του κλειστού τμήματος στην οδό Εράτωνος.
6. Δεν προτάσσει κανένα μέτρο αποκάλυψης (daylighting) καλυμμένου ρέματος, τα οποία αποτελούν πλέον συνηθισμένη πρακτική στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και στο πλαίσιο της Οδηγίας για την Αποκατάσταση της Φύσης.
7. Δεν λαμβάνεται ουσιωδώς υπόψη η προηγούμενη Απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (2165/2019) για την περιβαλλοντική σημασία του ρέματος και όχι μόνο ως άξονα αντιπλημμυρικής προστασίας.

Ο Συντάξας

Δημήτρης ΖΑΡΡΗΣ

Δρ. Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ

M.Sc. Υδρολογίας

Μελετητής Υδραυλικών Έργων και Διαχείρισης Υδατικών Πόρων

ΑΜ. ΤΕΕ: 73813

Το άρθρο ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΑΠΟΨΕΩΝ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΩΝ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ «Επικαιροποίηση των Υφιστάμενων Μελετών και Συμπλήρωση με πρόσθετες Μελέτες Αντιπλημμυρικής προστασίας Ρέματος Ποδονίφτη» εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Το έργο συντονίζεται από το ΔΑΦΝΗ και υλοποιείται από την Κοιν.Σ.Επ. Απάνω Μεριά, το ΚΕΠΕΑ και το ΔΑΦΝΗ και χρηματοδοτείται από το Πράσινο Ταμείο, στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού προγράμματος «ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 2022».

Το RE-CYCLADES έχει ως κύριο σκοπό τη δημιουργία και επίδειξη ενός κυκλικού μοντέλου διαχείρισης του πλαστικού, μέσω της λειτουργίας ενός εκπαιδευτικού προγράμματος και εργαλειοθήκης και ενός καινοτόμου εργαστηρίου συλλογής και επεξεργασίας πλαστικών αποβλήτων μικρής κλίμακας για την παραγωγή αναβαθμισμένων επαναχρησιμοποιούμενων προϊόντων από το παράγωγο ανακυκλωμένο πλαστικό.

Βασικό στόχο του έργου αποτελεί η ενίσχυση της εκπαίδευσης και των γνώσεων της επόμενης γενιάς, με τη δημιουργία και επίδειξη ενός στοχευμμένου εκπαιδευτικού προγράμματος και μιας καινοτόμου εργαλειοθήκης για την κυκλική διαχείριση του πλαστικού σε διάφορες βαθμίδες της εκπαίδευσης, ανοιχτή σε όλη την εκπαιδευτική κοινότητα.

Το έργο Κλείνοντας τον κύκλο του πλαστικού για βιώσιμες νησιωτικές κοινότητες – ενισχύοντας την εκπαίδευση για την επόμενη γενιά – RE-CYCLADES, βρίσκεται στον Άξονα Προτεραιότητας 4 «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ», του χρηματοδοτικού προγράμματος «ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 2022». Προϋπολογισμός έργου: 49.949,30 ευρώ. Χρηματοδότηση: Πράσινο Ταμείο. Δικαιούχος: Δίκτυο Αειφόρων Νήσων (ΔΑΦΝΗ)

Στόχοι του έργου

• Ανάκτηση υψηλής ποιότητας και καθαρότητας πλαστικών αποβλήτων μέσω ενός δικτύου διαλογής στην πηγή σε πολλαπλά ρεύματα  
• Επίδειξη μιας καινοτόμου τεχνολογικής πρακτικής για την επιτόπια επεξεργασία και ανακύκλωση των πλαστικών αποβλήτων σε νέα προϊόντα, δίνοντας πρόσβαση σε μεγαλύτερη μερίδα του πληθυσμού που διαμένει σε νησιωτικές και απομονωμένες περιφέρειες από τις κεντρικές εγκαταστάσεις διαχείρισης και ανακύκλωσης αποβλήτων  
• Δημιουργία κοινής αντίληψης για τη χρήση και τα σημαντικά οφέλη της πρόληψης, επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης των πλαστικών αποβλήτων σε τοπικό επίπεδο  
• Ενίσχυση εμπιστοσύνης σε προϊόντα που κατασκευάζονται από πλαστικά που προέρχονται από τα απόβλητα, με το σχεδιασμό και παραγωγή δευτερογενών προϊόντων που προορίζονται για διαφορετικές χρήσεις, π.χ. από ΟΤΑ, μαθητική κοινότητα, τουριστικές επιχειρήσεις και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες  
• Συμβολή στους στόχους ανακύκλωσης και εκτροπής από την ταφή του Τοπικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων του Δήμου Σύρου-Ερμούπολης και του Περιφερειακού Σχεδίου Νοτίου Αιγαίου   
• Επίτευξη συμπληρωματικότητας και συνέργειας μεταξύ των δράσεων του προτεινόμενου έργου και του εμβληματικού εθνικού έργου LIFE IP κυκλικής οικονομίας στην Ελλάδα, με δράσεις επίδειξης του καινοτόμου εργαστηρίου και εκπαιδευτικού προγράμματος στους 5 νησιωτικούς Δήμους, εταίρους του ανωτέρω έργου. 

Εταιρικό Σχήμα

• Δίκτυο Aειφόρων Νήσων (ΔΑΦΝΗ) 
• Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση (Κοιν.Σ.Επ.) Απάνω Μεριά
• Κέντρο Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία (ΚΕΠΕΑ) Σύρου – Ερμούπολης

Η παιδαγωγική ομάδα του ΚΕΠΕΑ Σύρου Ερμούπολης σχεδίασε τρία εκπαιδευτικά σενάρια για το πλαστικό με βιωματικά εργαστήρια και δραστηριότητες προσαρμοσμένες σε τρεις ηλικιακές ομάδες.

• για παιδιά Νηπιαγωγείου και Α’ – Β’ Δημοτικού (Ομάδα Α΄),
• για παιδιά Γ’ – ΣΤ’ Δημοτικού (Ομάδα Β΄)
• και για παιδιά Γυμνασίων και Λυκείων (Ομάδα Γ΄),.

Το RE-CYCLADES παρουσιάστηκε στα σχολεία του Δήμου Τήνου, στις 14 και 15 Ιανουαρίου 2025, στην Μοσχούλειο Σχολή, στην χώρα της Τήνου.

Το Δίκτυο ΔΑΦΝΗ, η Απάνω Μεριά ΚοινΣΕπ και το Κέντρο Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον & την Αειφορία Σύρου – Ερμούπολης παρουσίασαν την Εκπαιδευτική Εργαλειοθήκη και το Εργαστήριο κυκλικής διαχείρισης πλαστικών αποβλήτων του έργου RE-CYCLADES.

Διεξάχθηκαν τέσσερεις εκδηλώσεις τις οποίες παρακολούθησαν η πέμπτη και η έκτη τάξη του 1ου Δημοτικού Σχολείου Τήνου, η πέμπτη τάξη του 2ου Δημοτικού Σχολείου, η δεύτερη τάξη του Γυμνασίου Τήνου και η Περιβαλλοντική Ομάδα του ΕΠΑΛ Τήνου, μαζί με τους εκπαιδευτικούς των τμημάτων κάθε τάξης.

Πρόσφατα πραγματοποιήθηκε εκδήλωση παρουσίασης του έργου RE-CYCLADES, την Κυριακή 21 Απριλίου 2024, στην Ποσειδωνία της Σύρου (έπαυλη Τσιροπινά), όπου στο κεντρικό σκέλος της εκδήλωσης παρουσιάστηκε το έργο RE-CYCLADES, οι στόχοι και τα αναμενόμενα αποτελέσματά του, καθώς και οι πιλοτικές δράσεις του έργου από τον συντονιστή και τους εταίρους του.

Στο τελευταίο μέρος της εκδήλωσης πραγματοποιήθηκε εργαστήριο παραγωγής αναβαθμισμένων επαναχρησιμοποιούμενων προϊόντων από πλαστικά απόβλητα, κατά το οποίο οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να εισαχθούν στην έννοια της ανακύκλωσης πλαστικών, στη διαλογή τους ανάλογα με τον τύπο πλαστικού, την απαραίτητη προετοιμασία για την ανακύκλωση και τη διαδικασία ανακύκλωσης πλαστικών από τον θρυμματισμό έως τη δημιουργία νέων αντικειμένων. Τέλος, το εργαστήριο ολοκληρώθηκε με συζήτηση και προβληματισμό σχετικά με την αξία του πλαστικού και την εξερεύνηση πρακτικών τρόπων μείωσης, επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης στην καθημερινή ζωή.

Περισσότερες πληροφορίες για το RE-CYCLADES είναι διαθέσιμες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:

www.instagram.com/re_cvclades_project

www.facebook.com/people/RE-CYCLADES-Project/61558013641680

www.linkedin.com/companv/re-cvclades-project

Πηγές:

https://kepea-syrou.kyk.sch.gr/teaching-material-re-cyclades/

RE-CYCLADES

Το RE-CYCLADES παρουσιάστηκε σε σχολεία της Τήνου

https://www.syros-agenda.gr/ekdilosi-parousiasis-tou-ergou-re-cyclades-stin-syro/

Το άρθρο Κλείνοντας τον κύκλο του πλαστικού για βιώσιμες νησιωτικές κοινότητες – ενισχύοντας την εκπαίδευση για την επόμενη γενιά  εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Οι κατασκευαστικές εργασίες των Α/Γ και των συνοδών τους έργων είναι ιδιαίτερα εκτεταμένες και απαιτούν μεγάλης κλίμακας επεμβάσεις και θεμελιώσεις. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την εκτροπή ή την αδυναμία συλλογής υδάτων που τροφοδοτούν το σύνολο των πηγών και αποτελούν το 80% των πηγών τροφοδοσίας με καλής ποιότητας νερό για ύδρευση και άρδευση. Αντιλαμβανόμαστε συνεπώς ότι οποιαδήποτε επέμβαση στην κατεύθυνση ροής και στην κίνηση των επιφανειακών υδάτων, που είναι δεδομένη από την τοποθέτηση των  γιγαντο-ανεμογεννητριών σε συστοιχίες στην ίδια υδρολογική λεκάνη και στο ίδιο βεβαίως υδατικό σύστημα έχει τεράστιες επιπτώσεις στην δίαιτα αλλά και στην απόληψη, εν συνέχεια, αυτών των κρίσιμων υδατικών αποθεμάτων.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα που μειώνει σε τρομακτικό ποσοστό τα ύδατα προς χρήση στα κατάντη στις πηγές υδροληψίας είναι οι νέες διαδρομές που ακολουθούν αυτά, στην πορεία τους στους μεγάλους υδάτινους αποδέκτες με τελικό προορισμό στη θάλασσα. Άρα με απλούς επιστημονικούς όρους αυξάνεται η απορροή και μειώνεται η κατείσδυση σε κρίσιμους υδατικούς όγκους των ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων, που είναι ιδιαίτερα πλούσια στα μεγαλύτερα υψόμετρα λόγω της σημαντικής αύξησης της βροχομετρικής βαθμίδας, όσο ανεβαίνουμε. Οι επιπτώσεις είναι τεράστιες στο υδατικό δυναμικό προς χρήση ειδικά σε περιόδους λειψυδρίας. Απλούστατα το νερό ακολουθεί νέες διαδρομές και πηγαίνει ταχύτατα στη θάλασσα από πριν, δημιουργώντας ευκολότερα πλημμύρες και πολύ μικρότερη εναποθήκευση.

Τα φράγματα και όλα τα υδροληπτικά έργα κατάντη έχουν μεγάλο οικονομικό κόστος, είναι ελλειμματικά και δεν αποδίδουν τους αναμενόμενους υδατικούς πόρους για τους οποίους σχεδιάστηκαν και δαπανήθηκαν δισεκατομμύρια ευρώ. Το κόστος στην τοπική οικονομία τεράστιο με την ενίσχυση των υποδομών με νέα έργα.

Η τεκμηρίωση όλων αυτών είναι δεδομένη μέσα σε ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες που συνδυάζουν υδρολογικά δεδομένα και η κείμενη νομοθεσία δίνει τη δυνατότητα αποκλεισμού τέτοιων καταστροφικών ΑΠΕ όπως είναι ένα σημαντικό ποσοστό των αιολικών που με σκανδαλώδη ευκολία τροποποιούν τα υδατικά συστήματα και τις χρήσεις γης παραβαίνοντας την υφιστάμενη κατάσταση αειφορίας των υδατικών διαμερισμάτων σε αρκετές περιπτώσεις.

Σαφώς και υπάρχουν και μπορούν να τεκμηριωθούν ειδικές μελέτες για την άρτια και επιστημονική αποτροπή τους.  Εκεί που τα οφέλη είναι μηδαμινά για την τοπική κοινωνία και κυρίως για την εθνική οικονομία. Τα έργα κλιματικής προσαρμογής απαιτούν δισεκατομμύρια ευρώ και ιδιαίτερα αυτά που έχουν σχέση με την ενίσχυση των υδατικών πόρων όπως φράγματα και πρόσφατα οι ενεργοβόρες αφαλατώσεις, άρα ποιος ο λόγος να επιταχύνουμε ή να απαξιώσουμε την ύπαρξη τους.

Μιχαήλ Δ. Αντωνόπουλος
Γεωλόγος – Γεωτεχνικός Περιβάλλοντος M.Sc.

Το άρθρο ΑΠΕ και υδροληπτικά έργα υποβαθμίζουν τις ελληνικές κορυφογραμμές εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Τελευταία έχει υπάρξει έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον για ΑΠΕ που αφορούν κυρίως ανεμογεννήτριες στην Ελληνική Υφαλοκρηπίδα που στην ουσία αποτελεί την προέκταση της ηπειρωτικής χώρας δηλαδή της ξηράς που σήμερα καλύπτεται από αβαθή θάλασσα.  

Τι πλεονεκτήματα δίνει όμως μια τέτοια εγκατάσταση σε ένα ευαίσθητο περιβαλλοντικά, θαλάσσιο υδατικό σύστημα.  

Η απάντηση είναι ότι τα “οικόπεδα” εγκατάστασης είναι εύκολα προσβάσιμα και μάλιστα με ελάχιστο κόστος απόκτησης και με ελάχιστες πιθανές αντιδράσεις σε σχέση με τα αιολικά στην ηπειρωτική χώρα. Έχουν όμως σαφώς περισσότερα περιβαλλοντικά μειονεκτήματα από τα χερσαία. Απαριθμούμε λοιπόν κατόπιν σχετικής έρευνας και μελέτης μια σειρά ζητημάτων,  με αρνητικές επιπτώσεις, πολλές δε μη αναστρέψιμες από την εγκατάσταση αυτών στα αβαθή ύδατα της Ελληνικής Μεσογειακής και μοναδικής ποιότητας και ιδιαίτερου φυσικού κάλους,  υφαλοκρηπίδας.

1. Δεν αντικαθίστανται εύκολα, αλλά παραμένουν στον βυθό για πάντα, ειδικά σε περιπτώσεις αστοχίας δεν ανελκύονται.

2. Δεν επιτρέπουν θαλάσσιες δραστηριότητες σε μεγάλη απόσταση από αυτά, τουλάχιστον σε ακτίνα 2.000 μέτρων.

3. Δεν  ευνοούν την αλιευτική δραστηριότητα και την μειώνουν σημαντικά γιατί εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία που είναι αντιληπτή από τους θαλάσσιους οργανισμούς.

4. Δημιουργούν σοβαρά προβλήματα σε θαλάσσια θηλαστικά όπως δελφίνια, φάλαινες, όπως ο φυσητήρας της Μεσογείου που είναι σε καθεστώς προστασίας.  Γενικά τα αποπροσανατολίζουν από την εκπομπή ηχητικών κυμάτων που μεταφέρονται από το νερό λόγω δονήσεων αφενός αλλά και από την πρόσκρουση των κυματισμών σε αυτές.

5. Σχηματίζουν τεχνητούς υφάλους που δυσκολεύουν την  ναυσιπλοΐα και αυξάνουν την  επικινδυνότητα στις μεταφορές και απαιτούν ειδικές ρυθμίσεις.

6. Υπερθέρμανση των θαλάσσιων υδάτων 

7. Τρομακτική αύξηση της εξατμισοδιαπνοής, διάχυση και διασπορά των υδρατμών από την επιφάνεια της θάλασσας.

8. Αλλαγή του μικροκλίματος στις παράκτιες ζώνες που γίνεται ιδιαίτερα αισθητή και και σημαντική σε αβαθή ύδατα και κλειστές θάλασσες, όπως οι δαιδαλώδεις ακτές της νησιωτικής και ηπειρωτικής χώρας μας.

9. Μόνιμη υποβάθμιση του φυσικού οπτικού πεδίου.

10. Προσάμμωση η διάβρωση της παράκτιας ζώνης.

11. Απαιτούνται ειδικές μελέτες (λιμενικές και ακτομηχανικής) με αντίστοιχα έργα για να μην μεταβληθεί η παράκτια ζώνη και ο πυθμένας πίσω από αυτές.

          Τέλος θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η ελληνική ναυσιπλοΐα είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένη μεταξύ ηπειρωτικής και νησιωτικής χώρας και διευρύνεται συνεχώς, και η πληθώρα των αιολικών σταθερών η πλωτών, θα είναι ένα ορατό εμπόδιο στην ασφαλή και άμεση διασύνδεση μεταξύ των άλλων που αναφέρθηκαν. 

Μιχαήλ Δ. Αντωνόπουλος
Γεωλόγος – Γεωτεχνικός Περιβάλλοντος M.Sc.

Το άρθρο Παράκτια Αιολικά στην Ελληνική Υφαλοκρηπίδα εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

 Λόγοι απόρριψης της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. από την Διοίκηση.

Η Μελέτη που αξιολογούμε κατόπιν σχετικής τιμητικής πρότασης της δημοτικής αρχής Δυτικής Μάνης, αναφέρεται λεπτομερώς στον «κύριο εξοπλισμό και τα βασικά συνοδά έργα του ΑΣΠΗΕ» ως εξής: 

 • Τριάντα επτά (37) ανεμογεννήτριες, τύπου Vestas V136/4.2 MW με ύψος πυλώνα ίσο με 82 m και διάμετρο ρότορα 136 m.

• Τριάντα επτά (37) πλατείες ανέγερσης Α/Γ, με συνολική επιφάνεια κατάληψης 361.147,64 m2 

• Τριάντα επτά (37) επιφάνειες καταστρώματος Α/Γ, συνολικής έκτασης 197.350,60 m2 

• Έργα βελτίωσης υφιστάμενων και διάνοιξης νέων δρόμων 48.788,47 m, που θα εκτείνονται σε περίπου 508,000  m2

• Υπόγεια διασύνδεση μέσης τάσης (ΜΤ) 33 kV 

• Υποσταθμός ανύψωσης τάσης 33/150 kV, εντός κατάλληλης, μη δασικού χαρακτήρα έκτασης, με κωδική ονομασία «Υ/Σ MORES II», για τη διασύνδεση του έργου με το Διασυνδεδεμένο Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ). 

• Τρεις (3) οικίσκοι ελέγχου

· Οι Α/Γ θα συνδέονται μεταξύ τους μέσω νέας εσωτερικής οδοποιίας

· Η διασύνδεση του αιολικού πάρκου της περιοχής με τον νέο Υ/Σ 150/33 kV «ΚΥΤ MORES II» θα γίνει μέσω εγκατάστασης υπόγειου και εναέριου κυκλώματος.

Θα δοθεί ιδιαίτερα προσοχή σε στοιχεία που αναφέρονται στο κύριο αντικείμενο μας και εστιάζουν στο τμήμα του δήμου δυτικής Μάνης και του δυτικού Ταϋγέτου.

Εκ των ανωτέρω, προκύπτει ότι αφενός παραβιάζονται οι διατάξεις της δασικής νομοθεσίας και δη οι προδιαγραφές των δασικών δρόμων Γ’ Κατηγορίας, σύμφωνα με τις οποίες θα πρέπει να αδειοδοτούνται και να κατασκευάζονται τα έργα οδοποιίας εντός δασικών εκτάσεων, όπως το υπό κρίση.

Επίσης αφετέρου προκύπτει η ανάγκη σύνταξης αναγνωριστικής γεωλογικής μελέτης οδοποιίας γιατί τα γεωμετρικά στοιχεία της οδού πρόσβασης (νέα χάραξη και υπό βελτίωση χάραξη) αλλά κυρίως το ύψος των ορυγμάτων στα πρανή και των επιχωμάτων σε συνδυασμό με τη φύση των γεωλογικών σχηματισμών, απαιτούν την σύνταξη γεωλογικής μελέτης για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της χάραξης αλλά και της διεύρυνσης της οδού όπου απαιτείται με ασφάλεια.

Δεδομένου ότι το προβλεπόμενο και μη αποτυπωμένο οδικό δίκτυο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για κίνηση οχημάτων βαρέως τύπου και δεδομένου ότι στο μέλλον θα απαιτηθεί συχνή πρόσβαση των συνεργείων συντήρησης, πυρασφάλειας, και τέλος μετά από κάποια χρόνια αντικατάστασης η αποξήλωσης.

Άρα οι προβλεπόμενοι οδοί πρόσβασης ακόμα και αν χαρακτηριστούν δασικοί, λόγο της διεύρυνσης και των όσων αναφέρθηκαν ανωτέρω απαιτούν την εκπόνηση αναγνωριστικής γεωλογικής μελέτης τουλάχιστον.

Οι γεωλογικές μελέτες που απαιτούνται κατά ελάχιστο, αντιστοιχούν στις ακόλουθες Τεχνικές Προδιαγραφές : ΟΔΙΚΑ ΕΡΓΑ Υ. Α. με αρ. ΔΜΕΟ/δ/ο/212/27.02.2004 περί “Έγκρισης Οδηγιών Μελετών Οδικών Έργων, (Ο.Μ.Ο.Ε.) – Τεύχος 11, Γεωλογικών – Γεωτεχνικών”.

Κατά συνέπεια, η υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. η οποία ρητά προβλέπει έργα οδοποιίας σε οιαδήποτε φάση αδειοδότησης παραβλέπει την αναγκαιότητα εκπόνησης αναγνωριστικής γεωλογικής μελέτης, για την τεκμηρίωση της καταλληλότητας αλλά και της εφικτής πρόσβασης σε πρανή και κορυφές με ιδιαίτερα μεγάλης κλίσεις και ασταθείς γεωλογικά σχηματισμούς. Για το λόγο αυτό της αβεβαιότητας αλλά και της πολύ πιθανής πρόκλησης σοβαρών επιπτώσεων που δεν έχουν αξιολογηθεί και διερευνηθεί σε αυτή την κρίσιμη φάση του προτεινόμενου έργου, η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως την αρνηθεί την έγκρισή της.

3. Σκόπιμη παράλειψη της περιγραφής των χαρακτηριστικών των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων των περιοχών υλοποίησης του κυρίως έργου αλλά και των συνοδών έργων της οδοποιίας πρόσβασης και (φυσικά) των εκτιμώμενων επιπτώσεων του υπό κρίση έργου ως προς αυτά.

1. Ως προς τα επιφανειακά ύδατα.
Προβλέπεται ότι η εκάστοτε Μ.Π.Ε. θα πρέπει να περιέχει:
Περιγραφή του επιφανειακού φυσικού ή τεχνητού υδρογραφικού δικτύου στην περιοχή μελέτης, με ειδική αναφορά στις λεκάνες απορροής, στις πηγές, σε αποδέκτες, στους συντελεστές κατείσδυσης και σε άλλα χαρακτηριστικά που επιδρούν καθοριστικά στη μορφή του δικτύου
Περιγραφή των υφισταμένων χρήσεων, θεσμοθετημένων και πραγματικών, των επιφανειακών υδατικών πόρων
Παρουσίαση των διαθέσιμων ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων στις κύριες ροές και στα ύδατα που επηρεάζονται από το έργο ή τη δραστηριότητα.
Διαθέσιμες διαχρονικές μεταβολές και τάσεις εξέλιξης της ποιότητας και ποσότητας των επιφανειακών υδάτων».

Πλην όμως, σε ευθεία αντίθεση με τα ανωτέρω, στην οικεία παράγραφο της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. απουσιάζει εντελώς η περιγραφή των ποιοτικών και ποσοτικών χαρακτηριστικών και των ιδιοτήτων του υδρογραφικού δικτύου, του υδατικού δυναμικού, των μόνιμων και περιοδικών υδατορεμάτων, καθώς και εν γένει των επιφανειακών υδάτων των περιοχών υλοποίησης του κυρίως έργου αλλά και των συνοδών έργων της οδοποιίας (εσωτερικής και πρόσβασης). Δεδομένου δε ότι σύμφωνα με το συνημμένο απόσπασμα – χάρτη έχουν τοποθετηθεί τα δεκάδες μικρά και μεγάλα υδατορέματα που διασχίζουν όχι μόνο το οδικό δίκτυο πρόσβασης που προβλέπεται αλλά και το υφιστάμενο με τα γήπεδα τοποθέτησης των Α/Γ.

Έτσι, παραβιάζεται η «Ως προς τις επιπτώσεις στα επιφανειακά ύδατα» αναφορά, σύμφωνα με την οποία:
Εκτιμώνται οι επιπτώσεις του έργου στο υδρογραφικό δίκτυο, όπως αυτές προκύπτουν από άμεσες παρεμβάσεις (διευθετήσεις, γεφυρώσεις, υδροληψίες κ.ά.) και έμμεσες μεταβολές (αφαίρεση βλάστησης από παρόχθιες ζώνες ή από σημαντικές εκτάσεις της λεκάνης απορροής κ.λπ.)
Εκτιμώνται οι επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα υδατικού δυναμικού και στις ενδεχόμενες εποχικές μεταβολές της, για την τροφοδοσία των υφιστάμενων χρήσεων μετά την υλοποίηση του έργου
Εκτιμώνται οι μεταβολές που αναμένονται λόγω του έργου στα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά των επηρεαζόμενων μόνιμων και περιοδικών υδατορεμάτων.
Προσεγγίζεται η επίδραση του έργου ή της δραστηριότητας στις τάσεις μελλοντικής εξέλιξης της ποιότητας και ποσότητας των επιφανειακών υδάτων»,
Από τη στιγμή, δηλαδή, που στην υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. δεν παρατίθεται κανένα από τα ως άνω προαπαιτούμενα στοιχεία των επιφανειακών υδάτων που βρίσκονται πλησίον των περιοχών υλοποίησης του κυρίως έργου αλλά και εντός της περιοχής υλοποίησης των συνοδών έργων της οδοποιίας πρόσβασης, είναι αυτονόητο ότι δεν λαμβάνει χώρα ούτε και η αναγκαία αξιολόγηση – εκτίμηση των επιπτώσεων του υπό κρίση έργου ως προς αυτά.

Το σημαντικότερο από όλα που αφορά την δίαιτα των επιφανειακών υδάτων που είναι ιδιαίτερα κρίσιμη σε ζώνες προστασίας Natura 2000, είναι η μη προβλεπόμενη αδειοδότηση, σύμφωνα με το Ν. 4258/2014 οριοθέτηση, η διευθέτηση των υδατορεμάτων που τέμνουν εγκάρσια της οδούς διάνοιξης, πρόσβασης και κυρίως βρίσκονται εντός η σε άμεση γειτνίαση με τη θέση εγκατάστασης των Α/Γ.
Σαφώς προβλέπεται από τη νομοθεσία η αδειοδότηση με σύνταξη υδρολογικής και υδραυλικής μελέτης και δεν υπάρχει καμιά εξαίρεση για αυτή την κατηγορία των έργων.
Συνεπώς η απουσία τους θα πρέπει από μόνη της και μόνο να είναι λόγος ακύρωσης της ΜΠΕ μέχρι να προσδιοριστούν επαρκώς οι διατομές των υδατορεμάτων και οι γραμμές πλημμύρας αυτών.
Ακολουθεί το σχετικό άρθρο του νόμου, που διευκρινίζει ποιες κατηγορίες έργων εξαιρούνται.
Επίσης στο συνημμένο υδρολογικό χάρτη των υδατορεμάτων του όρους Γαιδουροβούνι διακρίνεται ευκρινώς το σύνολο των υδατορεμάτων στη θέση ανάπτυξης του έργου αλλά και στη συμβολή αυτών με τις βεβαιωμένες οδούς πρόσβασης η τις νέες διανοίξεις. Με σημαντικότερο υδατόρεμα μόνιμης ροής το ρέμα Νούπαντης που εκβάλει στον όρμο Τραχήλας του ανατολικού Μεσσηνιακού κόλπου, αποστραγγίζει μια μεγάλη λεκάνη που έχει αρχή στη θέση κατασκευής και έδρασης των Α/Γ και βρίσκεται σαφώς σε ζώνη προστασίας Νatura 2000 που σημαίνει ότι και τα ύδατα αυτά προστατεύονται από τη σχετική νομοθεσία με δεσμεύσεις και επιπλέον διατάξεις σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο νόμο 4258/2014 και στις ερμηνευτικές του διατάξεις.
Σημειωτέον ότι εδώ έχουμε σημαντική υπόγεια κατείσδυση λόγω της παρουσίας καρστικών σχηματισμών. Σημαντικές εμφανίσεις καρστικών κοιλωμάτων σε όλο το εύρος της επιφάνειας και ιδιαίτερα σημαντική υπόγεια κατάληξη ενός μοναδικού υπογείου υδατορέματος στην θέση Καταφύγι, που είναι βέβαιο ότι τροφοδοτείται από τα υπόγεια ύδατα της ζώνης Νατούρα και της επιμέρους υδρολογικής λεκάνης που περιλαμβάνει κυρίως το Γαιδουροβούνι.
Αυτά τα υπόγεια «ποτάμια» αναμένεται να κλείσουν (φραγή) αν κατασκευαστεί το έργο από τα φερτά υλικά εκσκαφών που θα «διαρρέουν» μέσα στις κοίτες των υδατορεμάτων και στα έγκοιλα των επιφανειακών καρστικών σχηματισμών, μια και δεν προβλέπεται η απομάκρυνση τους αλλά και ίσως δεν είναι δυνατή λόγο της μεγάλης μορφολογικής κλίσης στις κορυφές τοποθέτησης των Α/Γ.

Άρθρο 4 του Ν. 4258/14
Εξαιρέσεις από την Οριοθέτηση

Δεν απαιτείται οριοθέτηση των υδατορεμάτων:
1.1. Για την εκτέλεση των πάσης φύσεως εργασιών άρσης προσχώσεων, εξαιρουμένων των αμμοληψιών, καθαρισμού κοίτης, συντήρησης και αποκατάστασης, καθώς και επισκευής υφισταμένων αντιπλημμυρικών έργων. Ως καθαρισμός – άρση προσχώσεων κοίτης υδατορέματος νοείται κάθε έργο, με εξαίρεση τις αμμοληψίες, που αποσκοπεί στον καθαρισμό της κοίτης από φερτά υλικά ή άλλα εμπόδια που δυσκολεύουν την ελεύθερη απορροή των υδάτων του υδατορέματος.
1.2. Για την εκτέλεση εργασιών καθαίρεσης αυθαιρέτων κατασκευών.
1.3. Για την κατασκευή φραγμάτων ταμίευσης υδάτων, όπως άρδευσης, ύδρευσης, αντιπλημμυρικής προστασίας, εμπλουτισμού υδροφόρων οριζόντων προς παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και υδροληψιών, υδροηλεκτρικών σταθμών, εφόσον αυτοί βρίσκονται πάνω στο σώμα του φράγματος, και αναβαθμών συγκράτησης φερτών υλών στις ορεινές κοίτες.
1.4. Για την κατασκευή ή επισκευή ή καθαίρεση γεφυρών και οχετών, καθώς και άλλων έργων προστασίας θεμελιώσεων γεφυρών, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά συνοδεύονται από υδραυλική μελέτη με την οποία καθορίζονται οι γραμμές πλημμύρας για συγκεκριμένη περίοδο επαναφοράς και εντοπίζονται οι επιπτώσεις από την κατασκευή των έργων, στην ομαλή ροή των πλημμυρικών παροχών. Στην περίπτωση αυτή η πάκτωση των ακρόβαθρων των γεφυρών, υλοποιείται έξω από τις εν λόγω γραμμές πλημμύρας.
1.5. Για την κατασκευή έργων υποδομής που δεν επηρεάζουν την υφιστάμενη φυσική ή διαμορφωμένη κοίτη του υδατορέματος και γενικά την παροχετευτικότητά του, όπως σίφωνες και υπόγειοι αγωγοί, καθώς και αγωγοί υδροληψίας και διάθεσης αποβλήτων.
1.6. Για την κατασκευή των έργων ορεινής υδρονομίας, εκτός από τις περιπτώσεις που οι αρμόδιες δασικές υπηρεσίες τεκμηριωμένα κρίνουν απαραίτητη την οριοθέτηση, λόγω κατασκευής συγκεκριμένου έργου, καθώς και δασοτεχνικών έργων.
1.7. Για έργα και δραστηριότητες που εξυπηρετούν σκοπούς Εθνικής Άμυνας, καθώς και έργα ή δραστηριότητες που απαιτούνται για την άμεση αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών κατά τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 4014/2011.

2. Για μικρά υδατορέματα, όπως αυτά ορίζονται στην παρ. 2 του άρθρου 1 του παρόντος, δεν απαιτείται η οριοθέτησή τους. Κατ’ εξαίρεση και εφόσον συντρέχουν ειδικοί λόγοι προστασίας αυτών, είναι δυνατή η οριοθέτησή τους με απόφαση του Γενικού Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης η οποία εκδίδεται μετά από εισήγηση της Διεύθυνσης Υδάτων και της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στα άρθρα 2 και 3 του παρόντος. Για τις περιπτώσεις μικρών υδατορέματων, εντός της Περιφέρειας Αττικής απαιτείται και η σύμφωνη γνώμη της Κεντρικής Συντονιστικής Επιτροπής του άρθρου 140 του ν. 4070/2012 (Α’ 82).
   Επίσης στην έκδοση ερμηνευτικής απόφασης αναφορικά με την οριοθέτηση υδατορέματος σε περιοχές Natura και σε δάση  που προέβη το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αναφέρονται τα ακόλουθα.
   Πιο συγκεκριμένα, η απόφαση που υπογράφει ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ν. Ταγαράς, διευκρινίζει ότι κατά την ερμηνεία του δεύτερου εδαφίου της παρ. Α.4 του άρθρου 3 του ν. 4258/2014, όπως ισχύει, η διαδικασία επικύρωσης του καθορισμού οριογραμμών υδατορέματος πρέπει να γίνεται με προεδρικό διάταγμα και όσον αφορά στα τμήματα των ρεμάτων που εμπίπτουν σε δασικές περιοχές και περιοχές Natura.

Αποδεικνύεται, λοιπόν, έτι μία φορά ότι, πέραν όλων των άλλων, η υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. στερείται όχι μόνο της δέουσας επιστημονικής θεμελίωσης και τεκμηρίωσης, αλλά και της προβλεπόμενης αδειοδότησης των υδατορεμάτων που έπρεπε ήδη να έχει εξασφαλιστεί, σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία, εξ ου και αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως αρνηθεί την έγκρισή της.

2. Ως προς τα υπόγεια ύδατα.

Προβλέπεται ότι η εκάστοτε Μ.Π.Ε. θα πρέπει να περιέχει:
Περιγραφή των υδρογεωλογικών χαρακτηριστικών της περιοχής μελέτης με στοιχεία που αφορούν την έκταση και τα όρια της υδρολογικής και υδρογεωλογικής λεκάνης, τους συντελεστές εμπλουτισμού, το συνολικό όγκο υδατικών αποθεμάτων, τις αναμενόμενες στάθμες και τα σημεία εκφόρτισης του υπόγειου υδροφορέα
Περιγραφή των υφισταμένων χρήσεων, θεσμοθετημένων και πραγματικών, των υπόγειων υδατικών πόρων
Παρουσίαση των διαθέσιμων ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων στους κύριους υπόγειους υδροφορείς, καθώς και σε όσους επηρεάζονται από το έργο ή τη δραστηριότητα
Διαθέσιμες διαχρονικές μεταβολές και τάσεις εξέλιξης της ποιότητας και ποσότητας των υπόγειων υδάτων.
Ωστόσο, σε ευθεία αντίθεση με τα ανωτέρω, στην οικεία παράγραφο της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. απουσιάζει εντελώς η περιγραφή των υφισταμένων χρήσεων, θεσμοθετημένων και πραγματικών, των υπόγειων υδατικών πόρων, των διαθέσιμων ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων των κύριων υπόγειων υδροφορέων και εν γένει των υδρογεωλογικών χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων των υπόγειων υδάτων των περιοχών υλοποίησης των συνοδών έργων της οδοποιίας πρόσβασης, παρότι το υπό κρίση έργο σκοπείται να πραγματοποιηθεί στο Υπόγειο Υδατικό Σύστημα «Σύστημα Δυτ. Ταΰγετου» (GR0100090) του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Πελοποννήσου, σύμφωνα με παραδοχές της ίδιας της Μ.Π.Ε.
Έτσι, παραβιάζεται η παράγραφος «Ως προς τις επιπτώσεις στα υπόγεια ύδατα» του Παραρτήματος , σύμφωνα με την οποία:
Περιγράφεται η συσχέτιση των φάσεων κατασκευής και λειτουργίας του έργου με την υδρογεωλογία της περιοχής επιρροής του, εστιάζοντας κυρίως στον υποκείμενο υδροφορέα ή/και στις ροές τροφοδοσίας του
Ο βαθμός ανάλυσης της εκτίμησης των επιπτώσεων στα υπόγεια ύδατα θα πρέπει να είναι ανάλογος με το βαθμό της παραπάνω συσχέτισης
Εκτιμώνται οι επιπτώσεις στη στάθμη των επηρεαζόμενων υδροφορέων (υποκείμενου και κατάντη) και υπολογίζεται η διαθεσιμότητα υπόγειων υδάτων, με τις ενδεχόμενες εποχικές μεταβολές της, για την τροφοδοσία των υφιστάμενων χρήσεων μετά την υλοποίηση του έργου
Εκτιμώνται οι μεταβολές που αναμένονται λόγω του έργου στα ποιοτικά χαρακτηριστικά των επηρεαζόμενων υπόγειων υδάτων
Προσεγγίζεται η επίδραση του έργου ή της δραστηριότητας στις τάσεις μελλοντικής εξέλιξης της ποιότητας και ποσότητας των υπόγειων υδάτων».
Από τη στιγμή, δηλαδή, που στην υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. δεν παρατίθεται κανένα από τα ως άνω προαπαιτούμενα στοιχεία των υπόγειων υδάτων της περιοχής υλοποίησης του υπό κρίση έργου, είναι αυτονόητο ότι δεν λαμβάνει χώρα ούτε και η αναγκαία αξιολόγηση – εκτίμηση των επιπτώσεών του ως προς αυτά, όπως αποδεικνύεται, άλλωστε, και από το οικείο κεφάλαιο αυτής, όπου το μόνο που αρκείται να αναφέρει όλως γενικά και αόριστα ο φορέας του έργου είναι ότι:
Δεν αναμένεται να προκύψει καμία επίπτωση στην ποιότητα των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων κατά τη διάρκεια λειτουργίας του υπό μελέτη έργου.
Αυτό όμως είναι εντελώς αναπόδεικτο, γιατί οι συγκεκριμένες λεκάνες απορροής που προβλέπονται οι οδοί πρόσβασης η έργα θεμελίωσης και τοποθέτησης Α/Γ θα αποτελέσουν ένα τροποποιημένο υδατικό σύστημα, που θα επιφέρει αλλαγές στη δίαιτα των επιφανειακών και κυρίως των υπογείωνυδάτων γιατί α) θα μειωθεί δραματικά ο συντελεστής κατείσδυσης στο γεωλογικό σχηματισμό των καρστικών πετρωμάτων, που αποτελείται από ανθρακικούς σχηματισμούς που αναφέρονται ως πολύχρωμα μάρμαρα Ταϋγέτου, που καλύπτει σε μεγάλο ποσοστό το σύνολο της περιοχής των έργων που είναι σχηματισμός έντονα διαπερατός, επειδή οι εκατοντάδες τόνοι σκυροδέματος θα κλείσουν ερμητικά όλα τα στόμια και του πόρους του υπεδάφους στη ζώνη θεμελίωσης των Α/Γ και περιφερειακά αυτών σε μια πολύ μεγάλη έκταση της τάξης των 10 – 20 στρεμμάτων για κάθε μια από αυτές τουλάχιστον, και β) θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην φραγή των διερχόμενων ανέμων που συνήθως μεταφέρουν και μεγάλο όγκο ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων, που θα ανακόπτονται σε όλο το εύρος της ζώνης των Α/Γ και θα μηδενίζουν την ταχύτητα τους και τη ροή τους. Αυτό ισοδυναμεί με σημαντική αν όχι παντελή έλλειψη ύδατος πίσω από αυτές, μείωση της κατείσδυσηςτων υδάτων στο υπέδαφος, αλλαγή του μικροκλίματος και αύξηση της εξατμισοδιαπνοής. Δηλαδή μια κρίσιμη μάζα νερού χιλιάδων κυβικών μέτρων ετησίως θα απουσιάζει από την ετήσια τροφοδοσία και των εμπλουτισμό των μοναδικών υδροφόρων οριζόντων που αποθηκεύουν το νερό για τη λειτουργία των πηγών, την άρδευση και ύδρευση της περιοχής που αντιμετωπίζει ιδιαίτερα προβλήματα στις τ.κ. Πλάτσας, Πηγής, Νομιτσί, Λαγκάδας, της ΝΔης απόληξης του δήμου Δυτ. Μάνης και δυτικού Ταϋγέτου.
Επίσης από την εμφάνιση των σημείων υδροληψίας στο σχετικό http://lmt.ypeka.gr/public_view.html του ΥΠΕΝ «θέαση» υπάρχει ενδεικτικός χάρτης με τις υδροληψίες της εγγύτερης περιοχής σε βαθμό που έχουν μέχρι σήμερα καταχωρηθεί. Διαπιστώνεται ότι υπάρχει ένας πάρα πολύ μικρός αριθμός υδροληψιών που αποδεικνύει ότι το νερό είναι σε έλλειψη στην εγγύτερη και ευρύτερη περιοχή της ΔΕ Λεύκτρου και δη στην περιοχή του όρους Γαιδουροβούνι. Άλλωστε η περιοχή τα τελευταία χρόνια εμφανίζει καταγεγραμμένα σοβαρά προβλήματα υδροδότησης σύμφωνα με στοιχεία του Δήμου, λόγω και της ιδιαίτερα σημαντικής αύξησης των επισκεπτών τα τελευταία χρόνια κατά τους θερινούς μήνες.
Αποδεικνύεται, λοιπόν, έτι μία φορά ότι, πέραν όλων των άλλων, η υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. πάσχει επιστημονικής θεμελίωσης και τεκμηρίωσης, εξ ου και η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως αρνηθεί την έγκρισή της.

3. Παραβίαση των «Μορφολογικά και τοπιολογικά χαρακτηριστικά» και «Επιπτώσεις στα μορφολογικά και τοπιολογικά χαρακτηριστικά».
   Σύμφωνα με τα παραπάνω, εντός της εκάστοτε Μ.Π.Ε. θα πρέπει να:
   Καταγράφεται το συνολικό τοπίο αναφοράς και οι επιμέρους ενότητές του.
   Αναφέρονται εκτάσεις που σχετίζονται με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση του Τοπίου, η οποία κυρώθηκε με το ν. 3827/2010 (Α’ 30).
   Εντοπίζονται ενδεχόμενες τοπιολογικές εξάρσεις που συσχετίζονται με το έργο ή τη δραστηριότητα.
   Αναφέρονται στοιχεία της σημαντικότητας και της τρωτότητας του τοπίου.»
   Πλην όμως, στην υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. δεν γίνεται ούτε η δέουσα ως άνω ανάλυση των τοπιολογικών χαρακτηριστικών της περιοχής εγκατάστασης των κρινόμενων Α/Π, ούτε φυσικά και η βάσει αυτής αξιολόγηση των επιπτώσεών του ως προς αυτά.
   Το σημαντικότερο όλων που αποτελεί από μόνοτου μοναδικό φαινόμενο σε εγκατάσταση Αιολικού πάρκου τέτοιου μεγέθους με «Γιγαντοανεμογεννήτριες» είναι το γεγονός ότι ενώ το ύψος του όρους Γαιδουροβούνι είναι μεσοσταθμικά από τη βάση εξάπλωσης των οικισμών μέχρι 500 μέτρα υψηλοτέρα, θα έχει τις μεγαλύτερες δυνατές θηριώδεις θα τις ονομάζαμε Α/Γ που θα φθάνουν σε ύψος από τη βάση τους τα 200 μέτρα.
   Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η αναλογία όρος προς ανεμογεννήτρια περιορίζεται στο 500/200 δηλαδή 2.5/1. Ενώ στην πλειονότητα τους η σχέση εφαρμογής και εγκατάστασης αυτών είναι τουλάχιστον 5/1. Αποτελεί δε αυτό το γεγονός μοναδικό στα χρονικά σε περιοχή της Ευρώπης και μάλιστα σε ζώνη προστασίας Natura 2000, με τόσους παραδοσιακούς και σημαντικούς οικισμούς σε άμεση γειτνίαση στη ζώνη επιρροής του έργου.
   Ο δείκτης αυτός της σχέσης Ο/Α (Όρος σε μέτρα προς ανεμογεννήτρια σε ύψος) δεν νοείται και δεν προβλέπεται να είναι μόλις 2.1/1 σε παράκτιες περιοχές, γιατί έχει άμεσο αντίκτυπο στα τοπιολογικά χαρακτηριστικά και όχι μόνο. Επίσης αποκλείει τη μοναδική κορυφογραμμή και δεσμεύει τον κρίσιμο μοναδικό υδροκρίτη του όρους Γαιδουροβούνι μεταξύ των άλλων.
   Εξάλλου, η διαδικασία ένταξης τόσο φαραωνικών έργων στο περιβάλλον βασίζεται στην οπτική σύζευξή τους με τα τοπιολογικά στοιχεία της περιοχής εγκατάστασης, ενώ η αισθητική του τοπίου αξιολογείται σύμφωνα με τα βασικά στοιχεία του χώρου που γίνονται άμεσα αντιληπτά από τους κατοίκους της περιοχής του έργου και τους χρήστες, όπως στοιχεία του δομημένου και του φυσικού περιβάλλοντος, καθώς και τυχόν ιστορικά και πολιτιστικά στοιχεία της περιοχής.
   Ωστόσο, στην υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. δεν εκτίθενται και φυσικά δεν αξιολογούνται οι αυτονόητες αρνητικές επιπτώσεις των υπό κρίση Α/Π στο τοπίο, εξ ου και αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως αρνηθεί την έγκριση της υπό διαβούλευση Μ.Π.Ε. και για το λόγο αυτό.
4. Παραβίαση της παραγράφου «Επιπτώσεις σχετικές με τα γεωλογικά, τεκτονικά και εδαφολογικά χαρακτηριστικά», αλλά και της παραγράφου «Σχέδια του έργου ή της δραστηριότητας»
   Η μη παρουσίαση χαρακτηριστικών της χάραξης και των διατομών της προς διάνοιξη οδοποιίας στην Μ.Π.Ε αλλά και η απουσία Τεχνικής Έκθεσης Οδοποιίας, αποτελεί σοβαρότατη έλλειψη, δεδομένου ότι με την χρήση των αναλυτικών διατομών σχεδιάζεται η ζώνη κατάληψης του έργου στις οριζοντιογραφίες.
   Μόνο έτσι θα ήταν δυνατό να γίνει γνωστό πως έχει σχεδιαστεί η οδός πρόσβασης και να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις των ορυγμάτων και των επιχωμάτων, δηλαδή τα προβλήματα τυχόν κατολισθήσεων και βραχοπτώσεων τα οποία θα προκαλέσουν, καθώς και η σημαντική αλλοίωση της γεωμορφολογίας και η μεταβολή του τοπίου στην περιοχή.
   Λόγω δε της σημασίας των διατομών της οδοποιίας για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων υπήρχε υποχρέωση παρουσίασης χαρακτηριστικών ορυγμάτων, επιχωμάτων και ένταξης διατομών στις Μ.Π.Ε. ήδη βάσει της εγκυκλίου 37/03-10-1994 (αρ.πρωτ. ΔΜΕΟ/δ/0/1158) «Προσωρινές προδιαγραφές για μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων από οδικά έργα» και φυσικά προβλέπεται και στην ως άνω υπ’ αριθ. οικ. 170225 από 20.1.2014 Απόφαση του Υπουργού Π.Ε.Κ.Α. και δη:
   (α) στο Παράρτημα 4.10, σύμφωνα με το οποίο:
   «Για έργα ή δραστηριότητες της 10ης Ομάδας «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας» της υ.α.1958/2012 (Β’ 21), το περιεχόμενο της ΜΠΕ όπως καθορίζεται στα Παραρτήματα 2 και 3 της παρούσας Απόφασης διαμορφώνεται με βάση και τις ακόλουθες διαφοροποιήσεις:…
   «Αναλυτική περιγραφή σχεδιασμού του έργου ή της δραστηριότητας», θα πρέπει να αναφερθούν όλα τα μεγέθη και χαρακτηριστικά του σχεδιασμού του έργου και των συνοδών του. Ειδικότερα απαιτούνται τουλάχιστον:
   Αναλυτική περιγραφή των συνοδών έργων οδοποιίας, καθώς και:
   Τυπικές διατομές.
   Δυσμενείς διατομές, όσον αφορά στις διαφοροποιήσεις στο ανάγλυφο.
   Μέτρα, δράσεις και παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων που έχουν ενταχθεί στο σχεδίασμά του έργου…»
   (β) στην παράγραφο «Σχέδια του έργου ή της δραστηριότητας» του Παραρτήματος σύμφωνα με την οποία:
   «Οι κατ’ ελάχιστο απαραίτητοι χάρτες και σχέδια αναφέρονται ακολούθως και θα πρέπει να συμπληρώνονται με το κατάλληλο κάθε φορά υλικό τεκμηρίωσης, είτε αυτό αφορά πρόσθετους χάρτες/σχέδια είτε προσθήκη πληροφοριών επί των παρακάτω χαρτών…
   Σχέδια του έργου ή της δραστηριότητας…
   Επιδράσεις στο ανάγλυφο (διατομές, εκσκαφές)…»
   Λόγω των ανωτέρω (μη παρουσίαση διατομών, έλλειψη παρουσίασης ορυγμάτων και επιχωμάτων οδοποιίας και ζώνης κατάληψης), στην Μ.Π.Ε. γίνεται σαφής υποεκτίμηση των επιπτώσεων στη γεωμορφολογία, στην γεωφυσική ευστάθεια της περιοχής επέμβασης, αλλά και στο τοπίο, κυρίως από τα έργα οδοποιίας. Το κρισιμότερο όλων είναι ότι απουσιάζει η αναγνωριστική γεωλογική μελέτη που είναι κρίσιμη σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία, η γεωτεχνική έρευνα και οι εργαστηριακές δοκιμές,λόγο της φύσης των πολλών ορυγμάτων και επιχωμάτων αλλά και των ασταθών γεωλογικών σχηματισμών που χαρακτηρίζονται από σειρές εφιπεύσεων (είδος ρηγματωδών φαινομένων ζωνών αστάθειας) που παρουσιάζουν έντονη διάβρωση, τεκτονισμό, καρστικοποιημένα πρανή και καταπτώσεις στη μάζα του όπως πρόεκυψε και από τη σχετική βιβλιογραφία αλλά και την αυτοψία σε όλο το μήκος της κατασκευής των έργων και των όποιων πιθανών οδών πρόσβασης σε αυτά.
5. Παραβίαση του Παραρτήματος, «Προδιαγραφές Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης (ΕΟΑ) για έργα και δραστηριότητες που βρίσκονται σε περιοχή του Δικτύου Natura 2000, για την οποία δεν προβλέπονται ειδικότερες πρόνοιες προστασίας και διαχείρισης ή δεν συντρέχουν ειδικές προϋποθέσεις».

Η τελικώς υποβληθείσα ΕΟΑ παραβιάζει τις εξής προβλέψεις.
(α) «Αποτύπωση των ανωτέρω πληροφοριών σε Χάρτες Τεκμηρίωσης», καθώς εντός της Ε.Ο.Α. απεικονίζονται ελλιπώς τα όρια των προστατευόμενων περιοχών και η εσωτερική τους χαρτογράφηση με τις κατανομές των τύπων οικοτόπων και ειδών και τα ενδιαιτήματά τους στην Περιοχή Μελέτης σε χάρτες ακατάλληλου υπόβαθρου και κλίμακας.
(β) «Αποτύπωση των ανωτέρω πληροφοριών σε Χάρτες Τεκμηρίωσης», καθώς εντός της Ε.Ο.Α. δεν απεικονίζονται ΚΑΘΟΛΟΥ οι κατανομές των τύπων οικοτόπων και ειδών και τα ενδιαιτήματά τους στην Περιοχή Έρευνας Πεδίου σε χάρτες κατάλληλου υπόβαθρου και κλίμακας.
(δ) Εντός της Ε.Ο.Α. δεν αναφέρονται οι κύριες πιέσεις – απειλές των τύπων οικοτόπων ή/και των ειδών για τα οποία έχει χαρακτηριστεί η ως άνω περιοχή NATURA 2000 ως ΕΖΔ.
Το πλέον σημαντικό στην Ειδική Οικολογική αξιολόγηση είναι η μεταβολή όχι μόνο των παραγόντων της κλιματικής αλλαγής σε μια ευάλωτη ζώνη της δυτικού Ταϋγέτου όπως περιγράφεται και στην πρόσφατη μελέτη “Υδροκλιματικά, βιοκλιματικά και γεωλογικά χαρακτηριστικά της Περιφέρειας Πελοποννήσου”, του καθηγητή κυρίου Χρήστου Ζερεφού, αλλά κυρίως της σημαντικής αλλαγής του μικροκλίματος εξαιτίας της εγκατάστασης και λειτουργίας των «Γιγαντοανεμογενητριών» που μηδενίζουν την κινητική ενέργεια του ανέμου με τις υγρές μάζες που μεταφέρει και την μετατρέπουν σε ηλεκτρική. Αυτό σημαίνει ότι βιοκλιματικά το πεδίο πίσω από τις Α/Γ θα έχει σημαντική μείωση της επιφανειακής υγρασίας κάτω από 8% στην ξηρή περίοδο, θα είναι ευάλωτο σε ανάφλεξη, δεν θα μπορέσει να υποστηρίξει την πανίδα τουλάχιστον από άποψηύδατος η δρόσου, και βεβαίως θα προκαλέσει σημαντική εξασθένιση και πιθανή εξαφάνιση της χλωρίδας και όλων των προστατευόμενωνφυτοκοινωνιών. Δυστυχώς η παράμετρος αυτή αγνοήθηκε παντελώς, παρά τα όσα αναφέρονται στη μελέτη του ακαδημαϊκού, καθηγητή κυρίου Ζερεφού. Στην πραγματικότητα αναιρεί τη λειτουργία της ζώνης προστασίας Natura 2000 στην πράξη, με οδυνηρές μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Επίσης θα πρέπει να αναφερθεί το γεγονός που προκύπτει και στην βιβλιογραφία ότι «ανεμογεννήτριες» σε μικρότερο μέγεθος χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα σε περιοχές με χαμηλές θερμοκρασίες το χειμώνα για την προστασία από τον παγετό σε δενδρώδεις η άλλες καλλιέργειες. Δηλαδή περιστρέφονται για την ανύψωση της θερμοκρασίας της επιφάνειας του εδάφους εκεί που λειτουργούν. Ονομάζονται δε και «ανεμομείκτες». Υπάρχει αντίστοιχη αναφορά για το ίδιο ζήτημα. από μελέτη ερευνητών του Harvard.

Παρ’ όλα αυτά, η Ε.Ο.Α. αποκρύπτει τα ανωτέρω δεδομένα, εξ ου και δεν προτείνει τα αναγκαία μέτρα αντιμετώπισης ή αντιστάθμισης των ως άνω σημαντικών αρνητικών επιπτώσεων.
Κατά συνέπεια, η υπό διαβούλευση Ε.Ο.Α. έχει συνταχθεί κατά παράβαση της σχετικής νομοθεσίας και άρα είναι πλημμελής και έωλη επιστημονικά, εξ ου και η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή δέον όπως αρνηθεί την έγκρισή της.

Επειδή, με τα ανωτέρω δεδομένα και εν όψει των προβλέψεων του ισχύοντος, μεταγενέστερου του Ειδικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ, Αναθεωρημένου Περιφερειακού Πλαισίου, στο οποίο ενισχύεται η προστασία των ορεινών όγκων, ιδίως των περιοχών Νατούρα, και των δασικών οικοσυστημάτων τους, η χωροθέτηση με την προσβαλλόμενη πράξη του επίδικου αιολικού σταθμού, ως νέου έργου ΑΠΕ, στη ζώνη άνω των 800 μ., η οποία αποτελεί κατ’ εξοχήν περιοχή φυσικού αποθέματος και μάλιστα εντός δασικής έκτασης, καθώς και η διάνοιξη νέας οδού, εντός δασικής και γεωλογικά δυσμενής ζώνης λόγο καρστικοποιημένων σχηματισμών στην επιφάνεια, έχρηζαν ειδικότερης αιτιολογίας αναφορικά με τη στάθμιση στην οποία προέβη η ΜΠΕ και ΕΟΑ σχετικά με το μέγεθος του κόστους ποιοτικά και ποσοτικά που συνεπάγεται αυτή για το περιβάλλον. Συνεπώς, η ΑΕΠΟ, με την οποία προτείνεται να αδειοδοτούνται τα επίδικα αιολικά πάρκα σε θέσεις άμεσης γειτνίασης με οικισμούς και μεταξύ τους θεωρείται ιδιαίτερα επισφαλής για την βιωσιμότητα του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος.

Καλαμάτα, 09.09.2024
Ο Γνωμοδοτών γεωλόγος – περιβαλλοντολόγος
ΜΙΧΑΗΛ Δ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΨΑΡΩΝ 16, ΚΑΛΑΜΑΤΑ 24100
Α.Μ. πτυχίου μελετητή 8823 – ΤΗΛ.: 6944144295
EMAIL: mix.anton63@gmail.com

Το άρθρο ΘΕΜΑ: ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΡΟΠΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΙΟΛΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΘΕΣΗ «ΓΑΙΔΟΥΡΟΒΟΥΝΙ» ΛΟΓΩ ΜΗ ΑΝΑΣΤΡΕΨΙΜΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Την έντονη και μαζική αντίδραση φορέων, συλλόγων και κατοίκων προκαλεί η πρόθεση της εταιρείας VOLTON να εγκαταστήσει 71 ανεμογεννήτριες ύψους 150 έως 170 μέτρων σε τέσσερα βουνά της κεντρικής Πελοποννήσου, κάποια από τα οποία είναι πολύ γνωστά και εμβληματικά. Στο μάτι του αιολικού κυκλώνα μπήκαν το Μαίναλο, ο Πάρνωνας, το Αρτεμίσιο και η Τσεμπερού. Το έργο, που φέρει τον τίτλο «MORES» και βρίσκεται εντός των Δήμων Τρίπολης, Άργους, Μυκηνών, Μεγαλόπολης και Βόρειας Κυνουρίας, προκαλεί δριμύτατες αντιδράσεις.

Η κορυφή του όρους Αρτεμίσιο, επάνω στην οποία θα τοποθετηθούν ανεμογεννήτριες

Μέρος του ενιαίου Αιολικού Σταθμού Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) και των συνοδών του έργων χωροθετείται εντός προστατευόμενων περιοχών του Δικτύου Νatura 2000, καθώς και λοιπών προστατευτικών καθεστώτων. Το έργο εμπίπτει εντός Ζώνης Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά (ΣΠΠ) και Καταφυγίου Άγριας Ζωής (ΚΑΖ). Καθώς οι πιθανότητες εκτοπισμού ειδών πανίδας ή και πρόσκρουσης ειδών ορνιθοπανίδας εντός των προστατευόμενων περιοχών ΖΕΠ, ΣΠΠ, ΚΑΖ που θα εγκατασταθεί το έργο, αλλά και μόλις 780 μέτρα μακριά από περιοχή Ειδικής Ζώνης Διατήρησης, είναι μεγάλες, είναι πιθανό οι προστατευόμενες περιοχές να απολέσουν τα χαρακτηριστικά για τα οποία εντάχθηκαν σε καθεστώς προστασίας και διατήρησης. Καθώς η περιοχή αφορά επί της ουσίας τέσσερα διαφορετικά βουνά, αναπόφευκτα οι αρνητικές επιπτώσεις του έργου μεγεθύνονται εκθετικά με επακόλουθες συνέπειες που θα εκτείνονται σε μεγάλη εμβέλεια, επηρεάζοντας δραστικά την πολύμορφη φυσιογνωμία της ευρύτερης περιοχής.

Σημειώνεται πως στην ΜΠΕ δεν αναφέρεται καθόλου ότι πλησίον της θέσης «Τσεμπερού» και εντός του Καταφυγίου Άγριας Ζωής (ΚΑΖ) του έργου λειτουργεί ήδη αιολικός σταθμός με 12 ανεμογεννήτριες. Επιπλέον, μεταξύ της θέσης «Τσεμπερού» και της Παλαιοχούνης έχουν λάβει βεβαίωση παραγωγού αιολικοί σταθμοί με συνολικά ακόμη 12 ανεμογεννήτριες και είναι σε αξιολόγηση αιολικοί σταθμοί με τέσσερις ανεμογεννήτριες. Πλησίον της θέσης «Βαλτέτσι» του έργου και μεταξύ Βαλτετσίου – Δόριζας, λειτουργούν ήδη αιολικοί σταθμοί με 14 ανεμογεννήτριες, ενώ πλησίον της θέσης «Βαλτέτσι» στο νότιο Μαίναλο έχει λάβει βεβαίωση παραγωγού αιολικός σταθμός με 54 ανεμογεννήτριες.

Εξάλλου, πλησίον της θέσης «Νεστάνη» του έργου λειτουργεί ήδη αιολικός σταθμός με 12 ανεμογεννήτριες, μεταξύ Καρυάς – Σχινοχωρίου έχει βεβαίωση παραγωγού αιολικός σταθμός με 12 ανεμογεννήτριες, πλησίον της θέσης «Νεστάνη» κοντά στο Κάστρο Μουχλί έχει άδεια εγκατάστασης αιολικός σταθμός με επτά ανεμογεννήτριες, ενώ βεβαίωση παραγωγού έχουν λάβει δύο αιολικοί σταθμοί με 16 ανεμογεννήτριες. Τέλος, πλησίον της θέσης «Άγιος Πέτρος» του συγκεκριμένου έργου και μεταξύ Άγιου Πέτρου – Δραγουνίου/ Άνω Δολιανών έχουν άδεια λειτουργίας δύο αιολικοί σταθμοί με οκτώ ανεμογεννήτριες, έχει άδεια εγκατάστασης αιολικός σταθμός με πέντε ανεμογεννήτριες, ενώ βεβαίωση παραγωγού έχει αιολικός σταθμός με τρεις ανεμογεννήτριες.

Όμως, παρά την πληθώρα των ανεμογεννητριών, η ΜΠΕ του έργου είναι ελλιπής ως προς την πληροφόρηση για δεκάδες αιολικούς σταθμούς στις ζώνες του έργου, ακόμη και πλησίον των θέσεών τους, γεγονός που καθιστά αδύνατη την ουσιαστική αξιολόγηση των σωρευτικών – συνεργιστικών επιπτώσεων του έργου. Κι αυτό, χωρίς να υπολογιστούν τα δεκάδες φωτοβολταϊκά και μονάδες αποθήκευσης στην περιοχή με αιτήσεις ή σε λειτουργία, που πολλαπλασιάζουν τις αρνητικές επιπτώσεις του συγκεκριμένου έργου.

Σε ότι αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην περιοχή και τα αντισταθμιστικά οφέλη, παρά τις αόριστες αναφορές που κάνει η ΜΠΕ, το έργο σε καμία περίπτωση δε διαφαίνεται ότι θα συμβάλλει στην ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας. Αφενός μεν οι θέσεις είναι εξαιρετικά λίγες και για μικρό χρονικό διάστημα, κατά το στάδιο κατασκευής και τα αντισταθμιστικά οφέλη είναι ασήμαντα και ανίκανα, είτε να κρατήσουν τους νέους ανθρώπους στην περιοχή, είτε να προσελκύσουν ανθρώπους σε αυτήν. Για παράδειγμα, οι 62 μόνιμές θέσεις εργασίας που επικαλείται η ΜΠΕ στην Εύβοια με πληθυσμό 210.815 κατοίκους αντιστοιχούν στο 0.000294% του πληθυσμού της. Αντίθετα, σε σύγκριση με άλλες οικονομικές δραστηριότητες, τα αιολικά εργοστάσια, εκτός του ότι προσφέρουν ελάχιστη απασχόληση, απειλούν να μειώσουν υφιστάμενες θέσεις εργασίας εξαιτίας της αρνητικής επίδρασης που έχουν στο φυσικό και πολιτιστικό τοπίο.

Συν τοις άλλοις, στη ΜΠΕ δεν εξετάζεται καν ο δυσμενής αντίκτυπος του έργου σε ανθρωπογενείς δραστηριότητες και άλλες χρήσεις γης, αφού σε αυτή αναφέρεται ότι «η εγκατάσταση και λειτουργία του υπό μελέτη έργου δεν αναμένεται να επιφέρει αλλαγή στις υφιστάμενες ανθρωπογενείς δραστηριότητες και χρήσεις γης της περιοχής , που, κατά κύριο λόγο, είναι η γεωργία και η κτηνοτροφία και, δευτερευόντως, η ενασχόληση με τις υλοτομικές εργασίες».

Όμως, αυτός ο ισχυρισμός καταρρίπτεται, αφού η μελισσοκομία της ευρύτερης περιοχής θα πληγεί άμεσα. Είναι ενδεικτικό ότι για τις επιπτώσεις των αιολικών στη μελισσοκομία, ο Μελισσοκομικός Σύλλογος της υπερφορτωμένης από αιολικά Καρύστου κάνει λόγο, μεταξύ άλλων, για σύννεφα σκόνης που επικάθονται στην μελισσοκομική χλωρίδα από τις εργασίες και τις συνεχείς διελεύσεις βαρέων οχημάτων, καθιστώντας αδύνατη τη συλλογή νέκταρ, για την εμφάνιση ασθενειών και για ανεξέλεγκτη εκρίζωση και καταστροφή μελισσοκομικών φυτών με αποτέλεσμα τη λιμοκτονία και εξόντωση των μελισσών.

Από την άλλη, η πίεση του έργου στην τοπική κτηνοτροφία δεν περιορίζεται στις ζώνες των έργων (οδοποιία, βάσεις ανεμογεννητριών, γήπεδα εγκατάστασης μηχανημάτων ανύψωσης κατά την εγκατάστασή τους), που έπειτα παραμένουν με υποτυπώδη ή και χωρίς βλάστηση, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή των αιολικών σταθμών, όπου η βόσκηση μπορεί μεν να επιτρέπεται, αλλά ο θόρυβος καθιστά εξαιρετικά δύσκολες τις συνθήκες, τόσο για τους κτηνοτρόφους όσο και για τα ζώα.

Άμεσα θα πληγεί και ο θεματικός ήπιος τουρισμός της περιοχής. Ενδεικτικό, τέσσερις χαρακτηρισμένοι παραδοσιακοί οικισμοί είναι εντός ακτίνας 6 χιλιομέτρων από το έργο (η ΜΠΕ δεν αναφέρει τις ακριβείς αποστάσεις), πέντε αρχαιολογικοί χώροι σε απόσταση 2,1 έως 5,4 χλμ. και έξι μνημεία σε απόσταση 0,5 έως 5.9 χλμ. Πέραν αυτών, στα τέσσερα βουνά που θα εγκατασταθούν οι ανεμογεννήτριες υπάρχει πυκνό πλέγμα πεζοπορικών μονοπατιών διεθνούς, εθνικής, περιφερειακής και τοπικής εμβέλειας και στην περιοχή έχουν αναπτυχθεί πολλές μορφές ήπιου εναλλακτικού τουρισμού όπως περιπατητικός, ορειβατικός, φυσιολατρικός, ιστορικός, αρχιτεκτονικός, πολιτισμικός, θρησκευτικός, αγροτουρισμός, γεωτουρισμός, αγροτουρισμός, αθλοτουρισμός, γαστρονομικός τουρισμός και υπαίθριων δραστηριοτήτων.

Όπως γίνεται καταφανές, όλα αυτά είναι εκ διαμέτρου αντίθετα με την εκβιομηχάνιση του περιβαλλοντικού κεφαλαίου και με την αύξηση των τεχνητών επιφανειών πάνω στα βουνά και σε δυσαρμονία με την υφιστάμενη αρχιτεκτονική και πολιτισμική χροιά της ευρύτερης περιοχής.

Το σχεδιαζόμενο έργο προκαλεί ισχυρές αντιδράσεις, ακόμη και από παραδοσιακούς συντηρητικούς πολίτες. Ενδεικτικό είναι το ψήφισμα των προέδρων οκτώ χωριών της Βόρειας Κυνουρίας (Καστρίου, Μεσσοράχης, Ελάτου, Ωριάς, Νέας Χώρας, Καράτουλας, Περδικόβρυσης, Αγίου Γεωργίου), στο οποίο διατρανώνουν την πλήρη αντίθεσή τους στην εγκατάσταση των αιολικών σταθμών στην περιοχή «Άγιος Πέτρος». Ομόφωνα αρνητική για τη ΜΠΕ του αιολικού σταθμού «MORES» είναι απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Μεγαλόπολης, το ίδιο και του Δημοτικού Συμβουλίου Βόρειας Κυνουρίας.

Για την υπόθεση έχουν κινητοποιηθεί οι δραστήριες συλλογικότητες SOS Μαίναλο και Κίνηση για την Προστασία των Νησίδων που συλλέγουν υπογραφές κατά του έργου.

Πηγή: www.efsyn.gr

Το άρθρο Αιολικός «κυκλώνας» στην κεντρική Πελοπόννησο εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.

Το γεωγραφικό στίγμα της θέσης είναι με συντεταγμένες 36.885301 και 22.795487 και υψόμετρο 260 μέτρων. Ο χώρος που καταλαμβάνει ο κορμός του δέντρου ανήκει ιδιοκτησιακά στον Ι. Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου.Η περίμετρος της βάσης του κορμού είναι 14.10μ. Διάμετρος βάσης κορμού Β/Δ προς Ν/Α 5μ. Διάμετρος βάσης κορμού Β/Α προς Ν/Δ 4.5μ. Εσωτερικά ο κορμός φέρει περιμετρική σπηλαίωση. Η ελιά που κηρύσσεται διατηρητέο μνημείο της φύσης έχει ιδιαίτερη επιστημονική, οικολογική, αισθητική βιολογική και τουριστική αξία. Διαθέτει σημαντικότατο μνημειακό χαρακτήρα και είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορική και πολιτισμική ταυτότητα του τόπου.

Όπως αναφέρει η σχετική απόφαση, τα αναγκαία έργα για την προστασία και τη διαχείρισή του θα εκτελούνται σύμφωνα με τις διατάξεις της Δασικής Νομοθεσίας και τις διατάξεις περί προστασίας των διατηρητέων μνημείων της φύσης αφού μελετηθούν,εγκριθούν και θεωρηθούν αρμοδίως. Η εφαρμογή της απόφασης καθώς και η διαχείριση του διατηρητέου μνημείου της φύσης ανατίθεται στις αρμόδιες δασικές υπηρεσίες οι οποίες θα προχωρήσουν στην έκδοση σχετικής Δασικής Απαγορευτικής Διάταξης (Δ.Α.Δ.) όπου θα αναφέρονται οι απαγορεύσεις και οι κυρώσεις επί των παραβάσεων αναφορικά με το εν λόγω διατηρητέο μνημείο της φύσης.

Απόφαση 335891/18.07.2024 (Β΄ 5005)

Πηγή : www.dasarxeio.com

Το άρθρο Χαρακτηρισμός υπεραιωνόβιας ελιάς ως διατηρητέου μνημείου της φύσης εμφανίστηκε πρώτα στο Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο Ελλάδος.